حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ عَنْ أَبِي عِيَاضٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍفِي الْمُغَلَّظَةِ أَرْبَعُونَ جَذَعَةً خَلِفَةً وَثَلَاثُونَ حِقَّةً وَثَلَاثُونَ بَنَاتِ لَبُونٍ وَفِي الْخَطَإِ ثَلَاثُونَ حِقَّةً وَثَلَاثُونَ بَنَاتِ لَبُونٍ وَعِشْرُونَ بَنُو لَبُونٍ ذُكُورٌ وَعِشْرُونَ بَنَاتِ مَخَاضٍحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ فِي الدِّيَةِ الْمُغَلَّظَةِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ سَوَاءً قَالَ أَبُو دَاوُد قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ إِذَا دَخَلَتْ النَّاقَةُ فِي السَّنَةِ الرَّابِعَةِ فَهُوَ حِقٌّ وَالْأُنْثَى حِقَّةٌ لِأَنَّهُ يَسْتَحِقُّ أَنْ يُحْمَلَ عَلَيْهِ وَيُرْكَبَ فَإِذَا دَخَلَ فِي الْخَامِسَةِ فَهُوَ جَذَعٌ وَجَذَعَةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي السَّادِسَةِ وَأَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَثَنِيَّةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي السَّابِعَةِ فَهُوَ رَبَاعٌ وَرَبَاعِيَةٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي الثَّامِنَةِ وَأَلْقَى السِّنَّ الَّذِي بَعْدَ الرَّبَاعِيَةِ فَهُوَ سَدِيسٌ وَسَدَسٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي التَّاسِعَةِ وَفَطَرَ نَابُهُ وَطَلَعَ فَهُوَ بَازِلٌ فَإِذَا دَخَلَ فِي الْعَاشِرَةِ فَهُوَ مُخْلِفٌ ثُمَّ لَيْسَ لَهُ اسْمٌ وَلَكِنْ يُقَالُ بَازِلُ عَامٍ وَبَازِلُ عَامَيْنِ وَمُخْلِفُ عَامٍ وَمُخْلِفُ عَامَيْنِ إِلَى مَا زَادَ وَقَالَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ ابْنَةُ مَخَاضٍ لِسَنَةٍ وَابْنَةُ لَبُونٍ لِسَنَتَيْنِ وَحِقَّةٌ لِثَلَاثٍ وَجَذَعَةٌ لِأَرْبَعٍ وَثَنِيٌّ لَخَمْسٍ وَرَبَاعٌ لِسِتٍّ وَسَدِيسٌ لِسَبْعٍ وَبَازِلٌ لِثَمَانٍ قَالَ أَبُو دَاوُد قَالَ أَبُو حَاتِمٍ وَالْأَصْمَعِيُّ وَالْجُذُوعَةُ وَقْتٌ وَلَيْسَ بِسِنٍّ قَالَ أَبُو حَاتِمٍ قَالَ بَعْضُهُمْ فَإِذَا أَلْقَى رَبَاعِيَتَهُ فَهُوَ رَبَاعٌ وَإِذَا أَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَقَالَ أَبُو عُبَيْدٍ إِذَا لَقِحَتْ فَهِيَ خَلِفَةٌ فَلَا تَزَالُ خَلِفَةً إِلَى عَشَرَةِ أَشْهُرٍ فَإِذَا بَلَغَتْ عَشَرَةَ أَشْهُرٍ فَهِيَ عُشَرَاءُ قَالَ أَبُو حَاتِمٍ إِذَا أَلْقَى ثَنِيَّتَهُ فَهُوَ ثَنِيٌّ وَإِذَا أَلْقَى رَبَاعِيَتَهُ فَهُوَ رَبَاعٌ

Esan digu [Muhammad Ibnul Mutsannak] esan duela, esan digu [Muhammad bin Abdullah] esan duela, esan digu [Sa'idek] [Qatadah]-tik [Abdu Rabbih-tik] [Abu Iyadh-etik] [Uthman bin Affan]-etik eta [Zaid bin Tsabit-etik] erdi-nahitako hilketei buruz berrogei Jadz'ah, hogeita hamar hiqqah eta hogeita hamar bintu labun direla. Bien bitartean, istripuzko hilketa hogeita hamar hiqqah, hogeita hamar bintu labun eta hogei bani labun gizon eta hogei bintu makhadh' da. Esan digu [Muhammad Ibnul Mutsannak] esan duela, esan digu [Muhammad bin Abdullah] esan duela, esan digu [Said] [Qatadah]-tik [Sa'id Ibnul Musayyab-etik] [Zaid bin Thabit]-etik erdi-nahitako hilketaren erreskateari buruz. Gero, hadithak esandakoa zehatz-mehatz adierazi zuen. Abu Dawudek esan zuen: «Abu Ubaidek eta beste batzuek esan zuten: «Gamelu batek laugarren urtea betetzen duenean, hiqqun edo hiqqah deitzen zaio, ondasunak garraiatzea edo gainean ibiltzea baimenduta dagoelako. Bosgarren urtera iristen denean, Jadza edo jadz'ah deitzen zaio. Seigarren urtera iristen denean eta ebakortzak erori zaizkionean, tsaniyun edo tsaniyah deitzen zaio. Zazpigarren urtera iristen denean, ruba edo ruba'iyah deitzen zaio. Zortzigarren urtera iristen denean eta molarren ondorengo hortzak erori zaizkionean, sadis edo sadas deitzen zaio. Bederatzigarren urtera iristen denean eta letagin-hortzak erori baina berriro hazi zaizkionean, bazil deitzen zaio. Hamargarren urtera iristen denean, mukhlif deitzen zaio. Eta horren ondoren ez dago aipamen zehatz gehiago, besterik gabe bazil 'am -bazil urtebete baino gehiago- edo bazil 'ammaini -bazil bi urte baino gehiago-, mukhlif 'am -mukhlif urtebete baino gehiago- edo mukhlif 'ammaini -mukhlif bi urte baino gehiago- eta abar deitzen zaio. An Nadhr bin Syumailek esan zuen: 'Bintu makhadh urtebeteko gamelu batentzat, bintu labun bi urteko gamelu batentzat, hiqqah hiru urteko gamelu batentzat, jadza' lau urteko gamelu batentzat, tsaniyun bost urteko gamelu batentzat, raba' sei urteko gamelu batentzat, sadis zazpi urteko gamelu batentzat eta bazil zortzi urteko gamelu batentzat'. Abu Dawudek esan zuen: 'Abu Hatim eta Al Ashma'iek esan zuten: 'Al Judzu'ah denborarako da, ez adinerako'. Abu Hatim-ek esan zuen: «Jakintsu batzuek diote: 'Gameluak haginak galdu baditu, raba deitzen zaio', eta ebakortzak erori bazaizkio, tsaniyun deitzen zaio'. Abu Ubaidek esan zuen: «Espermatozoideak jasotzeko prest badago, khalifah deitzen zaio, eta horrela jarraitzen du hamar hilabete igaro arte. Hamar hilabete igaro badira, 'usyara' deitzen zaio. Abu Hatim-ek esan zuen: 'Ebakortzak erori bazaizkio, tsaniyun deitzen zaio, eta haginak erori bazaizkio, raba'.