Imam Bukhari : 2134

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمْ أَعْقِلْ أَبَوَيَّ قَطُّ إِلَّا وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ وَقَالَ أَبُو صَالِحٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْلَمْ أَعْقِلْ أَبَوَيَّ قَطُّ إِلَّا وَهُمَا يَدِينَانِ الدِّينَ وَلَمْ يَمُرَّ عَلَيْنَا يَوْمٌ إِلَّا يَأْتِينَا فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَرَفَيْ النَّهَارِ بُكْرَةً وَعَشِيَّةً فَلَمَّا ابْتُلِيَ الْمُسْلِمُونَ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا قِبَلَ الْحَبَشَةِ حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَرْكَ الْغِمَادِ لَقِيَهُ ابْنُ الدَّغِنَةِ وَهُوَ سَيِّدُ الْقَارَةِ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ يَا أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ أَخْرَجَنِي قَوْمِي فَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَسِيحَ فِي الْأَرْضِ فَأَعْبُدَ رَبِّي قَالَ ابْنُ الدَّغِنَةِ إِنَّ مِثْلَكَ لَا يَخْرُجُ وَلَا يُخْرَجُ فَإِنَّكَ تَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ وَأَنَا لَكَ جَارٌ فَارْجِعْ فَاعْبُدْ رَبَّكَ بِبِلَادِكَ فَارْتَحَلَ ابْنُ الدَّغِنَةِ فَرَجَعَ مَعَ أَبِي بَكْرٍ فَطَافَ فِي أَشْرَافِ كُفَّارِ قُرَيْشٍ فَقَالَ لَهُمْ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لَا يَخْرُجُ مِثْلُهُ وَلَا يُخْرَجُ أَتُخْرِجُونَ رَجُلًا يُكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَيَصِلُ الرَّحِمَ وَيَحْمِلُ الْكَلَّ وَيَقْرِي الضَّيْفَ وَيُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَأَنْفَذَتْ قُرَيْشٌ جِوَارَ ابْنِ الدَّغِنَةِ وَآمَنُوا أَبَا بَكْرٍ وَقَالُوا لِابْنِ الدَّغِنَةِ مُرْ أَبَا بَكْرٍ فَلْيَعْبُدْ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَلْيُصَلِّ وَلْيَقْرَأْ مَا شَاءَ وَلَا يُؤْذِينَا بِذَلِكَ وَلَا يَسْتَعْلِنْ بِهِ فَإِنَّا قَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا قَالَ ذَلِكَ ابْنُ الدَّغِنَةِ لِأَبِي بَكْرٍ فَطَفِقَ أَبُو بَكْرٍ يَعْبُدُ رَبَّهُ فِي دَارِهِ وَلَا يَسْتَعْلِنُ بِالصَّلَاةِ وَلَا الْقِرَاءَةِ فِي غَيْرِ دَارِهِ ثُمَّ بَدَا لِأَبِي بَكْرٍ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ وَبَرَزَ فَكَانَ يُصَلِّي فِيهِ وَيَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَيَتَقَصَّفُ عَلَيْهِ نِسَاءُ الْمُشْرِكِينَ وَأَبْنَاؤُهُمْ يَعْجَبُونَ وَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ رَجُلًا بَكَّاءً لَا يَمْلِكُ دَمْعَهُ حِينَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ فَأَفْزَعَ ذَلِكَ أَشْرَافَ قُرَيْشٍ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَأَرْسَلُوا إِلَى ابْنِ الدَّغِنَةِ فَقَدِمَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لَهُ إِنَّا كُنَّا أَجَرْنَا أَبَا بَكْرٍ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ وَإِنَّهُ جَاوَزَ ذَلِكَ فَابْتَنَى مَسْجِدًا بِفِنَاءِ دَارِهِ وَأَعْلَنَ الصَّلَاةَ وَالْقِرَاءَةَ وَقَدْ خَشِينَا أَنْ يَفْتِنَ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا فَأْتِهِ فَإِنْ أَحَبَّ أَنْ يَقْتَصِرَ عَلَى أَنْ يَعْبُدَ رَبَّهُ فِي دَارِهِ فَعَلَ وَإِنْ أَبَى إِلَّا أَنْ يُعْلِنَ ذَلِكَ فَسَلْهُ أَنْ يَرُدَّ إِلَيْكَ ذِمَّتَكَ فَإِنَّا كَرِهْنَا أَنْ نُخْفِرَكَ وَلَسْنَا مُقِرِّينَ لِأَبِي بَكْرٍ الِاسْتِعْلَانَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَتَى ابْنُ الدَّغِنَةِ أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ قَدْ عَلِمْتَ الَّذِي عَقَدْتُ لَكَ عَلَيْهِ فَإِمَّا أَنْ تَقْتَصِرَ عَلَى ذَلِكَ وَإِمَّا أَنْ تَرُدَّ إِلَيَّ ذِمَّتِي فَإِنِّي لَا أُحِبُّ أَنْ تَسْمَعَ الْعَرَبُ أَنِّي أُخْفِرْتُ فِي رَجُلٍ عَقَدْتُ لَهُ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي أَرُدُّ إِلَيْكَ جِوَارَكَ وَأَرْضَى بِجِوَارِ اللَّهِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ بِمَكَّةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أُرِيتُ دَارَ هِجْرَتِكُمْ رَأَيْتُ سَبْخَةً ذَاتَ نَخْلٍ بَيْنَ لَابَتَيْنِ وَهُمَا الْحَرَّتَانِ فَهَاجَرَ مَنْ هَاجَرَ قِبَلَ الْمَدِينَةِ حِينَ ذَكَرَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَجَعَ إِلَى الْمَدِينَةِ بَعْضُ مَنْ كَانَ هَاجَرَ إِلَى أَرْضِ الْحَبَشَةِ وَتَجَهَّزَ أَبُو بَكْرٍ مُهَاجِرًا فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكَ فَإِنِّي أَرْجُو أَنْ يُؤْذَنَ لِي قَالَ أَبُو بَكْرٍ هَلْ تَرْجُو ذَلِكَ بِأَبِي أَنْتَ قَالَ نَعَمْ فَحَبَسَ أَبُو بَكْرٍ نَفْسَهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَصْحَبَهُ وَعَلَفَ رَاحِلَتَيْنِ كَانَتَا عِنْدَهُ وَرَقَ السَّمُرِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ

Бицен гьабуна нилъеда [ЯхӀя бин Букаирица] бицана [Аль-Лаитс] [Укъайлидаса] абуна, [Ибн Шигьабица] цинги гьес дида [Урва бин Аз Зубайрида] бицана [ГӀайсият радлиаллагьу анха] аварагасул чӀужуялъ саллаллагьу гӀалайгьи васаллам абуна; — Дун жеги балугълъиялде вахинчӀо дир инсуца ислам босараб мехалъ. Ва абуна: [Абу СалихӀица] дида [ГӀабдуллагьица] [Юнусидаса] [Аз Зухрийица] абуна, дида [Урва бин Аз Зубайрида] бицана [ГӀайсият радлиаллагьу анхӀаца] абуна; «Дун жеги балугълъиялде вахинчӀо дир инсуца ислам босараб мехалъ ва цо къоги ун букӀинчӀо Аллагьасул Авараг саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам тӀубараб къоялъ нижехъе вачӀун, радалги къасиги. Бусурбабазул хӀалбихьиги гьабураб мехалъ, Абубакар нахъе ана ва гьижра гьабуна ХӀабасиялде -Эфиопиялде-, Баркал ГӀомадалде щведал гьесда аскӀове вачӀана къавмалъул бетӀер Ибну Ад-ДагӀина ва гьес абуна; — Киве мун унев, я Абубакар? Гьединлъидал Абубакарица жаваб кьуна: «Дир халкъалъ дун нахъе рехун вуго гьединлъидал дие бокьун бугин дунял сверизе, дирго Аллагьасе гӀибадат гьабизе». Ибн Ад-Дагьинаца абуна: «Мун гӀадал чагӀи нахъе ине бегьуларо ва нахъе гъезе бегьуларо, щай гурелъул мун щибго гьечӀезе хӀалтӀулев, гьудуллъи гьабулев, загӀипазе квербакъулев, гьоболлъухъ гьоболлъи гьабулев ва хӀакъикъаталъул нухда кидаго кумек гьабулев чиясул цояв вугелъул. Гьединлъидал дун вукӀина дур цӀунулевлъун, гьединлъидал мунго гьавураб ракьалда дурго Аллагьасе сужда гьабе. Гьединлъидал Ибну Ад-Дагьина хӀадурлъана ва Абубакаргун цадахъ тӀадвуссун вачӀана ва къурайшазул капиразда цеве хьвадана, гьезда абулаго: «ХӀакъикъаталдаги Абубакар гӀадав чи мустахӀикъав гьечӀо нахъе ине ва нахъе виччазеги мустахӀикъав гьечӀо. Щибго гьечӀесе хӀалтӀизе, гьудуллъи гьабизе, загӀипазул тӀалаб-агъаз гьабизе, гьалбадерие гьоболлъи гьабизе, хӀакъикъаталъул нухда кидаго кумек гьабизе бокьулел чагӀи къватӀире риччалелищ дуца?» Ахиралда Къурайшияз къабул гьабуна Ибн Ад-ДагӀинаялъул цӀуни ва гьез Абубакарие хӀинкъигьечӀолъи чӀезабуна ва хадуб Ибн Ад-ДагӀинада абуна: «Абубакарида амру гьабе жиндирго Аллагьасе гӀибадат гьабизе гӀицӀго жиндирго рокъов ва как базе ва Къуръан цӀализе жиндиего бокьараб къагӀидаялъ ва гьес нилъее квал-квал гьабизе кколаро жиндирго хӀаракатчилъиялдалъун гьезие гӀибадат гьабизе, щай гурелъул нилъеца нилъерго хӀалтӀаби гьаруларо. лъимал ва лъади'. Гьединлъидал Ибн Ад-ДагӀинаца гьеб Абубакарида щвезабуна. Гьединлъидал Абубакарица байбихьана жиндирго рокъоб гӀибадат гьабизе ва рокъоса къватӀиб Къуръан цӀалун гьаракь борхун как балеб букӀинчӀо. Цинги Абубакарица жиндирго азбаралъуб дагьаб гӀатӀид гьабун как балеб бакӀ бана гьениб как балеб ва Къуръан цӀалулеб бакӀалда. Цинги Мушрикинил руччабиги лъималги гьенире хӀикмалъун ракӀарун руго ва Абубакар как бан лъугӀизегӀан чӀун руго. Ва лъалеб букӀахъе, Абубакар вукӀана гӀодизе бокьулев, Къуръан цӀалулаго магӀу кквезе кӀоларев чи. Гьединлъидал цинги мушрикиназда гьоркьоса къурайшиязул хӀакимзаби ругьунлъана ва ахирги гьез жидедаго цеве ахӀана Ибн Ад-ДагӀина ва гьесда абуна: «ХӀакъикъаталдаги нижеца Абубакарие цӀуни кьуна, гьес жиндирго рокъоб как базе, амма гьес гьеб хвезабуна, жиндирго азбаралда как балеб бакӀги бан, гьеб как балеб букӀана нижеца нижерго какал ралел рукӀиналъ. лъади ва лъимал ва гьеб хӀакъикъаталдаги ккана. Гьесие бокьун батани рокъоб гӀибадат халат бахъинабизе, цевехун ине, амма гьес инкар гьабуни ва жиндирго гӀибадат бихьизаби халат бахъинабулеб батани, гьесда гьаре дур цӀуни нахъбуссинабизе, щайгурелъул нижее бокьуларо дуца къотӀи хвезабураб мехалъ ва ниж разилъуларо Абубакаргун разилъизе. Саидица абуна: «ГӀайсият радиаллагьу анхӀа: Гьединлъидал Ибн Ад-ДагӀинаца Абубакаргун дандчӀвана ва гьес абуна: «Дуда цебего лъала дуца гьабураб къотӀи, гьединлъидал дуца гьеб цӀунищ яги дир цӀуни дихъе тӀадбуссинабищ, щай гурелъул дие бокьуларо гӀарабазда дица къотӀи хвезабун бугин рагӀидал. rрагӀи кьезе гӀицӀго дица гьесие рагӀи кьурав чиясдалъун'. Гьединлъидал Абубакарица абуна: «Дица дур гарантия духъе тӀадбуссинабула ва дун разилъула гӀицӀго Аллагьасул ва Гьесул Аварагасул цӀуниялдаса саллаллагьу гӀалайгьи васаллам». Гьеб лъугьа-бахъин букӀана Маккаялда. Гьединлъидал Аллагьасул Аварагас (с.т.гӀ.в.) абуна: «ХӀакълъунго дида бихьизабуна нуж гьижра гьабураб ракь ва дида бихьана кӀиго щулияб кьуруялда гьоркьоб хурмаялъул гъутӀбуз къан бугеб лъикӀаб ракь». Гьединлъидал Мадинаялде гьижра гьабурал гьижра гьабуна Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам гьеб рехсараб мехалъ. Ва нахъеги ХӀабасиялде гьижра гьабуразул цо-цоялги рачӀана Мадинаялде, Абубакарги гьижра гьабизе хӀадурлъулеб мехалъ. Гьединлъидал Расулуллагьас гьесда абуна: «ГӀедегӀуге, щай гурелъул дир хьул бугин дие изну кьезе букӀиналда -хӀижра гьабизе-». Абубакарица абуна: «ХӀакъикъаталдаги, дир инсуе гӀоло, битӀарабищ нужеца гьединаб хьул лъолеб бугеб?» Гьес абуна: «У, битӀараб жо», - ян. Гьединлъидал Абубакарил хьул букӀана жиндирго жаниб, унго-унголъунги аварагасул гьижраялда цадахъ вукӀине кӀвеялда. Гьедин жиндир букӀараб кӀиго рекӀараб хӀайван гьес ункъо моцӀалъ кваназабуна Самурил тӀанхалгун.