इमाम तिर्मिधी : 1098

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ قُلْتُ لِأَيُّوبَ هَلْ عَلِمْتَ أَنَّ أَحَدًا قَالَ فِي أَمْرُكِ بِيَدِكِ إِنَّهَا ثَلَاثٌ إِلَّا الْحَسَنَ فَقَالَ لَا إِلَّا الْحَسَنَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ غَفْرًا إِلَّا مَا حَدَّثَنِي قَتَادَةُ عَنْ كَثِيرٍ مَوْلَى بَنِي سَمُرَةَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ قَالَ أَيُّوبُ فَلَقِيتُ كَثِيرًا مَوْلَى بَنِي سَمُرَةَ فَسَأَلْتُهُ فَلَمْ يَعْرِفْهُ فَرَجَعْتُ إِلَى قَتَادَةَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ نَسِيَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ حَرْبٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ بِهَذَا وَإِنَّمَا هُوَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفٌ وَلَمْ يُعْرَفْ حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ مَرْفُوعًا وَكَانَ عَلِيُّ بْنُ نَصْرٍ حَافِظًا صَاحِبَ حَدِيثٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي أَمْرُكِ بِيَدِكِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْهُمْ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ هِيَ وَاحِدَةٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ التَّابِعِينَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ و قَالَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ الْقَضَاءُ مَا قَضَتْ و قَالَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا جَعَلَ أَمْرَهَا بِيَدِهَا وَطَلَّقَتْ نَفْسَهَا ثَلَاثًا وَأَنْكَرَ الزَّوْجُ وَقَالَ لَمْ أَجْعَلْ أَمْرَهَا بِيَدِهَا إِلَّا فِي وَاحِدَةٍ اسْتُحْلِفَ الزَّوْجُ وَكَانَ الْقَوْلُ قَوْلَهُ مَعَ يَمِينِهِ وَذَهَبَ سُفْيَانُ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ إِلَى قَوْلِ عُمَرَ وَعَبْدِ اللَّهِ وَأَمَّا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ فَقَالَ الْقَضَاءُ مَا قَضَتْ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَأَمَّا إِسْحَقُ فَذَهَبَ إِلَى قَوْلِ ابْنِ عُمَرَ

आम्हाला [अली बिन नाश्र बिन अली] यांनी सांगितले, आम्हाला [सुलेमान बिन हारब] यांनी सांगितले, आम्हाला [हम्माद बिन ज़ैद] यांनी सांगितले की त्यांनी म्हटले; "मी [अय्यूब] यांना विचारले: 'हसन व्यतिरिक्त तुम्हाला आणखी कोणी माहीत आहे का जो म्हणतो की जर एखादा पुरुष आपल्या पत्नीला म्हणतो: "तुझे सर्व व्यवहार तुझ्या हाती आहेत" तर ते तीन तलाक मानले जाते?' अय्यूब म्हणाले: 'नाही, फक्त हसन.' त्यांनी प्रार्थना केली: 'अल्लाहे, मला क्षमा कर, फक्त त्या गोष्टी वगळता जी मला [कतादा] यांनी सांगितली होती, ती म्हणजे बानी समाराहचा माजी दास [कत्सिर] कडून, [अबू सलामा] कडून, [अबू हुरैरा] कडून पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी सांगितले होते: "ते तीन वेळा मानले जाते." अय्यूब म्हणाले: मी बनी समाराहचा माजी दास कत्सीरला भेटलो. मी त्याला विचारले, पण त्याला माहिती नव्हती. मी कतादा यांच्याकडे परतलो, मग मी त्यांना कतसीरबद्दल सांगितले. त्यांनी उत्तर दिले, 'कतसीर विसरला आहे.' अबू ईसा म्हणाले, "ही एक गारिब हदीस आहे. आम्हाला ती सुलेमान बिन हारब यांनी हमाद बिन झाईद यांच्याकडून सांगितलेल्या हदीसशिवाय इतरत्र माहीत नाही. मी मुहम्मद (इब्न हम्माद) यांना या हदीसबद्दल विचारले. त्यांनी उत्तर दिले, 'सुलेमान बिन हारब यांनी आम्हाला हमाद बिन झाईद यांच्याकडून ही हदीस सांगितली आहे.'" हा हदीस प्रत्यक्षात अबू हुरैरा यांच्याकडून मौकूफ हदीस म्हणून वर्णित आहे आणि अबू हुरैरा यांच्याकडून मरफू' हदीस म्हणून वर्णन झाल्याचे ज्ञात नाही. अली बिन नाश्र हे एक हफिज आणि हदीसशास्त्रज्ञ होते. "तुमचा मामला तुमच्या हाती आहे" या विधानाबाबत विद्वानांमध्ये मतभेद आहेत. पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या सहचार्‍यांपैकी काही विद्वानांनी, तसेच उमर इब्न अल-खत्ताब आणि अब्दुल्ला इब्न मसऊद यांसारख्या इतरांनी असे मानले की ते एकच उदाहरण मानले जाते. ताबीईन आणि त्यांच्यानंतरच्या विद्वानांचेही हेच मत आहे. उस्मान इब्न 'अफफान आणि ज़ैद इब्न ثابت यांच्या मते, हे त्याच्या हेतूवर अवलंबून असते. इब्न 'उमर म्हणाले: जर त्याने घटस्फोटाचा विषय आपल्या पत्नीला सोपवला आणि तिने तीन घटस्फोट जाहीर केले, परंतु नवरा तिला घटस्फोटाचा विषय सोपवल्याचा नकार देतो आणि म्हणतो की त्याने फक्त एकच घटस्फोट सोपवला होता, तर नवऱ्याला शपथ घ्यावी लागते. स्वीकारार्ह म्हणजे त्याचे विधान, ज्याला त्याच्या शपथाने समर्थन मिळते. सुफ्यान अल-थौरी आणि कुफाचे लोक उमर आणि अब्दुल्ला यांच्या मताशी सहमत होते, तर मलिक इब्न अनस यांचे मत होते की हे हेतूवर अवलंबून असते. हेच अहमद यांचेही मत आहे. इशाक इब्न उमर यांच्या मताचे पालन करत होते.