Hadith solontena
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Nilaza taminay ['Abdullah bin Muhammad] nilaza, nilaza taminay [Sufyan] nilaza taminay ['Amru] nilaza, nilaza tamiko [Sa'id bin Jubair] nilaza, hoy aho tamin'i [Ibn 'Abbas], 'Marina tokoa fa mihevitra i Nauf Al Bakali fa tsy i Musa an'ny Bani Isra'il i Musa, fa Musa hafa'. Dia hoy i Ibn Abbas: 'Mandainga ny fahavalon'i Allah, marina tokoa fa [Ubay bin Ka'b] dia nitantara taminay avy amin'ny Mpaminany sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Nijoro teo anoloan'ny Bani Isra'il i Mosesy, Mpaminany, ary nanontaniana izy hoe: 'Iza no olona marani-tsaina indrindra?' Namaly i Musa hoe: 'Izaho no izy'. Dia niteny mafy azy i Allah Ta'ala satria tsy nomena fahalalana momba izany izy. Dia nanambara taminy i Allah Ta'ala hoe: 'Misy mpanompo iray eo amin'ireo mpanompoko izay mipetraka eo amin'ny fihaonan'ny ranomasina roa izay marani-tsaina kokoa noho ianao'. Dia hoy i Musa: 'Ry Rabb ô, ahoana no ahafahako mihaona aminy?' Dia nolazaina taminy hoe: 'Ento ao anaty harona ny trondro, raha very izany ianao dia izay no torolalana.' Dia niainga i Mosesy niaraka tamin'ny mpanompony antsoina hoe Yusya' bin Nun, ary samy nitondra ny trondro tao anaty harona izy roa lahy mandra-pahatongany teo amin'ny vatolampy lehibe iray. Dia samy nametraka ny lohany teo amin'ny vatolampy izy roa lahy ary natory. Dia nivoaka avy tao anaty harona ny trondro - ary nitsambikina nankany an-dranomasina ny trondro - ' -Qs. Al Kahfi: 61-. Gaga i Mosesy sy ny mpianany tamin'izany zava-nitranga izany, ka nanohy ny diany nandritra ny alina sy ny andro sisa izy ireo. Mandra-pahatongan'ny maraina dia hoy i Mosesy tamin'ny mpanompony: '-Ento aty aminay ny sakafontsika, tena reraka tamin'ny diantsika izahay-' -Qs. Al Kahfi: 62-. Tsy nahatsiaro ho reraka i Mosesy raha tsy efa tonga tany amin'ny toerana naleha araka ny baiko. Dia hoy ny mpianany taminy: -Fantatrao ve ny fotoana nitadiavantsika fialofana teo amin'ny vatolampy? Eny tokoa, hadinoko ny nanonona ny trondro. Ary tsy misy manadino ahy afa-tsy i Satana- ' -Qs. Al Kahfi: 63-. Dia hoy i Musa: '-Io no toerana tadiavinay.' Dia niverina nanaraka ny dian-tongony tany am-boalohany izy roa lahy- ' -Qs. Al Kahf: 64-. Rehefa tonga teo amin'ny vatolampy izy roa lahy dia nahita lehilahy iray nanao akanjo lava. Niarahaba azy i Musa. Dia hoy i Khidlir: 'Ahoana no fomba fiarahabanao eto amin'ny toerana misy anao?' Namaly i Mosesy hoe: 'Izaho no Mosesy'. Nanontany i Khidlir hoe: 'Mosa Bani Isra'il?' Namaly i Musa hoe: 'Eny'. Dia hoy i Musa: '-Afaka manaraka anao ve aho mba hampianarinao ahy ny fahalalana marina amin'ny fahalalana izay nampianarina anao?'-' Namaly i Khidlir: 'Marina tokoa fa tsy ho afaka hanam-paharetana Amiko mihitsy ianao-' -Qs. Al Kahf: 66-67-. Nanohy niteny i Khidlir hoe: 'Ry Musa, manana fahalalana avy amin'ny fahalalan'i Allah aho izay nampianariny ahy izay tsy fantatrao, ary manana fahalalana koa ianao izay nampianariny izay tsy fantatro koa'. Hoy i Musa: '-Raha sitrapon'Andriamanitra, dia ho hitanao fa olona manam-paharetana aho, ary tsy hanohitra anao amin'ny zavatra rehetra aho-' -Qs. Al Kahf: 69-. Dia nandeha teny amoron-dranomasina izy roa lahy raha tsy nanana sambo izy roa lahy, dia nisy sambo nandalo. Niresaka izy ireo mba hitondran'ny olona tao anaty sambo azy roa lahy. Satria fantatra i Khidlir, dia nalain'izy roa lahy tsy nisy fandoavana izy roa lahy. Dia tonga ny vorona kely iray nipetraka teo amin'ny sisin'ny sambo sady nikiky ny rano an-dranomasina mba hisotro amin'ny kiky iray na roa. Dia hoy i Khidlir: 'Ry Musa ô, ny fahalalako sy ny fahalalanao raha ampitahaina amin'ny fahalalan'i Allah dia tsy misy afa-tsy ny kiky an'ity vorona ity ao anaty rano an-dranomasina'. Dia naka an-tsitrapo ny hazo fisaka an-tsambo i Khidlir ka namaky azy. Hoy i Musa: 'Nitondra antsika maimaim-poana izy ireo, fa nahoana ianareo no nandringana azy mba handringanana ny mpandeha?' Hoy i Khidlir: '-Tsy efa nilaza ve aho hoe: 'Marina tokoa fa tsy hanam-paharetana amiko mihitsy ianareo-' Namaly i Musa hoe: '-Aza manasazy ahy noho ny fanadinoako ary aza enta-mavesatra ahy amin'ny fahasahiranana amin'ny raharahako-' -Qs. Al Kahf: 72-73-. Ity tranga voalohany ity dia satria nanadino i Mosesy. Dia lasa izy roa lahy mandra-pihaonany tamin'ny zaza kely iray izay nilalao tamin'ny namany roa. Noraisin'i Khidlir avy eo ny lohan'ilay zaza, natsangany ary nokapohiny ho faty. Dia nanontany i Musa hoe: '-Nahoana ianareo no mamono fanahy madio, tsy noho izy namono olona hafa?-' -Qs. Al Kahf: 74-. Namaly i Khidlir hoe: '-Tsy efa nilaza taminao ve aho fa raha ny marina dia tsy ho afaka hanam-paharetana amiko ianareo?-' -Qs. Al Kahf: 75-. Hoy i Ibn 'Uyainah: 'Fanamarinana izany.'-Dia nandeha izy roa lahy mandra-pahatongany teo amin'ny olona iray tany amin'ny firenena iray, dia nangataka ny horaisin'ny olona tao amin'io firenena io izy ireo, saingy tsy te-hampiantrano azy ireo ny olona tao amin'io firenena io. Dia hitan'izy roa lahy fa saika nirodana ny rindrin'ny trano. Dia nanangana ny rindrina i Khidlir-' -Qs. Al Kahf: 77-. Nanohy ny tantarany ny Mpaminany: 'Nataon'i Khidlir tamin'ny tanany izany. Dia hoy i Musa: '-Raha tianao dia handray karama ianao amin'izany.' Namaly i Khidlir hoe: 'Ity no fotoana fisarahana eo amiko sy ianao-' -Qs. Al Kahf: 77-78-. Hoy ny Mpaminany sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Enga anie Andriamanitra hamindra fo amin'i Musa. Manantena tokoa izahay fa afaka manam-paharetana i Mosesy mba hahafahanay mandre tantara maro momba azy roa lahy.'