Imam Tirmidzi : 485

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْحَجَّاجِ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ رَوَاحَةَ فِي سَرِيَّةٍ فَوَافَقَ ذَلِكَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَغَدَا أَصْحَابُهُ فَقَالَ أَتَخَلَّفُ فَأُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَلْحَقُهُمْ فَلَمَّا صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَآهُ فَقَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَغْدُوَ مَعَ أَصْحَابِكَ فَقَالَ أَرَدْتُ أَنْ أُصَلِّيَ مَعَكَ ثُمَّ أَلْحَقَهُمْ قَالَ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مَا أَدْرَكْتَ فَضْلَ غَدْوَتِهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ قَالَ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَقَالَ شُعْبَةُ لَمْ يَسْمَعْ الْحَكَمُ مِنْ مِقْسَمٍ إِلَّا خَمْسَةَ أَحَادِيثَ وَعَدَّهَا شُعْبَةُ وَلَيْسَ هَذَا الْحَدِيثُ فِيمَا عَدَّ شُعْبَةُ فَكَأَنَّ هَذَا الْحَدِيثَ لَمْ يَسْمَعْهُ الْحَكَمُ مِنْ مِقْسَمٍ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي السَّفَرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَلَمْ يَرَ بَعْضُهُمْ بَأْسًا بِأَنْ يَخْرُجَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فِي السَّفَرِ مَا لَمْ تَحْضُرْ الصَّلَاةُ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا أَصْبَحَ فَلَا يَخْرُجْ حَتَّى يُصَلِّيَ الْجُمُعَةَ

اسان کي [احمد بن مني] ٻڌايو آهي [ابو معاويه] [حجاج] کان [الحڪم] کان [مقسم] کان [ابن عباس] ٻڌايو آهي ته: رسول الله ﷺ عبدالله بن رواحه کي هڪ مهم تي موڪليو، ان وقت جمعي جو ڏينهن هو، پوءِ سندس دوست صبح جو هليا ويا هئا، پوءِ هن چيو ته: مان پنهنجي روانگي کي ملتوي ڪندس ته جيئن مان جمعي جي نماز رسول الله ﷺ سان گڏ پڙهي سگهان، پوءِ مان انهن جي پيروي ڪندس، جڏهن هو رسول الله ﷺ سان گڏ پڙهي ٿو، ته هن ان کي ڏٺو، تنهن ڪري هن چيو: 'توهان کي پنهنجن دوستن سان گڏ وڃڻ کان ڇا روڪيو آهي؟' هن جواب ڏنو، مان توهان سان گڏ نماز پڙهڻ چاهيان ٿو، پوءِ مان انهن جي پيروي ڪندس - نماز کان پوءِ -. پوءِ هن چيو: 'جيڪڏهن توهان زمين تي سڀ ڪجهه خرچ ڪيو، ته توهان انهن جي نيڪين جو مقابلو نه ڪري سگهندا جيڪي صبح جو نڪرندا آهن'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي هڪ غريب حديث آهي، اسان ان کي هن رستي کان سواءِ ٻيو ڪو به نٿا ڄاڻون. علي بن مديني چيو؛ يحييٰ بن سعيد چيو. ۽ شعبه اهو به چيو؛ الحڪم ڪڏهن به ميقسم کان نه ٻڌو هو سواءِ صرف پنج حديثن جي، پوءِ سيوبا انهن کي شمار ڪيو - الحڪم پاران ميقسم کان حفظ ڪيل حديثون -، جڏهن ته هي حديث سيوبا جي شمار ڪيل حديثن ۾ شامل نه هئي، تنهن ڪري اهو لڳي ٿو ته الحڪم هي حديث ميقسم کان نه ٻڌي هئي. جمعي جي ڏينهن سفر ڪرڻ بابت عالمن جا مختلف رايا آهن، انهن مان ڪجهه ته اهو به نٿا سمجهن ته جمعي جي ڏينهن سفر لاءِ ٻاهر نڪرڻ ۽ جمعي جي نماز ۾ شرڪت نه ڪرڻ جائز آهي. ڪجهه ٻين چيو؛ جيڪڏهن هو صبح جو آهي، ته ان کي سفر لاءِ ٻاهر نه نڪرڻ گهرجي جيستائين هو جمعي جي نماز نه پڙهي.