इमाम तिर्मिधी : 1064

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍأَنَّهُ سُئِلَ عَنْ رَجُلٍ تَزَوَّجَ امْرَأَةً وَلَمْ يَفْرِضْ لَهَا صَدَاقًا وَلَمْ يَدْخُلْ بِهَا حَتَّى مَاتَ فَقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ لَهَا مِثْلُ صَدَاقِ نِسَائِهَا لَا وَكْسَ وَلَا شَطَطَ وَعَلَيْهَا الْعِدَّةُ وَلَهَا الْمِيرَاثُ فَقَامَ مَعْقِلُ بْنُ سِنَانٍ الْأَشْجَعِيُّ فَقَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بِرْوَعَ بِنْتِ وَاشِقٍ امْرَأَةٍ مِنَّا مِثْلَ الَّذِي قَضَيْتَ فَفَرِحَ بِهَا ابْنُ مَسْعُودٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ الْجَرَّاحِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ كِلَاهُمَا عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَابْنُ عُمَرَ إِذَا تَزَوَّجَ الرَّجُلُ الْمَرْأَةَ وَلَمْ يَدْخُلْ بِهَا وَلَمْ يَفْرِضْ لَهَا صَدَاقًا حَتَّى مَاتَ قَالُوا لَهَا الْمِيرَاثُ وَلَا صَدَاقَ لَهَا وَعَلَيْهَا الْعِدَّةُ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ قَالَ لَوْ ثَبَتَ حَدِيثُ بِرْوَعَ بِنْتِ وَاشِقٍ لَكَانَتْ الْحُجَّةُ فِيمَا رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِي عَنْ الشَّافِعِيِّ أَنَّهُ رَجَعَ بِمِصْرَ بَعْدُ عَنْ هَذَا الْقَوْلِ وَقَالَ بِحَدِيثِ بِرْوَعَ بِنْتِ وَاشِقٍ

हे आम्हाला [महमुद बिन गhailan] यांनी सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [ज़ैद बिन अल-हब्हाब] यांच्याकडून सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [सुफ्यान] यांच्याकडून, [मंशुरा] यांच्याकडून, [इब्राहीम] यांच्याकडून, [अलकमाह] यांच्याकडून इब्न मसउद यांच्याबद्दल सांगितले की त्यांना एका पुरुषाबद्दल विचारले गेले होते ज्याने एका स्त्रीशी विवाह केला. त्या पुरुषाने महर ठरवलेला नव्हता किंवा विवाह पूर्ण केलेला नव्हता, आणि अचानक त्याचा मृत्यू झाला. इब्न मसऊद म्हणाले: "त्या स्त्रीला इतर कोणत्याही पत्नीइतकाच महर मिळण्याचा अधिकार आहे, तो कमी किंवा जास्त होणार नाही. तिने 'इद्दत' पाळावी आणि तिला वारसाहक्काचा अधिकार आहे." मग [मअक़िल बिन सिनान अल-असय्जा'ई] उठले आणि म्हणाले: "अल्लाहचे प्रेषित (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी आमच्यापैकी बर्वआ बिन्त वसिख यांच्या बाबतीतही तुम्ही जे निर्णय दिलात तसाच निर्णय दिला होता." इब्न मस'उद यांना आनंद झाला. अबू ईसा म्हणाले: "अल-जर्ह यांच्याकडूनही याच अर्थाचा हदीस वर्णिलेला आहे. तो आम्हाला [अल-हसन बिन अली अल-खल्लाल] यांनी सांगितला, तसेच [याझीद बिन हारून] आणि [अब्दुर्रज़ाक] यांनीही; दोघांनीही वरील हदीसप्रमाणे [सुफ्यान] यांच्याकडून [मन्शूर] यांच्याकडून वर्णन केला आहे." अबू ईसा म्हणाले: "इब्न मस'उद यांचा हदीस हसन सहीह आहे. हा हदीस इब्न मस'उद यांच्याकडून एकापेक्षा जास्त साखळ्यांमधून वर्णिले गेले आहेत, आणि या हदीसवर पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या सहचार्‍यांपैकी काही विद्वानांनी आणि इतरांनी अमलबजावणी केली आहे. त्यात अत-तसौरी, अहमद आणि इशाक यांचा समावेश आहे. पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या साथीदारांमधील काही विद्वानांचा, जसे की अली इब्न अबू तालिब, ज़ैद इब्न ثابت, इब्न अब्बास आणि इब्न उमर, असा मत होता की जर एखादा पुरुष एखाद्या स्त्रीशी विवाह करतो परंतु तिच्याशी संभोग करण्यापूर्वी आणि तिचा हुडबा ठरवण्यापूर्वीच त्याचा मृत्यू झाला, तर स्त्रीला वारसाहक्क मिळतो परंतु हुडबा मिळत नाही. तिला 'इद्दत' पाळणे बंधनकारक आहे. हा अल-शफी'ई यांचा मत आहे. त्यांनी म्हटले: 'जर बरवा बिन वसिय्यक यांचा हदीस विश्वासार्ह असेल, तर या विषयावरील पुरावा पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्या हदीसमध्येच आहे. अल-शफी'ई यांच्याकडून असेही सांगितले जाते की त्यांनी इजिप्तमध्ये हे मत मागे घेतले आणि नंतर बरवा बिन वसिय्यक यांच्या हदीसवर आधारित मत स्वीकारले.'