Imam Malik : 499

و حَدَّثَنِي عَنْ مَالِك عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ أَنَّهُ قَالَهَلَكَتْ امْرَأَةٌ لِي فَأَتَانِي مُحَمَّدُ بْنُ كَعْبٍ الْقُرَظِيُّ يُعَزِّينِي بِهَا فَقَالَ إِنَّهُ كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ رَجُلٌ فَقِيهٌ عَالِمٌ عَابِدٌ مُجْتَهِدٌ وَكَانَتْ لَهُ امْرَأَةٌ وَكَانَ بِهَا مُعْجَبًا وَلَهَا مُحِبًّا فَمَاتَتْ فَوَجَدَ عَلَيْهَا وَجْدًا شَدِيدًا وَلَقِيَ عَلَيْهَا أَسَفًا حَتَّى خَلَا فِي بَيْتٍ وَغَلَّقَ عَلَى نَفْسِهِ وَاحْتَجَبَ مِنْ النَّاسِ فَلَمْ يَكُنْ يَدْخُلُ عَلَيْهِ أَحَدٌ وَإِنَّ امْرَأَةً سَمِعَتْ بِهِ فَجَاءَتْهُ فَقَالَتْ إِنَّ لِي إِلَيْهِ حَاجَةً أَسْتَفْتِيهِ فِيهَا لَيْسَ يُجْزِينِي فِيهَا إِلَّا مُشَافَهَتُهُ فَذَهَبَ النَّاسُ وَلَزِمَتْ بَابَهُ وَقَالَتْ مَا لِي مِنْهُ بُدٌّ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ إِنَّ هَاهُنَا امْرَأَةً أَرَادَتْ أَنْ تَسْتَفْتِيَكَ وَقَالَتْ إِنْ أَرَدْتُ إِلَّا مُشَافَهَتَهُ وَقَدْ ذَهَبَ النَّاسُ وَهِيَ لَا تُفَارِقُ الْبَابَ فَقَالَ ائْذَنُوا لَهَا فَدَخَلَتْ عَلَيْهِ فَقَالَتْ إِنِّي جِئْتُكَ أَسْتَفْتِيكَ فِي أَمْرٍ قَالَ وَمَا هُوَ قَالَتْ إِنِّي اسْتَعَرْتُ مِنْ جَارَةٍ لِي حَلْيًا فَكُنْتُ أَلْبَسُهُ وَأُعِيرُهُ زَمَانًا ثُمَّ إِنَّهُمْ أَرْسَلُوا إِلَيَّ فِيهِ أَفَأُؤَدِّيهِ إِلَيْهِمْ فَقَالَ نَعَمْ وَاللَّهِ فَقَالَتْ إِنَّهُ قَدْ مَكَثَ عِنْدِي زَمَانًا فَقَالَ ذَلِكِ أَحَقُّ لِرَدِّكِ إِيَّاهُ إِلَيْهِمْ حِينَ أَعَارُوكِيهِ زَمَانًا فَقَالَتْ أَيْ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَفَتَأْسَفُ عَلَى مَا أَعَارَكَ اللَّهُ ثُمَّ أَخَذَهُ مِنْكَ وَهُوَ أَحَقُّ بِهِ مِنْكَ فَأَبْصَرَ مَا كَانَ فِيهِ وَنَفَعَهُ اللَّهُ بِقَوْلِهَا

Dywedwyd wrthyf gan Malik gan [Yahya bin Said] gan [Al Qasim bin Muhammad] ei fod wedi dweud, 'Bu farw fy ngwraig. Yna cydymdeimlodd [Muhammad bin Ka'b Al Qurazhi] â mi a dweud, 'Roedd dyn ymhlith Plant Israel a oedd yn gyfreithegwr, yn ddyn dysgedig, yn ddyn dysgedig, ac yn mujtahid. Roedd ganddo wraig yr oedd yn ei charu ac yn ei hedmygu. Un diwrnod bu farw ei wraig, ac roedd yn drist ac yn ofidus iawn. Clodd ei hun i ffwrdd o bobl. Ni ddaeth neb i'w weld. Yna clywodd menyw amdano a daeth ato. Dywedodd, 'Mae gen i rywbeth i'w ofyn iddo. Rwyf am ofyn am ei fatwa. Ni fyddaf byth yn fodlon nes i mi siarad ag ef yn uniongyrchol.' Gadawodd y bobl ef, ond arhosodd wrth y drws yn aros amdanynt a dywedodd, 'Wna i ddim mynd o gwbl.' Dywedodd rhywun wrth ddyn Plant Israel: Mae menyw yma sydd eisiau gofyn am eich fatwa, a dywed hi, "Nid wyf am siarad â hi ac eithrio yn bersonol." Mae'r bobl wedi ei gadael, ond nid yw hi wedi gadael drws eich tŷ. Dywedodd y dyn, "Gadewch iddi ddod i mewn." Daeth y ddynes i mewn a dweud, "Deuthum atoch i ofyn am fatwa ar fater." Gofynnodd y dyn, "Beth ydyw?" Dywedodd hi, "Benthycais emwaith gan fy nghymdogion. Gwisgais ef a'i fenthyca am gyfnod. Yna anfonon nhw negesydd ataf yn gofyn a ddylwn ei ddychwelyd?" Dywedodd y dyn, "Ie." Dywedodd hi, "Wrth Allah, rydw i wedi'i wisgo am gyfnod." Dywedodd y dyn, "Dyna felly; mae ganddyn nhw'r hawl i'w gymryd yn ôl oddi wrthych chi ar ôl ei fenthyca i chi am gyfnod." Dywedodd y ddynes, "Iawn, bydded i Allah drugarhau wrthych chi. Onid ydych chi'n hapus gyda'r hyn a fenthycodd Allah i chi ac yna mae'n ei gymryd yn ôl, er bod ganddo fwy o hawl drosto na chi?" Yna sylweddolodd y dyn beth oedd wedi digwydd. Gwnaeth Allah fudd iddo o'i geiriau.