Imom Termiziy : 332

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَصَلَّى بِنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ فَنَهَضَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ فَسَبَّحَ بِهِ الْقَوْمُ وَسَبَّحَ بِهِمْ فَلَمَّا صَلَّى بَقِيَّةَ صَلَاتِهِ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْ السَّهْوِ وَهُوَ جَالِسٌ ثُمَّ حَدَّثَهُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ بِهِمْ مِثْلَ الَّذِي فَعَلَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَسَعْدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُحَيْنَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ابْنِ أَبِي لَيْلَى مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ قَالَ أَحْمَدُ لَا يُحْتَجُّ بِحَدِيثِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ ابْنُ أَبِي لَيْلَى هُوَ صَدُوقٌ وَلَا أَرْوِي عَنْهُ لِأَنَّهُ لَا يَدْرِي صَحِيحَ حَدِيثِهِ مِنْ سَقِيمِهِ وَكُلُّ مَنْ كَانَ مِثْلَ هَذَا فَلَا أَرْوِي عَنْهُ شَيْئًا وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُبَيْلٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ وَجَابِرٌ الْجُعْفِيُّ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَغَيْرُهُمَا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الرَّجُلَ إِذَا قَامَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ مَضَى فِي صَلَاتِهِ وَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ مِنْهُمْ مَنْ رَأَى قَبْلَ التَّسْلِيمِ وَمِنْهُمْ مَنْ رَأَى بَعْدَ التَّسْلِيمِ وَمَنْ رَأَى قَبْلَ التَّسْلِيمِ فَحَدِيثُهُ أَصَحُّ لِمَا رَوَى الزُّهْرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ بُحَيْنَةَ

Bizga [Ahmad bin Mani] aytdi; bizga [Husyaym] aytdi; bizga [Ibn Abu Laylo] aytdi [Ash Sha'biy]dan u shunday dedi: "[Shu'ba bin Al-Mug'ira] biz bilan namoz o'qidi, keyin ikkinchi rakatda odamlar SUBHONAALLOH deguncha turdi va u ham ular uchun aytdi. Namozdan keyin u o'tirgan holda ikki marta sajda qilib, sahviy sajda qildi. Shundan so'ng u odamlarga Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ham shunday qilganliklarini aytdi." U aytdi: "Bu bobda Uqba bin Amir, Sa'd va Abdulloh bin Buhaynadan ham hikoya bor." Abu Iso aytdi: "Mug'ira bin Shu'baning bu hadisi Mug'iradan ko'p jihatdan rivoyat qilingan." Abu Iso aytdi: "Ba'zi olimlar Ibn Abu Layloni yodlash nuqtai nazaridan muhokama qilishgan. Ahmad shunday degan: "Ibn Abu Layloning hadisini dalil sifatida ishlatib bo'lmaydi". Va Muhammad bin Ismoil shunday degan: "Ibn Abu Laylo rostgo'y odam edi, lekin men uni undan rivoyat qilmadim, chunki u o'zida bo'lgan sahih hadislarni ajrata olmasdi. Shuning uchun men bunday odamdan hadis olishni istamayman". Bu hadis Mug'ira bin Shu'badan ham ko'p jihatdan rivoyat qilingan. [Sufyon] uni [Jobir]dan [Al Mug'ira bin Shu'bayl]dan [Qays bin Abu Hozim]dan [Al Mug'ira bin Shu'ba]dan rivoyat qilgan. Jobir al-Ju'fiyni ham ba'zi olimlar zaiflashtirgan. Yahyo bin Sa'id, Abdurrahmon bin Mahdiy va ikkalasi ham uni tark etgan (undan hadisni olmagan)". Bu hadis olimlar tomonidan amalda qo'llaniladi, ya'ni agar bir kishi ikkinchi rakatda tursa, namozini davom ettirishi, shundan so'ng ikki marta sajda qilishi kerak (sahvi). Ular orasida ba'zilari sajda salom berishdan oldin qilinadi, ba'zilari esa sajda salom berishdan keyin qilinadi, degan fikrda. Sajda salom berishdan oldin qilinadi, degan fikr esa yanada ishonchli hadisdir, chunki hadisni Az-Zuhriy va Yahyo ibn Sa'id Al-Ansoriy, Abdurahmon Al-A'roj, Abdulloh ibn Buhaynadan rivoyat qilganlar.