أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قُتِلَ خَطَأً فَدِيَتُهُ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ ثَلَاثُونَ بِنْتَ مَخَاضٍ وَثَلَاثُونَ بِنْتَ لَبُونٍ وَثَلَاثُونَ حِقَّةً وَعَشَرَةُ بَنِي لَبُونٍ ذُكُورٍ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَ مِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنْ الْوَرِقِ وَيُقَوِّمُهَا عَلَى أَهْلِ الْإِبِلِ إِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَانَتْ نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا عَلَى نَحْوِ الزَّمَانِ مَا كَانَ فَبَلَغَ قِيمَتُهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ الْأَرْبَعِ مِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانِ مِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عِدْلِهَا مِنْ الْوَرِقِ قَالَ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الْبَقَرِ عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ مِائَتَيْ بَقَرَةٍ وَمَنْ كَانَ عَقْلُهُ فِي الشَّاةِ أَلْفَيْ شَاةٍ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْعَقْلَ مِيرَاثٌ بَيْنَ وَرَثَةِ الْقَتِيلِ عَلَى فَرَائِضِهِمْ فَمَا فَضَلَ فَلِلْعَصَبَةِ وَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَعْقِلَ عَلَى الْمَرْأَةِ عَصَبَتُهَا مَنْ كَانُوا وَلَا يَرِثُونَ مِنْهُ شَيْئًا إِلَّا مَا فَضَلَ عَنْ وَرَثَتِهَا وَإِنْ قُتِلَتْ فَعَقْلُهَا بَيْنَ وَرَثَتِهَا وَهُمْ يَقْتُلُونَ قَاتِلَهَا

[Ahmad bin Sulaimanek] esan digu [Yazid bin Harunek] esan digu [Muhammad bin Rashid] [Sulaiman bin Musa]-rengandik ['Amr bin Shu'aib]-engandik [bere aita]-rengandik [bere aitona]-rengandik] Alaren Mezulariak, shallallahu 'alaihi wasallam-ek, esan zuela: 'Akatsez hiltzen denak ehun gamelu, bi urteko hogeita hamar gamelu, hiru urteko hogeita hamar gamelu eme, lau urteko hogeita hamar gamelu eta hiru urteko hamar gamelu'. Esan zuen: 'Alaren Mezulariak, shallallahu 'alaihi wasallam-ek, hiriko jendearentzat prezioa kalkulatu zuen laurehun dinar edo zilarrezko baliokidea zela. Gameluen jabeei dagokienez, prezioa igotzen bazen, prezioa igotzen zuen, eta jaisten bazen, prezioa jaisten zuen, unearen arabera - merkatuaren arabera -. Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-en garaian, diyat-aren balioa laurehun dinar eta zortziehun dinar artekoa zen, edo zilarrezko txanpon baten baliokidea. Berriro esan zuen: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-ek agindu zuen behi bati diyat ematen zaion pertsonarentzat, behiaren jabearentzat diyat-a berrehun behi izango dela. Eta ahuntz bati diyat egiten dionak mila ahuntz izango ditu bere diyat-a. Eta Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek erabaki du diyat-a hil den pertsonaren oinordekoen arteko herentzia dela bere faraidh-aren arabera. Bitartean, abantaila 'ashabah'entzat da -aitaren aldeko senideentzat-. Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam-ek agindu zuen emakume batentzat, bere 'ashabah'etako batek bere diyat-a ordaindu behar duela eta ez dutela ezer jaso behar emakumearen oinordekoetatik geratzen dena izan ezik. Eta emakumea hiltzen bada, bere ondasunak oinordekoen artean banatzen dira, eta emakumea hil duen pertsona hil dezakete.