Hadith Representative
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Биһиэхэ эппитэ [Абдулла бин Мухаммад] эппитэ, эппитэ [Суфьян] эппитэ [Амру] эппитэ, миэхэ эппитэ [Саид бин Джубайр] эппитэ, мин [Ибн Аббаска] эппитим: «Дьиҥэр, Науф Аль Бакали Муса Бани Исраил Мусата буолбатах, атын Мусай дии саныыр». Онтон Ибн Аббас эппитэ: «Аллах өстөөҕө сымыйалыыр, кырдьык [Убай бин Каъб] биһиэхэ пророк саллаллаху алейхи васалламтан кэпсээбитэ: «Моисей Аллах пророга Бани Исраил иннигэр туран проповедь этэ, онтон киниттэн ыйыппыттара: «Ким саамай өйдөөх киһиний?» Муса хоруйдаата: 'Мин'. Онон Аллах Таала кинини сэмэлээбитэ, тоҕо диэтэххэ киниэхэ ол туһунан билии бэриллибэтэҕэ. Онтон Аллах Таала киниэхэ арыйбыта: «Мин кулуттарым ортолоругар икки муора холбоһуутугар олорор эйигиттэн сэмэй кулут баар». Онтон Муса: «Оо, Рабб, мин кинини хайдах көрсүөхпүнүй?» Онон киниэхэ эппиттэрэ: 'Балыккын корзинаҕа ук, балыккын сүтэрдэххинэ, ол салайар'. Онтон Муса үлэһитин Юся бин Нуну кытта айаннаабыттара, иккиэн улахан тааска тиийиэхтэригэр диэри корзиналарга балыгы тиэйбиттэрэ. Онтон иккиэн төбөлөрүн тааска ууран баран утуйбуттара. Онтон балык корзинаттан тахсан кэллэ -онтон балык ыстанан муораҕа суолун ылла-' -Qs. Аль Кахф: 61-. Бу түбэлтэ Моисейы уонна кини үөрэнээччилэрин соһуппута, онон иккиэн түүннэри-күнүстэри айаннарын салҕаабыттара. Биир сарсыарда Муса кулуттарыгар эппитэ: '-Аһылыкпытын манна аҕал, кырдьык, айаммытыттан сылайдыбыт-' -Qs. Аль Кахф: 62-. Моисей соруйбутун курдук тиийэр сиригэр тиийбитин кэннэ эрэ сылайбатаҕа. Онон үөрэнээччитэ киниэхэ эппит: '-Биһиги эрдэ хайаҕа хаһан хорҕойбуппутун билэҕин дуо? Дьиҥэр, балык туһунан кэпсиирбин умнан кэбиспиппин. Уонна Сатанаттан ураты миигин ким да умнубат-' -Qs. Аль Кахф: 63-. Муса онтон эппитэ: '-Ол биһиги көрдүүр сирбит. Онтон иккиэн урукку суолларын батыһан төннүбүттэрэ- ' -Qs. Аль Кахф: 64-. Иккиэн хайаҕа тиийэн, киэҥ таҥастаах киһини көрбүттэр. Муза кинини кытта дорооболосто. Онтон Хидлир: «Бэйэҥ дьиэҕэр хайдах дорооболоһоҕун?» Моисей хоруйдаабыта: «Мин Моисейбын». Хидлир ыйытта: "Муса Бани Исраил?" Муса: «Сөп», — диэн хоруйдаата. Муса онтон эппитэ: '-Эйиэхэ үөрэппит билиилэртэн сөптөөх билиини үөрэтэр туһугар, мин эйигин батыахпын сөп дуо?-' Хидлир хоруйдаабыта: 'Дьиҥэр, эн Миэхэ хаһан да тулуурдаах буолуоҥ суоҕа-' -С. Аль Кахф: 66-67-. Хидлир салгыы эппитэ: «Оо, Муса, мин Аллах миэхэ үөрэппит билиилэриттэн эн билбэккин, уонна эн эмиэ Кини үөрэппит билиилээххин, ону мин эмиэ билбэппин». Муса эппитэ: '-Таҥара көҥүллээтэҕинэ, эн миэхэ тулуурдаах киһини булуоҥ, уонна мин эйиэхэ туох да дьыалаҕа утарсыам суоҕа-' -С. Аль Кахф: 69-. Онон иккиэн хайалара да оҥочото суох кэмигэр пляжка хаамтылар, онтон оҥочо ааста. Оҥочоҕо олорор дьон иккиэннэрин ылыннар диэн кэпсэттилэр. Хидлиры быһаарбыттарын иһин, иккиэннэрин төлөбүрэ суох ылбыттара. Онтон оҥочо кытыытыгар олорор кыра кус биир-икки ытыһынан иһэргэ муора уутун ытырда. Онтон Хидлир эппитэ: "Оо, Муса, мин билиибин уонна эн билиигин Аллах билиитин кытта тэҥнээтэххэ, муора уутугар бу кус ытырыытын курдук". Онтон Хидлир соруйан оҥочо дуоскатын ылан алдьаппыт. Муса: «Биһигини босхо аҕаллылар, оттон пассажирдары ууга түһэрээри тоҕо алдьаппыккытый?» Хидлир эппит: '-Мин эппэтэҕим дуо, 'Дьиҥэр, эн миэхэ хаһан да тулуурдаах буолуоҥ суоҕа-' Муса эппиэттээбит: '-Мин умнубуппун иһин накаастаама уонна миигин ыаратыма. дьыалабар туох эрэ ыараханы кытта ани- ' -Qs. Аль Кахф: 72-73-. Бу бастакы түбэлтэ Моисей умнубутуттан буолбута. Онтон иккиэн икки доҕотторун кытта оонньуу сылдьар кыра оҕону көрсүөхтэригэр диэри барбыттара. Онтон Хидлир оҕо төбөтүн тутан ылан, көтөҕөн охсон өлөрбүт. Онон Муса ыйыппыта: '-Тоҕо ыраас дууһаны өлөрөҕүн, атын киһини өлөрбүтүн иһин буолбатах?-' -Ыйытыылар. Аль Кахф: 74-. Хидлир хоруйдаабыта: '-Мин эйиэхэ эппэтэҕим дуо, дьиҥэр эн миэхэ тулуурдаах буолуоҥ суоҕа диэн?- ' -С. Аль Кахф: 75-. Ибн Уяйна эппитэ: «Бу бигэргэтии. '-Ол курдук иккиэн ханнык эрэ дойду дьонугар тиийиэхтэригэр диэри хаамтылар, ол дойду дьонугар ыалдьыттыахха диэн көрдөспүттэрэ, ол дойду дьоно кинилэри аралдьытыахтарын баҕарбатахтара. Онтон иккиэн дьиэ истиэнэтэ сууллан эрэрин булбуттара. Онон Хидлир истиэнэни туруорбута- ' -Qs. Аль Кахф: 77-. Расулуллах кэпсээнин салҕаабыта: «Хидлир ону бэйэтин илиитинэн оҥорбута. Онтон Муса эппитэ: '-Баҕарар буоллаххына, ол иһин хамнас ылыаҥ. Хидлир хоруйдаабыта: 'Бу мин уонна эн икки ардыбытыгар арахсыы түгэнэ-' -С. Аль Кахф: 77-78-. Пророк саллаллаху алейхи васаллам эппитэ: «Аллах Мусаны аһыннын». Моисей кинилэр иккиэннэрин туһунан элбэх кэпсээни истиэхпитин сөп диэн тулуурдаах буолуо диэн эрэнэбит.'