Hadith Representative
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Вераз милемлы [‘Абдулла бин Мухаммад] шуиз, вераз милемлы [Суфьян] вераз милемлы [‘Амру] шуиз, вераз мыным [Саид бин Джубайр] шуиз, мон шуи [Ибн Аббаслы]: «Зэмзэ но, Науф Аль-Бакали малпа, Муса Бани-Израиллэн Мусаез ӧй вал шуыса, нош мукетыз Мусай». Ибн Аббас собере шуиз: «Аллахлэн тушмонэз алдаське, зэмзэ но [Убай бин Каъб] милемлы вераз пророклэсь: «Моисей, Аллахлэн пророкез, Бани-Израил азьын сылӥз но проповедь лыдӟиз, собере солэсь юазы: «Кин тужгес визьмо адями?» Муса шуиз: «Мон». Соин ик Аллах Таала сое янгыше уськытӥз, малы ке шуоно солы со сярысь тодон-валан ӧз сётэ. Собере Аллах Таала солы усьтӥз: «Мынам ужась-тыршисьёсы пӧлын вань ляльчи, кудӥз кык зарезьёслэн огазеяськонзы дорын улэ, кудӥныз тӥлесьтыд визьмогес». Соку Муса шуиз: «О, Рабб, кызьы мон соин пумиськыны быгатӥсько?» Соин ик солы шуизы: «Вай тылобурдоез корзинае, тон тылобурдоез ыштӥд ке, соку со луоз нуись». Собере Муса аслаз ляльчиеныз, Юся бин Нунэн, сюрес вылэ потӥз но, кыкназы ик бадӟым из доры вуытозь, корзинкаосын чорыг нуллӥллям. Собере кыкназы ик йырзэс из вылэ понӥзы но изьылӥзы. Собере корзинаысь чорыг потӥз -собере чорыг лобӟиз но зарезь пала сюрес басьтӥз-' -Qs. Аль-Кахф: 61-. Та учыр Моисеез но солэсь дышетскисьёссэ паймытӥз, соин ик соос кыкназы уй но нунал ӵоже сюрессэс азьланьтӥзы. Одӥг ӵукнаозь Муса аслаз ужась-тыршисезлы шуиз: «Татчы сиёнмес вай, зэмзэ но, ми сюресмылэсь мӧзмимы-» -Qs. Аль-Кахф: 62-. Моисей ӧз шӧды мӧзмемзэ, косэмъя чаклам интыяз вуэмез бере гинэ. Соин ик солэн дышетскисез солы шуиз: «Тон тодӥськод-а, ку ми азьвылгес излэсь утиськон инты утчамы? Зэмзэ ке, мон вунэтӥ вераны тыныд чорыг сярысь. Нош монэ нокин уг вунэты, Шайтан сяна-' -Qs. Аль Кахф: 63-. Муса собере шуиз: — Со интыез ми утчаськомы. Собере кыкназы ик берытскизы, нырысетӥ пытьыоссыя мыныны- ' -Qs. Аль-Кахф: 64-. Кыкназы ик скал доры вуыса, паськыт дӥсен адямиез шедьтӥзы. Муза сое пумитаз. Хидлир собере шуиз: «Кызьы тон дорын ӟечбуръяськиськод?» Моисей шуиз: «Мон Моисей». Хидлир берен юаз: «Муса Бани Исраил?» Муса валэктӥз: «Да». Муса собере шуиз: '-Мон тон сьӧры мыныны быгато-а, тон мыным дышетэм тодон-валанъёс пӧлысь шонер тодон-валанъёсты дышетыны?-' Хидлир валэктӥз: 'Зэмзэ но, тон ноку но уд быгаты чиданы Монэн-' -Qs. Аль-Кахф: 66-67-. Хидлир азьланьтӥз: «О, Муса, мынам вань тодон-валанъёсы Аллахлэн тодон-валанъёсызлэсь, кудъёссэ Со мыным дышетӥз, кудзэ тон уд тодӥськы, нош тынад но вань тодон-валанъёсыд, кудъёссэ Со дышетӥз, кудзэ мон но уг тодӥськы». Муса шуиз: '-Инмар сётэ ке, тон мыным чидась адями шедьтод, но мон тыныд нокыӵе ужпумъя пумит уг луы-' -Qs. Аль Кахф: 69-. Озьы соос кыкназы ик зарезь дурын ветлӥллям, нош одӥгезлэн но пыжез ӧй вал, собере корабль ортчиз. Вераськизы, пыж вылысь адямиос соосты кыкназэс мед басьтозы шуыса. Хидлирез шараязы бере, кыкназылэсь но дунтэк басьтӥзы. Собере пыж дурын пукись пичи тылобурдо одӥг-кык ӵушконэн юыны зарезь вуэз ӵушылэ. Собере Хидлир шуиз: «О, Муса, мынам тодон-валанъёсы но тынад тодон-валанъёсыд, Аллахлэн тодон-валанъёсыныз ӵошатыса, та тылобурдолэн зарезь вуын ӟыгырскемез кадь гинэ ӧвӧл». Соку Хидлир намеренно кутӥз пыжлэсь борддорзэ но тӥяз. Муса шуиз: — Милемыз дунтэк вайизы, нош малы тон сое быдтӥд, пассажиръёсты вуэ вуэ мед вуттозы шуыса? Хидлир шуиз: «Мон ӧй шуы-а: «Зэмзэ но, тон мыным ноку уд чида-» Муса валэктӥз: «Вунэмме понна монэ эн янгыше уськыты но монэ эн ӝожомыты». ани монэ кыӵе ке секыт ужъёсы- ' -Qs. Аль-Кахф: 72-73-. Та нырысетӥ учыр луиз, малы ке шуоно Моисей вунэтӥз. Собере кыкназы ик кошкизы, кык эшъёсыныз шудӥсь пичи пиналэз пумитазы. Хидлир собере пиналлэсь йырзэ кутћз, љутћз но љутћз. Соин ик Муса юаз: '-Малы тон чылкыт лулэз вииськод, со мукет адямиез вииз шуыса ӧвӧл?-' -Qs. Аль-Кахф: 74-. Хидлир валэктӥз: — Мон тыныд ӧй вера-а, зэмзэ ке, тон монэн чиданы уд быгаты шуыса?- — Qs. Аль-Кахф: 75-. Ибн Уяйна шуиз: «Та юнматон». '-Озьы соос кыкназы ветлӥллям, кыӵе ке шаерысь адямиос доры вуыса, соос со шаерысь калыклэсь куноятыны куризы, нош со шаерысь калык соосты куноятыны ӧз поты. Собере кыкназы ик шедьтӥзы: коркалэн борддорез куашканы кутске ни. Озьы Хидлир ӝутӥз вал- ' -Qs. Аль-Кахф: 77-. Расулуллах веранзэ азьланьтӥз: «Хидлир сое ас киыныз лэсьтӥз. Собере Муса шуиз: «Тон потэ ке, тон со понна уждун басьтод». Хидлир валэктӥз: «Та мон но тон куспын люкиськон дыр-» -Qs. Аль-Кахф: 77-78-. Пророк саллаллаху алейхи васаллям шуиз: «Аллах мед жалялоз Мусаез». Ми туж оскиськом, Моисей чидась луыны быгатоз шуыса, ми соос сярысь трос веранъёсты кылзыны быгатомы шуыса».