Imam Tirmidzi : 1568
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي يَزِيدَ الْخَوْلَانِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ فَضَالَةَ بْنَ عُبَيْدٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الشُّهَدَاءُ أَرْبَعَةٌ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ الَّذِي يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهِ أَعْيُنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ هَكَذَا وَرَفَعَ رَأْسَهُ حَتَّى وَقَعَتْ قَلَنْسُوَتُهُ قَالَ فَمَا أَدْرِي أَقَلَنْسُوَةَ عُمَرَ أَرَادَ أَمْ قَلَنْسُوَةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ جَيِّدُ الْإِيمَانِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَكَأَنَّمَا ضُرِبَ جِلْدُهُ بِشَوْكِ طَلْحٍ مِنْ الْجُبْنِ أَتَاهُ سَهْمٌ غَرْبٌ فَقَتَلَهُ فَهُوَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّانِيَةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ خَلَطَ عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ فِي الدَّرَجَةِ الثَّالِثَةِ وَرَجُلٌ مُؤْمِنٌ أَسْرَفَ عَلَى نَفْسِهِ لَقِيَ الْعَدُوَّ فَصَدَقَ اللَّهَ حَتَّى قُتِلَ فَذَلِكَ فِي الدَّرَجَةِ الرَّابِعَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ قَدْ رَوَى سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ دِينَارٍ وَقَالَ عَنْ أَشْيَاخٍ مِنْ خَوْلَانَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي يَزِيدَ و قَالَ عَطَاءُ بْنُ دِينَارٍ لَيْسَ بِهِ بَأْسٌ
म्हानै बतायो है [कुतैबा] कह्यो, म्हानै बतायो है [इब्नू लाहिआह] [अथा बिन दीनार] सूं [अबू यजीद अल खौलानी] सूं कै उणनै [फदलाह बिन उबैद] नै कैता सुण्यो है; मैं [उमर इब्नुल खथब] नै कैता सुण्यो, 'मैं रसूलुल्लाह सल्लल्लाह अलैहि वसल्लम नै कैता सुण्यो: 'चार शहीद है; एक आस्थावान जिको आपरै आस्था रै मांय खास हो, बो दुश्मन सूं मिल्यो अर अल्लाह नै सही ठहरायो जद तांई कै बो नीं मार दियो गयो। ऐ ई आस्थावान है जिणरी मिनख री निजरां न्याय रै दिन प्रशंसा रै साथै बां कानी मुड़ जावैला।' पैगम्बर आपरो माथो ऊपर उठाता थका आ बात कैयी जद तांई कै बांरी टोपी नीं पड़गी। बो बोल्यो; 'मन्नै ठा कोनी कै कुणसी पेसी रो मतलब है, उमरका री पेसी या पैगम्बर री पेसी'। बो आपरी बातां नै जारी राखी; अर एक आस्थावान जिको आपरै आस्था रै मांय खास है अर एक दुश्मन सूं मिलै है, उणनै फगत ओ पछतावो हुवै है कै उणरो शरीर - मतलब खुद - उणरै कायर स्वभाव रै कारण कीं पेड़ रा कांटा सूं टकरायोड़ो लखावै है जिको अजै तांई है, उणनै एक निशाना बणाबा आळा तीर सूं टकरा जावै है जिणसूं उणनै वध कर दियो जावै है, ओ मिनख दूजै स्तर माथै है। अर एक आस्तिक जिको अजै तांई आपरा भला अर बुरा कामां नै मिलावै है, वो दुश्मन सूं मिलै है अर अल्लाह नै सही ठहरावै है जद तांई कै वो नीं मार दियो जावै। ओ मिनख तीजै स्तर माथै है। अर एक आस्तिक जिको आपरी सीमा सूं बारै जावै है, वो दुश्मन सूं मिलै है अर अल्लाह नै सही ठहरावै है जद तांई कै वो नीं मार दियो जावै। ओ मिनख चौथे स्तर माथै है। अबू ईसा कह्यो कै यो हदीस हसन गरीब री डिग्री में है, आथा बिन दीनार री हदीस रै सिवाय म्हांनै इणरी कोई जाणकारी कोनी। उण कह्यो, 'मैं [मुहम्मद] नै कैता सुण्यो है, '[सैद बिन अबू अय्यूब] [अथा बिन दीनार] सूं आ हदीस सुणी है। उण खौलान क्षेत्र रै केई [शेखां] सूं कैयो, अर उण आपरी कथा में 'अबू जैद सूं' रो जिकर नीं करियो। पण अथा बिन दीनार कह्यो, 'इण मांय कोई दिक्कत कोनी'।