Hadith Representative
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
आमकां सांगलां [‘अब्दुल्ला बिन मुहंमद] म्हणालो, सांगला [सुफयान] आमकां सांगला [‘अमरू] म्हणालो, म्हाका सांगला [सैद बिन जुबैर] म्हणालो, हांवें [इब्न अब्बासाक] म्हणलां, ‘खरेंच नौफ अल बकालीक दिसता की मुसा बनी इझ्राएलचो मुसा न्हय, पूण दुसरो मुसा आशिल्लो’. इब्न अब्बासान मागीर म्हणलें, ‘अल्लाचो दुस्मान फट उलयता, खरेंच [उबाय बिन क’ब] हाणें आमकां पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाचे कडल्यान सांगलां: ‘अल्लाचो पैगंबर मोयजेस बनी इस्राएलाच्या मुखार प्रवचन दितना उबो रावलो, मागीर ताका विचारलें: ‘सगल्यांत बुदवंत मनीस कोण?’. मुसान जाप दिली: ‘हांव आसां’. देखून अल्ला तआलान ताका धिटाय दिली कारण ताका हे विशीं गिन्यान दिवंक नाशिल्लें. मागीर अल्ला तआलान ताका उक्तायलें: ‘म्हज्या नोकरां मदीं एक नोकर आसा जो दोन दर्याच्या संगमाचेर रावता जो तुज्या परस हुशार आसा’. तेन्ना मुसान म्हणलें, हे रब्ब, हांव ताका कसो मेळटलो? देखून ताका म्हणलें: ‘नुस्तें टोपलेंत हाड, जर तुका तें गमायलें जाल्यार मागीर तेंच मार्गदर्शन. मागीर मोयजेस युस्या’ बिन नून नांवाच्या नोकराक घेवन भायर सरलो आनी दोगांयनी नुस्तें टोपलेंत व्हरून व्हडल्या फातराचेर पावलें. मागीर दोगूय फातराचेर तकली घालून न्हिदिल्ले. मागीर टोपलेंतल्यान नुस्तें भायर सरलें - आनी नुस्तें दर्यांत वाट काडपाक उडी मारली - ' -Qs. अल काहफी : 61-. ही घडणूक मोयजेस आनी ताच्या शिश्याक अजापीत केली, देखून तांणी उरिल्ली रात आनी दीस आपली भोंवडी चालू दवरली. एक दीस सकाळीं मोयजेसान आपल्या नोकराक म्हणलें, '-आमचें जेवण आमकां हाड, खरेंच आमकां आमच्या प्रवासांतल्यान थकवा आयला- ' -प्र. अल काहफी : 62-. मोयजेसाक आज्ञा केल्ल्या प्रमाणें गंतव्याक पावतकच थकवाचो भाव आयलो ना. देखून ताच्या शिश्यान ताका म्हणलें: -आमी केन्ना फातराचेर आलाशिरो घेतलो तें तुका खबर आसा? खरेंच नुस्त्याचो उल्लेख करपाक विसरलो. आनी सैतान सोडल्यार कोणूच म्हाका विसरना- ' -Qs. अल काहफी : 63-. मुसान मागीर म्हणलें: '-आमी सोदतात ती सुवात. मागीर दोगूय आपल्या मूळ पावलांचेर पावल दवरपाक परतले- ' -Qs. अल काहफ: 64-. दोगूय फातराचेर पावतकच तांकां रूंद कपडे घाल्लो एक मनीस मेळ्ळो. मुसान ताका नमस्कार केलो. खिदलीरान मागीर म्हणलें, तुज्या जाग्यार कशें नमस्कार करता? मोयजेसान जाप दिली, ‘हांव मोयजेस’. खिदलीरान परतून विचारलें, ‘मुसा बनी इस्राइल?’. मुसान जाप दिली, ‘होय’. मुसान मागीर म्हणलें: '-तुका शिकयल्ल्या गिन्याना मदीं योग्य गिन्यान म्हाका शिकवपा खातीर हांव तुज्या फाटल्यान वचूंक शकता?-' खिदलीरान जाप दिली: 'खरें म्हणल्यार तुका केन्नाच म्हाका धीर धरूंक मेळचो ना-' -प्र. अल काहफ: 66-67-. खिदलीरान फुडें म्हणलें, ‘हे मूसा, म्हाका अल्लान म्हाका शिकयल्लें गिन्यान आसा जें तुका खबर ना आनी तुकाय ताणें शिकयल्लें गिन्यान आसा जें म्हाकाय खबर ना’. मुसान म्हणलें: '-देवाची इत्सा आसल्यार तुका म्हाका धीर धरपी मनीस मेळटलो, आनी हांव तुका खंयच्याच प्रकरणांत विरोध करचो ना-' -प्र. अल काहफ: 69-. देखून दोगांय मदीं बोट नासतना दोगूय दर्यादेगेर चलपाक लागले, मागीर एक तारवटी थंयच्यान गेली. बोटीचेर आशिल्ले लोक दोगांयक व्हरून व्हरतले अशें ते उलयताले. खिदलीराची वळख जाल्ली म्हणून तांणी दोगांयक फारीक करिनासतना घेतलीं. मागीर बोटीचे कुशीक बसून एक ल्हान सुकणें एक-दोन पेकांनी पियेवपाक दर्याच्या उदकाक चोखून आयलें. खिदलीरान मागीर म्हणलें, ‘हे मूसा, म्हजें गिन्यान आनी तुजें गिन्यान अल्लाच्या गिन्यानाकडेन तुळा केल्यार दर्याच्या उदकांतल्या ह्या सुकण्याच्या पेक सारकें सोडून हेर कितेंच न्हय’. तेन्ना खिदलीरान मुद्दाम बोटीचो फळो घेवन तो मोडलो. मुसान म्हणलें, तांणी आमकां फुकट हाडल्यात, पूण प्रवाशांक बुडोवंक कित्याक नश्ट केलो? खिदलीरान म्हणलें: '-हांवें म्हणलें ना, 'खरें तूं म्हजेर केन्नाच धीर धरचो ना-' मुसान जाप दिली: '-म्हज्या विसरपाक म्हाका ख्यास्त दिवची न्हय आनी म्हज्या वेव्हारांत कसलेच अडचणीचो भार घालूंक नाका-' -प्र. अल काहफ: 72-73-. ही पयली घडणूक मोयजेस विसरलो म्हणून जाली. मागीर दोगांयनी आपल्या दोन इश्टां वांगडा खेळपी ल्हान भुरगो मेळटलो मेरेन थंयच्यान गेले. उपरांत खिदलीरान भुरग्याची तकली धरली, ती उखलली आनी ताका मारून उडयली. देखून मुसान विचारलें: '-तुमी निवळ जिवाक कित्याक मारतात, ताणें दुसऱ्या मनशाक मारलो म्हणून न्हय?-' -प्र. अल काहफ: 74-. खिदलीरान जाप दिली: '-हांवें सांगिल्लें ना, खरेंच तुका म्हजे कडेन धीर धरूंक मेळचो ना?- ' -प्र. अल काहफ: 75-. इब्न उयेनान म्हणलें, ही एक पुष्टी. '-म्हणून दोगांयनी एका खाशेल्या देशाच्या लोकांमेरेन पावतकच त्या देशांतल्या लोकांक मनोरंजन करपाक मागलें, पूण त्या देशांतल्या लोकांक मनोरंजन करपाची इत्सा नाशिल्ली. तेन्ना दोगांयक घराची वण्टी जवळजवळ कोसळटा अशें दिसलें. म्हणून खिदलीरान वण्टी उबारली- ' -Qs. अल काहफ: 77-. रसुलुल्लान आपली काणी फुडें व्हेली: ‘खिदलीरान तें स्वताच्या हातान केलें. तेन्ना मुसान म्हणलें, '-तुका जाय जाल्यार ताचे खातीर पगार घेवप हें निश्चीत. खिदलीरान जाप दिली, ‘हो म्हजो आनी तुज्या मदलो विरहाचो खीण-’ -प्र. अल काहफ: 77-78-. पैगंबर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हाणें म्हळां: अल्ला मुसाचेर दया करूं. मोयजेस धीर धरूंक शकता म्हण आमी खरेंच आशेतात की तांकां दोगांय विशीं जायत्यो काणयो आयकूंक मेळटल्यो.’