حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ ح و حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَ سَمِعْتُهُ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ أَحْمَدُ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حُمَيْدٍ السَّاعِدِيَّ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُمْ أَبُو قَتَادَةَقَالَ أَبُو حُمَيْدٍ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا فَاعْرِضْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ وَيَفْتَحُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ إِذَا سَجَدَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ أَكْبَرُ وَيَرْفَعُ وَيَثْنِي رِجْلَهُ الْيُسْرَى فَيَقْعُدُ عَلَيْهَا ثُمَّ يَصْنَعُ فِي الْأُخْرَى مِثْلَ ذَلِكَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ السَّجْدَةُ الَّتِي فِيهَا التَّسْلِيمُ أَخَّرَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَقَعَدَ مُتَوَرِّكًا عَلَى شِقِّهِ الْأَيْسَرِزَادَ أَحْمَدُ قَالُوا صَدَقْتَ هَكَذَا كَانَ يُصَلِّي وَلَمْ يَذْكُرَا فِي حَدِيثِهِمَا الْجُلُوسَ فِي الثِّنْتَيْنِ كَيْفَ جَلَسَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمِصْرِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ اللَّيْثِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيِّ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ أَنَّهُ كَانَ جَالِسًا مَعَ نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا قَتَادَةَ قَالَ فَإِذَا جَلَسَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ جَلَسَ عَلَى رِجْلِهِ الْيُسْرَى فَإِذَا جَلَسَ فِي الرَّكْعَةِ الْأَخِيرَةِ قَدَّمَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَجَلَسَ عَلَى مَقْعَدَتِهِ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو الْعَامِرِيِّ قَالَ كُنْتُ فِي مَجْلِسٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ فَإِذَا قَعَدَ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قَعَدَ عَلَى بَطْنِ قَدَمِهِ الْيُسْرَى وَنَصَبَ الْيُمْنَى فَإِذَا كَانَتْ الرَّابِعَةُ أَفْضَى بِوَرِكِهِ الْيُسْرَى إِلَى الْأَرْضِ وَأَخْرَجَ قَدَمَيْهِ مِنْ نَاحِيَةٍ وَاحِدَةٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ حَدَّثَنِي زُهَيْرٌ أَبُو خَيْثَمَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الْحُرِّ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عَبَّاسٍ أَوْ عَيَّاشِ بْنِ سَهْلٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّهُ كَانَ فِي مَجْلِسٍ فِيهِ أَبُوهُ فَذَكَرَ فِيهِ قَالَ فَسَجَدَ فَانْتَصَبَ عَلَى كَفَّيْهِ وَرُكْبَتَيْهِ وَصُدُورِ قَدَمَيْهِ وَهُوَ جَالِسٌ فَتَوَرَّكَ وَنَصَبَ قَدَمَهُ الْأُخْرَى ثُمَّ كَبَّرَ فَسَجَدَ ثُمَّ كَبَّرَ فَقَامَ وَلَمْ يَتَوَرَّكْ ثُمَّ عَادَ فَرَكَعَ الرَّكْعَةَ الْأُخْرَى فَكَبَّرَ كَذَلِكَ ثُمَّ جَلَسَ بَعْدَ الرَّكْعَتَيْنِ حَتَّى إِذَا هُوَ أَرَادَ أَنْ يَنْهَضَ لِلْقِيَامِ قَامَ بِتَكْبِيرٍ ثُمَّ رَكَعَ الرَّكْعَتَيْنِ الْأُخْرَيَيْنِ فَلَمَّا سَلَّمَ سَلَّمَ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ قَالَ أَبُو دَاوُد لَمْ يَذْكُرْ فِي حَدِيثِهِ مَا ذَكَرَ عَبْدُ الْحَمِيدِ فِي التَّوَرُّكِ وَالرَّفْعِ إِذَا قَامَ مِنْ ثِنْتَيْنِ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو أَخْبَرَنِي فُلَيْحٌ أَخْبَرَنِي عَبَّاسُ بْنُ سَهْلٍ قَالَ اجْتَمَعَ أَبُو حُمَيْدٍ وَأَبُو أُسَيْدٍ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ الرَّفْعَ إِذَا قَامَ مِنْ ثِنْتَيْنِ وَلَا الْجُلُوسَ قَالَ حَتَّى فَرَغَ ثُمَّ جَلَسَ فَافْتَرَشَ رِجْلَهُ الْيُسْرَى وَأَقْبَلَ بِصَدْرِ الْيُمْنَى عَلَى قِبْلَتِهِ

Esan digu [Ahmad bin Hanbal] esan digu [Abu 'Ashim Adl Dlahak bin Makhlad] esan digu [Abdul Hamid, hau da, Ibn Ja'far]. Eta beste bide batetik kontatu da, esan digu [Musaddad] esan digu [Yahya] esan digu [Abdul Hamid, hau da, Ibn Ja'far] esan didala [Muhammad bin 'Amru] [Abu Humaid As Sa'idi-rengandik] esan zuela; Behin entzun nion esaten Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en hamar lagunen artean - Ahmadek esan zuen; Muhammad bin 'Amru bin 'Atha`-ri jakinarazi dit esan zuela; Abu Humaid As Sa'idi-k esaten entzun nuen Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en hamar lagunen artean, horien artean [Abu Qatadah] zegoena, Abu Humaid-ek esan zuela: 'Badakit gehiago Profetaren otoitzei buruz sallallaahu 'alaihi wasallam'. Esan zuten; 'Hala bada, azaldu'. Orduan Abu Humaidek haditha aipatu zuen, esan zuen; '... gero bi eskuetako hatzak ireki zituen ahozpez zegoela, eta gero esan zuen: 'Allahu Akbar'. Ondoren, burua altxatu, ezkerreko hanka tolestu eta gainean eseri zen, gauza bera egin zuen beste rak'ah-ean'. Gero, haditharen jarraipena aipatu zuen, esan zuen; '...eta agurrak zituen -tahiyyat- eseri zenean, ezkerreko hankaren posizioa aldatu eta tawaruk eseri zen -ezkerreko oina eskuineko oinean sartuta eserita- ezkerreko txahalaren gainean'. Ahmadek gaineratu zuen; 'Hamar lagunek esan zuten: 'Zure arrazoia da, horrela otoitz egiten zuen'. Bi hadithetan ez dute aipatzen bigarren otoitzean nola eseri behar den. Esan digute [Isa bin Ibrahim Al Mishri-k] [Ibnu Wahb-ek] [Al Laits]-etik [Yazid bin Muhammad Al Qurasyi]-tik eta [Yazid bin Abu Habib-ek] [Muhammad bin 'Amru bin Halhalah]-tik [Muhammad bin 'Amru bin 'Atha`]-tik esan digula sallallaahu 'alaihi wasallam... Profetaren lagun batzuekin batera eserita zegoela hadith honen antzera, baina ez zuen jakinarazi. Abu Qatadah-k esan zuen: 'Bigarren rak'ah-ean esertzen denean, ezkerreko hankan esertzen da, eta azken rak'ah-ean esertzen denean, ezkerreko hanka aurrera jartzen du eta bere eserlekuan esertzen da'. Esan digu [Qutaibah-k] [Ibn Lahi'ah-ek] [Yazid bin Abu Habib-etik] [Muhammad bin 'Amru bin Halhalah]-tik [Muhammad bin 'Amru Al 'Amiri]-tik esan duela; «Behin majlis batera joan nintzen... hadith-ean dagoen 'hadith hau bezala', esan zuen; «Bigarren rak'a-n eserita dagoenean, ezkerreko oinaren zolan esertzen da eta eskuineko hanka zuzentzen du, eta laugarren -azken- rak'a-n eserita dagoenean, ipurmasailak lurrera estutzen ditu eta oinen zolak norabide batean jartzen ditu». Esan digu [Ali bin Al Husain bin Ibrahim]-ek esan digu [Abu Badr]-ek esan dit [Zuhair Abu Khaitsamah]-ek esan dit [Al Hasan bin Al Hurr]-ek esan digu [Isa bin Abdullah bin Malik]-ek ['Abbas edo 'Ayyasy bin Sahl As Sa'idi]-k esan digula behin bere aita bertan zegoen majlis batera joan zela, eta gero hadith batzuk aipatu zituen, esan zuen; «Orduan, esku-ahuren, bi belaunen eta oinen zolen gainean zutik zegoela ahozpeztu zen, gero takbir-a egin eta ahozpeztu zen, ondoren takbir-a egin eta berehala zutitu zen eseri gabe, gero berriro zutitu zen, gero beste raka'at batean makurtu zen - azken rak'at-ean - takbir-a horrela egiten zuen bitartean, gero bi rak'at-en ondoren eseri zen, zutitu nahi zuenean, lehenik takbir-a egin zezan, eta gero bi rak'at-ak osatu zituen. Azkenik, agurtzerakoan, eskuinera eta ezkerrera agurtzen zuen». Abu Daudek esan zuen: «Isa bin Abdullah-en hadith-ean ez da aipatzen Abdul Hamidek bi rak'at-etik zutik zegoenean eseri eta eskuak altxatzean aipatutakoa». Esan zigun [Ahmad bin Hanbal] esan zigun [Abdul Malik bin 'Amru] esan zidan [Fulaih] esan zidan ['Abbas bin Sahl] esan zuela; Abu Humaid, Abu Usaid, Sahl bin Sa'd eta Muhammad bin Maslamah behin bildu ziren...' orduan hadith hau aipatu zuen, baina ez zuen aipatu bi rak'ah-etatik zutik jartzean eskuak altxatzea eta eserita egotea ere' esan zuen; 'Amaitu arte, eseri ezkerreko hanka jarrita eta Qiblari begira eskuineko hankaren atzealdean'.