Imam Bukhari : 3261

حَدَّثَنَا زَيْدٌ هُوَ ابْنُ أَخْزَمَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنِي مُثَنَّى بْنُ سَعِيدٍ الْقَصِيرُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو جَمْرَةَ قَالَ قَالَ لَنَا ابْنُ عَبَّاسٍأَلَا أُخْبِرُكُمْ بِإِسْلَامِ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قُلْنَا بَلَى قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنْتُ رَجُلًا مِنْ غِفَارٍ فَبَلَغَنَا أَنَّ رَجُلًا قَدْ خَرَجَ بِمَكَّةَ يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقُلْتُ لِأَخِي انْطَلِقْ إِلَى هَذَا الرَّجُلِ كَلِّمْهُ وَأْتِنِي بِخَبَرِهِ فَانْطَلَقَ فَلَقِيَهُ ثُمَّ رَجَعَ فَقُلْتُ مَا عِنْدَكَ فَقَالَ وَاللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ رَجُلًا يَأْمُرُ بِالْخَيْرِ وَيَنْهَى عَنْ الشَّرِّ فَقُلْتُ لَهُ لَمْ تَشْفِنِي مِنْ الْخَبَرِ فَأَخَذْتُ جِرَابًا وَعَصًا ثُمَّ أَقْبَلْتُ إِلَى مَكَّةَ فَجَعَلْتُ لَا أَعْرِفُهُ وَأَكْرَهُ أَنْ أَسْأَلَ عَنْهُ وَأَشْرَبُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ وَأَكُونُ فِي الْمَسْجِدِ قَالَ فَمَرَّ بِي عَلِيٌّ فَقَالَ كَأَنَّ الرَّجُلَ غَرِيبٌ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَانْطَلِقْ إِلَى الْمَنْزِلِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ لَا يَسْأَلُنِي عَنْ شَيْءٍ وَلَا أُخْبِرُهُ فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ لِأَسْأَلَ عَنْهُ وَلَيْسَ أَحَدٌ يُخْبِرُنِي عَنْهُ بِشَيْءٍ قَالَ فَمَرَّ بِي عَلِيٌّ فَقَالَ أَمَا نَالَ لِلرَّجُلِ يَعْرِفُ مَنْزِلَهُ بَعْدُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ انْطَلِقْ مَعِي قَالَ فَقَالَ مَا أَمْرُكَ وَمَا أَقْدَمَكَ هَذِهِ الْبَلْدَةَ قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنْ كَتَمْتَ عَلَيَّ أَخْبَرْتُكَ قَالَ فَإِنِّي أَفْعَلُ قَالَ قُلْتُ لَهُ بَلَغَنَا أَنَّهُ قَدْ خَرَجَ هَا هُنَا رَجُلٌ يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَرْسَلْتُ أَخِي لِيُكَلِّمَهُ فَرَجَعَ وَلَمْ يَشْفِنِي مِنْ الْخَبَرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَلْقَاهُ فَقَالَ لَهُ أَمَا إِنَّكَ قَدْ رَشَدْتَ هَذَا وَجْهِي إِلَيْهِ فَاتَّبِعْنِي ادْخُلْ حَيْثُ أَدْخُلُ فَإِنِّي إِنْ رَأَيْتُ أَحَدًا أَخَافُهُ عَلَيْكَ قُمْتُ إِلَى الْحَائِطِ كَأَنِّي أُصْلِحُ نَعْلِي وَامْضِ أَنْتَ فَمَضَى وَمَضَيْتُ مَعَهُ حَتَّى دَخَلَ وَدَخَلْتُ مَعَهُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لَهُ اعْرِضْ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ فَعَرَضَهُ فَأَسْلَمْتُ مَكَانِي فَقَالَ لِي يَا أَبَا ذَرٍّ اكْتُمْ هَذَا الْأَمْرَ وَارْجِعْ إِلَى بَلَدِكَ فَإِذَا بَلَغَكَ ظُهُورُنَا فَأَقْبِلْ فَقُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَأَصْرُخَنَّ بِهَا بَيْنَ أَظْهُرِهِمْ فَجَاءَ إِلَى الْمَسْجِدِ وَقُرَيْشٌ فِيهِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ إِنِّي أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فَقَالُوا قُومُوا إِلَى هَذَا الصَّابِئِ فَقَامُوا فَضُرِبْتُ لِأَمُوتَ فَأَدْرَكَنِي الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيَّ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ وَيْلَكُمْ تَقْتُلُونَ رَجُلًا مِنْ غِفَارَ وَمَتْجَرُكُمْ وَمَمَرُّكُمْ عَلَى غِفَارَ فَأَقْلَعُوا عَنِّي فَلَمَّا أَنْ أَصْبَحْتُ الْغَدَ رَجَعْتُ فَقُلْتُ مِثْلَ مَا قُلْتُ بِالْأَمْسِ فَقَالُوا قُومُوا إِلَى هَذَا الصَّابِئِ فَصُنِعَ بِي مِثْلَ مَا صُنِعَ بِالْأَمْسِ وَأَدْرَكَنِي الْعَبَّاسُ فَأَكَبَّ عَلَيَّ وَقَالَ مِثْلَ مَقَالَتِهِ بِالْأَمْسِ قَالَ فَكَانَ هَذَا أَوَّلَ إِسْلَامِ أَبِي ذَرٍّ رَحِمَهُ اللَّهُ

اسان کي ٻڌايو آهي [زيد، هو اخزام جو پٽ آهي] چيو آهي؛ اسان کي ٻڌايو آهي [ابو قتيبه، سلمو بن قتيبه] مون کي ٻڌايو آهي [مثنيٰ بن سعيد القشير] چيو آهي؛ مون کي ٻڌايو آهي [ابو جمره] چيو آهي؛ [ابن عباس رضي الله عنهما] اسان کي چيو؛ 'ڇا توهان چاهيو ٿا ته مان توهان کي ابوذر رضي الله عنه جي اسلام قبول ڪرڻ بابت ٻڌايان؟'. ابو جمره چيو؛ اسان جواب ڏنو؛ 'ها، مان ڪندس'. ابن عباس رضي الله عنهما چيو؛ ابوذر رضي الله عنهما چيو؛ 'مان غفار قبيلي جو هڪ ماڻهو آهيان، پوءِ اسان کي خبر آئي ته مڪي ۾ هڪ ماڻهو هو جيڪو نبي هجڻ جو دعويٰ ڪري ٿو، پوءِ مون پنهنجي ڀاءُ کي چيو؛ 'تون ان ماڻهوءَ وٽ وڃ، ان سان ڳالهايو ۽ پوءِ مون کي ان جي خبر ڏي'. تنهن ڪري منهنجو ڀاءُ ان ماڻهوءَ سان ملڻ ويو ۽ پوءِ موٽي آيو. مون پڇيو؛ 'تون ڇا کڻي آيو آهين؟'. هن جواب ڏنو؛ "الله جو قسم، مون هن کي هڪ اهڙي ماڻهوءَ جي حيثيت ۾ ڏٺو آهي جيڪو نيڪي جو حڪم ڏيندو آهي ۽ برائي کان روڪيندو آهي." مون هن کي چيو: "مان توهان جي ٻڌايل نيڪي سان مطمئن نه آهيان." تنهن ڪري مان هڪ چمڙي جي ٿيلهي ۽ هڪ لٺ کڻي مڪي ڏانهن روانو ٿيس. جڏهن مان اتي پهتس، ته مون کي سوال ۾ موجود ماڻهو جي خبر نه هئي ۽ مان ان بابت پڇڻ کان لنوائي رهيو هوس. تنهن ڪري مون زمزم جو پاڻي پيتو ۽ مسجد الحرام ۾ ويٺي رهيس." ابو ذر جاري رکيو: "پوءِ علي (رضي الله عنه) منهنجي ڀرسان لنگهيو ۽ چيو: "ڇا توهان اجنبي لڳي رهيا آهيو؟" ابو ذر چيو: "مون جواب ڏنو: "ها، اهو صحيح آهي." علي چيو: "اچو ته گهر تي رڪجي وڃون." ابو ذر چيو: "پوءِ مان هن سان گڏ هليو ويس ۽ هن مون کان ڪجهه به نه پڇيو ۽ نه ئي مون هن کي پنهنجي اچڻ جو مقصد ٻڌايو." صبح جو، مان مسجد ڏانهن موٽيس ته ان ماڻهوءَ بابت پڇان جيڪو نبي هجڻ جو دعويٰ ڪندو هو، پر ڪو به مون کي ڪا خبر نه ڏئي سگهيو." ابوذر جاري رکيو: "پوءِ علي مون وٽ آيو ۽ چيو: 'شايد هي شخص - يعني علي ابوذر پاڻ - اڳ ۾ ئي محمد جي گهر کي ڄاڻي ٿو!' ابوذر جواب ڏنو؛ 'او نه'. علي چيو؛ 'مون سان گڏ هلو'. ابوذر چيو؛ پوءِ علي پڇيو؛ 'توهان جي دلچسپي ڇا آهي ۽ هن ملڪ جي زيارت ۾ توهان جو مقصد ڇا آهي؟' ابوذر چيو؛ مون کيس چيو، 'جيڪڏهن توهان ان کي راز ۾ رکڻ چاهيو ٿا، ته مان توهان کي ٻڌائيندس!' علي جواب ڏنو؛ 'ها، مان ڪندس!' ابوذر چيو؛ 'پوءِ مون کيس چيو؛ 'اسان ٻڌو آهي ته ڪو ماڻهو هن ملڪ ۾ آيو آهي جيڪو پاڻ کي نبي هجڻ جو دعويٰ ڪري ٿو، تنهن ڪري مون پنهنجي ڀاءُ کي ان سان ڳالهائڻ لاءِ موڪليو، پوءِ هو واپس آيو، پر مان ان جي بيان ڪيل نيڪي کان مطمئن نه هوس. تنهن ڪري مان ان سان ملڻ چاهيان ٿو'. تنهن ڪري علي کيس چيو؛ 'بيشڪ، توهان کي هدايت ملي آهي ۽ هتي مان ئي آهيان جيڪو توهان کي ان سان ملڻ جو رستو ڏيکاريندس. تنهن ڪري، منهنجي پيروي ڪريو، ۽ صرف تڏهن داخل ٿيو جڏهن مان داخل ٿيندس، ۽ جيڪڏهن مان ڪنهن کي ڏسان جنهن کان مان ڊڄان ٿو، ته مان ڀت جي ويجهو بيٺو رهندس جيئن مان پنهنجا جوتا ٺيڪ ڪري رهيو آهيان، ته پوءِ توهان وڃو'. پوءِ علي هليو ويو ۽ مان ان سان گڏ هليو ويس جيستائين جڏهن هو اندر آيو ته مان به رسول الله ﷺ سان ملڻ لاءِ اندر ويس. پوءِ مون کيس پڇيو؛ 'مون کي اسلام جي وضاحت ڪر؟'. تنهن ڪري هن مون کي ان جي وضاحت ڪئي ۽ آخرڪار مون اسلام قبول ڪيو ۽ مذهب تبديل ڪيو. پوءِ هن مون کي چيو؛ 'اي ابوذر، هن معاملي کي راز ۾ رک ۽ پنهنجي ملڪ ڏانهن موٽي وڃ. بعد ۾، جيڪڏهن توهان کي اسان جي ڪاميابي جي خبر اچي ته هتي اچجو.' مون چيو؛ 'مون کي اسلام جي وضاحت ڪر؟'. 'قسم آهي ان ذات جو جنهن توکي سچائي سان موڪليو آهي، مان ضرور انهن جي اڳيان هي معاملو بيان ڪندس'. پوءِ هو مسجد ۾ ويو جڏهن قريش اتي هئا ۽ چيائين: 'اي سڀئي قريش، مان شاهدي ڏيان ٿو ته الله کان سواءِ ڪو به عبادت جو حقدار ناهي ۽ مان شاهدي ڏيان ٿو ته محمد سندس ٻانهو ۽ سندس رسول آهي. پوءِ انهن چيو: 'اوھين اٿي بيھو ھن ماڻھوءَ کي مارڻ لاءِ جنھن پنھنجو دين بدلايو آھي'. پوءِ اھي سڀ اٿي بيٺا ۽ مون کي ماريو ويو جيستائين مان مرڻ جي ويجهو نه هوس. پوءِ عباس مون کي ڳولي لڌو، پوءِ مون کي ليٽايو، پوءِ انھن ڏانھن ڏٺو ۽ چيو: "اوھان تي افسوس، اوھين غفار قبيلي جي ھڪ نوجوان کي مارڻ چاھيو ٿا. ڇا اوھان جو واپار ۽ غفار ذريعي شام جو سفر ڪرڻ جي جاءِ نه آھي؟" آخرڪار انھن مون کي ڇڏي ڏنو. ٻئي ڏينھن، مان مسجد ۾ موٽي آيس ۽ ڪالهه ساڳيو ئي چيو. پوءِ انھن وري چيو: "اٿ بيھو ھن ماڻھوءَ کي مارڻ لاءِ جنھن پنھنجو دين بدلايو آھي." تنهنڪري مون سان اهڙو سلوڪ ڪيو ويو جيئن ڪالهه ڪيو ويو هو ۽ عباس مون کي ٻيهر مليو ۽ مون کي ليٽائي ڇڏيو ۽ قريش کي ڪالهه وانگر چيو." ابن عباس رضي الله عنهما چيو؛ "اهو ابو ذر جي اسلام جي شروعات هئي، الله ان تي رحم ڪري."