Hadith Representative
Kisah perjalanan nabi musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan nabi khidr 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Загъта нын [Абдулла бин Мухаммад] загъта, загъта нын [Суфьян] загъта нын [Амру] загъта, загъта мын [Саид бин Джубайр] загъта, æз загътон [Ибн Аббасæн], «Æцæгæйдæр Науф Аль Бакали хъуыды кæны, Муссæ Бани Исраилы Муссæ кæй нæ уыд, фæлæ æндæр Мусай». Уæд Ибн Аббас загъта: «Аллахы знаг сайгæ кæны, æцæгæйдæр [Убай бин Каъб] нын радзырдта пехуымпарæй: «Аллахы пехуымпар Моисей лæууыд Бани Исраилы раз æмæ уацамонгæ кодта, стæй йæ бафарстой: «Чи у æппæты зондджындæр адæймаг?» Муссæ йын дзуапп радта: «Æз дæн». Уæдæ йын Аллах Таала уайдзæф кодта, уымæн æмæ йын уый тыххæй зонындзинæдтæ нæ лæвæрдтой. Уæд ын Аллах Таала раргом кодта: «Мæ лæггадгæнджыты æхсæн ис ахæм лæггадгæнæг, кæцы цæры дыууæ денджызы æмдзу кæныны бынаты, æмæ дæуæй зондджындæр у». Уæд Муссæ загъта: «О Рабб, куыд ыл сæмбæлон?» Уæдæ йын загътой: «Кæсаг чыргъæды æрбахæсс, кæд дын кæсаг фесæфа, уæд уый у фæндагамонæг». Уæд Муссæ йæ лæггадгæнæг Юся бин Нунимæ фæраст сты æмæ дыууæйæ дæр чыргъæдты кæсаг хастой, цалынмæ иу стыр къæдзæхмæ нæ бахæццæ сты, уæдмæ. Уæд сæ дыууæ дæр дурыл сæ сæртæ æруагътой æмæ схуыссыдысты. Уæд кæсаг чыргъæдæй рахызти -уæд кæсаг рагæпп кодта æмæ йæ фæндаг акодта денджызы-' -Qs. Ал Кахф: 61-. Уыцы хабар дисы бафтыдта Моисей ӕмӕ йӕ ахуыргӕнинӕгтӕ, ӕмӕ дыууӕ дӕр ӕхсӕв ӕмӕ бон дарддӕр цыдысты. Цалынмæ иу райсом Муссæ йæ лæггадгæнæгæн загъта, - Нæ хæринæгтæ ардæм æрбахæсс, æцæг нæ балцæй бафæлладыстæм-' -Къс. Ал Кахф: 62-. Моисей йæхи фæллад нæ банкъардта, йæ нысанмæ куы бахæццæ, уæд. Уæдæ йын йæ ахуыргæнинаг загъта: — Зыдтай йæ, раздæр къæдзæхы æмбæхсæн куы агуырдтам, уæд? Æцæгæй та мæ ферох ис кæсаджы тыххæй радзурын. Æмæ мæ Сатана йеддæмæ ничи рох кæны-' -Къс. Ал Кахф: 63-. Муссæ уæд загъта: — Уый у, мах цы бынат агурæм, уый. Уый фæстæ дыууæйæ дæр æрыздæхтысты сæ фыццаг фæдмæ- ' -Qs. Ал Кахф: 64-. Дыууæйæ къæдзæхмæ куы бахæццæ сты, уæд æрбаййæфтой уæрæх дарæсы лæджы. Муссæ йын арфæ ракодта. Хъидлир уæд загъта: — Дæ хæдзары салам куыд дæттыс? Моисей дзуапп радта: «Ӕз дӕн Моисей». Хидлир фæстæмæ бафарста: «Мусæ Бани Исраил?» Муссæ йын дзуапп радта: «О». Муссæ уæд загъта: — Æз дæ фæдыл ацæуон, цæмæй мын цы зонындзинæдтæ бацамыдтой, уыдонæй мын раст зонындзинæдтæ бацамонай? Ал Кахф: 66-67-. Хидлир дарддæр дзырдта: «О Муссæ, мæнæн ис зонындзинæдтæ Аллахы зонындзинæдтæй, кæцытæ мын уый бацамыдта, кæцытæ ды нæ зоныс, æмæ дæуæн дæр ис зонындзинæдтæ, кæцытæ мын бацамыдта, кæцытæ æз дæр нæ зонын». Муссæ загъта: '-Хуыцау куы фæнда, уæд мын фæразон адæймаг ссардзынæ, æмæ дын æз ницы хъуыддаджы ныхмæ лæудзынæн-' -Къс. Ал Кахф: 69-. Афтæмæй дыууæйæ дæр денджызы былыл цыдысты, цалынмæ сæ дыууæйæн дæр бæлæгъ нæ уыд, уæдмæ, стæй иу нау ахызт. Ныхас кодтой, цæмæй бæлæгъы адæм сæ дыууæйы дæр акæной. Хъидлиры кæй сбæрæг кодтой, уый тыххæй сæ дыууæйы дæр æнæфидгæйæ акодтой. Уый фæстæ æрбацыд гыццыл цъиу, бæлæгъы былыл æрбадт æмæ денджызы дон иу кæнæ дыууæ хъæрæй банызта. Хъидлир уæд загъта: «О Муссæ, мæ зонындзинæдтæ æмæ дæ зонындзинæдтæ, Аллахы зонындзинæдтимæ абаргæйæ, сты денджызы доны ацы цъиуы хъæрзынæй дарддæр». Уæд Хъидлир зонгæ-зонын райста бæлæгъы фæйнæг æмæ йæ ныппырх кодта. Муссæ загъта: — Дзæгъæлы нæ æрбакодтой, фæлæ йæ цæмæн ныппырх кодтай, цæмæй бæлццæтты аныгъуылой? Хъидлир загъта: — Æз нæ загътон, æцæгæйдæр мын никуы бафæраздзынæ, зæгъгæ, — дзуапп ын радта Муссæ: — Мæ рохгæнæндзинады тыххæй мæ ма бафхæр æмæ мæ уаргъ ма æвæр. мæ хъуыддæгты цыдæр зындзинадимæ мæ ани- ' -Qs. Ал Кахф: 72-73-. Ацы фыццаг цау уымæн æрцыд, æмæ Моисей ферох кодта. Уый фæстæ дыууæйæ ацыдысты, цалынмæ иу чысыл сывæллоныл нæ сæмбæлдысты, æмæ йе ’мбæлттæй дыууæимæ хъазыд. Хъидлир уæд ныххæцыд сывæллоны сæрыл, систа йæ æмæ йæ ныццавта мæлæтмæ. Уæдæ Муссæ бафарста: - Цæмæн марыс сыгъдæг уды, æндæр адæймаджы кæй амардта, уый тыххæй нæ?-' -Ф. Ал Кахф: 74-. Хъидлир дзуапп радта: — Нæ дын загътон, æцæгæй дæр мæнæн дæ бон нæ бауыдзæн фæразын?- — Къс. Ал Кахф: 75-. Ибн Уяйна загъта: «Уый у бæлвырдгæнæн». '-Афтæ фæцыдысты дыууæйæ, цалынмæ иу бæстæйы адæммæ куы бахæццæ сты, уæдмæ куырдтой, цæмæй сæ уыцы бæстæйы адæм суазæг кæной, фæлæ сæ уыцы бæстæйы адæм суазæг кæнын нæ уæндыдысты. Уæд дыууæйæ дæр ссардтой, хæдзары къул, зæгъæн ис, æмæ ныккæлдзæн. Афтæмæй Хъидлир сæвæрдта къул- ' -Qs. Ал Кахф: 77-. Расулуллах адарддæр кодта йæ хабар: — Хъидлир æй йæхи къухтæй сарæзта. Уæд Муссæ загъта: «Кæд дæ фæнды, уæд ын æнæмæнг мызд райсдзынæ». Хидлир ын дзуапп радта, 'Ай у мæн æмæ ды æхсæн хицæндзинады момент-' -Къс. Ал Кахф: 77-78-. Пехуымпар саллаллаху алейхи васаллям загъта: «Аллах Муссæйæн йæ тæригъæд ракæнæд». Ныфс нæ ис, Моисей кæй уыдзæн фæразон, цæмæй фехъусæм бирæ хабæрттæ сæ дыууæйы тыххæй».