Hadith Representative
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Atwebele [‘Abdullah bin Muhammad] atile, atwebele [Sufyan] atile [‘Amru] atile, atile kuli ine [Sa’id bin Jubair] atile, natile kuli [Ibn ‘Abbas], ‘Mu cine cine Nauf Al Bakali atontonkanya ukuti Musa tali ni Musa wa Bani, lelo ali umbi.’ Ibn Abbas lyena atile, ‘Umulwani wa kwa Lesa alebepa, mu cine cine [Ubay bin Ka’b] alitulondolwelele ukufuma kuli Kasesema ati: ‘Mose Kasesema wa kwa Lesa aiminine pa cinso ca baIsraele alelanda, lyena aipwishiwe ukuti: ‘Ni ani umuntu uwacilapo ukucenjela?’ Musa ayaswike ati: ‘Nine’. Eico Lesa Ta’ala alimukalipile pantu tapeelwe ukwishiba pali ici. Lyena Allah Ta’ala amusokolwelele ukuti: ‘Kuli umubomfi pa babomfi Bandi uo aikala pa kulonganika kwa bemba babili uwacenjela ukucila iwe’. Lyene Musa atile, ‘O Rabi, kuti nakumanya shani wene?’ Eico camwebele ukuti: ‘Leteni isabi mu cipe, nga mwaonaula isabi, ninshi e butungulushi’. Lyene Musa aendele no mubomfi wakwe, Yusya’ bin Nun, kabili bonse babili balesenda isabi mu fipe ukufika fye na lintu bafikile pa lupili ulukalamba. Lyene bonse babili babikile imitwe yabo pa lupili no kulaala. Lyene isabi lyafumine mu cipe -e lyo isabi lyabutukile no kutwala inshila ya iko muli bemba-' -Qs. Kafu: 61-. Ici cacitike calipapile Mose na basambi bakwe, e co bonse babili batwalilile ulwendo lwabo ubushiku bonse akasuba no bushiku. Ukufika ubushiku bumo ulucelo Musa atile ku mubomfi wakwe, '-Leteni kuno ifya kulya fyesu, mu cine cine twanaka ukufuma ku lwendo lwesu-' -Ifipusho. Kafu: 62-. Mose taumfwile ukutonta kano fye pa numa ya kufika uko aleya nga fintu bamwebele. Eico umusambi wakwe amwebele ukuti: '-Bushe walishibe ilyo twalefwaya ukucingililwa mwi libwe pa ntanshi? Mu cine cine, nalilabile ukumweba pa lwa nswi. Kabili tapali uwanluba kano fye Satana-' -Ifipusho. Kahfu: 63-. Musa lyena atile: '-Ico e cifulo tulefwaya. Lyena bonse babili babwelele ku kukonka inshila shabo isha kubalilapo- ' -Qs. Kafu: 64-. Ilyo babili bafikile pa lupili, basangile umuntu uwafwele ifya kufwala ifyakulisha. Musa alimupokele. Khidlir lyene atile, ‘Bushe kuti mwaposha shani pa ncende yenu?’ Mose ayaswike ati, ‘Nine Mose’. Khidlir aipwishe kabili ati, ‘Bushe Musa Bani Israele?’ Musa ayaswike ukuti, ‘Ee’. Musa lyena atile: '-Bushe kuti nakukonka pakuti unsambilishe ukwishiba ukwalungama pa kati ka kwishiba uko wasambilishiwe?-' Khidlir ayaswike ati: 'Mu cine cine, taukabe na maka ya kushipikisha kuli Ine-' -Ifipusho. Amabuuku 66-67-. Khidlir atwalilile ukulanda ukuti, ‘O Musa, ndi no kwishiba ukufuma ku kwishiba kwa kwa Allah uko ansambilishe uko iwe tauishibe, kabili na iwe uli no kwishiba uko asambilishe uko na ine nshaishiba’. Musa atile: '-Nga Lesa afwaya, ukasanga umuntu uwashipikisha, kabili nshakakukaanya mu mulandu onse-' -Ifipusho. Kafu: 69-. E ico bonse babili baleenda pa lulamba lwa bemba ilyo tapali nangu umo uwakwete ubwato, lyene ubwato bwapitile. Balandile pa kuti abantu abali mu bwato babasende bonse babili. Pa mulandu wa kuti Khidlir alishibikwe, balibapokele bonse babili ukwabula ukulipila. Lyene kwaishile akacece akanono akaikele pa mbali ya bwato akapeepa amenshi ya muli bemba ku kunwa ne cipe cimo nelyo fibili. Khidlir lyena atile, ‘O Musa, ukwishiba kwandi no kwishiba kobe nga twalinganisha no kwishiba kwa kwa Allah te cintu cimbi lelo kwaba nga peck wa ici cipupu mu menshi ya bemba’. Lyene Khidlir mu kulinga abuulile icipao ca bwato no kuciputula. Musa atile, ‘Batuletele fye ukwabula umulimo, lelo mulandu nshi mwaonawile pa kuti aba mu bwato bapoose mu menshi?’ Khidlir atile: '-Bushe nshatile, 'Mucine cine tamwakabe uwashipikisha kuli ine-' Musa ayaswike ati: '-Winkanda pa mulandu wa kuluba kwandi kabili mwinsuminisha. ani ine ne cintu icakosa mu milandu yandi- ' -Ifipusho. Kafu: 72-73-. Ici ica kubalilapo icacitike cali ni pa mulandu wa kuti Mose alilubile. Lyene bonse babili bafuminepo ukufika na lintu basangile umwana umunono uwaletamba na balupwa lwakwe babili. Khidlir lyene abuulile umutwe wa mwana, aufumyapo no kuupoosa pa mfwa. Eico Musa aipwishe ukuti: '-Cinshi mwipaila umweo uwa busaka, te pa mulandu wa kuti aipeye umuntu umbi?-' -If. Kafu: 74-. Khidlir ayaswike ati: '-Bushe nshamwebele, ukuti mu cine cine tamwakabe na maka ya kushipikisha kuli ine?- ' -Ifipusho. Kafu: 75-. Ibn Uyaina atile, ‘Ici ca kushininkisha. '-Eico babili baendele ukufika ilyo bafikile ku bantu ba mu calo cimo, balomba ukuti bapokelelwe ku bantu ba mu calo cilya, lelo abantu ba mu calo cilya tabalefwaya ukubasekesha. Lyene bonse babili basangile ukuti ulupungu lwa ng’anda lwali mupepi no kupona. Eico Khidlir akuulile ulupungu- ' -Ifipusho. Kafu: 77-. Rasulullah atwalilile ilyashi lyakwe ukuti: ‘Khidlir acitile ifi ku minwe yakwe umwine. Lyene Musa atile, '-Nga ulefwaya, mu cine cine ukapoka umusonko wa ci. Khidlir ayaswike ukuti, ‘Iyi e nshita ya kupaatukana pa kati kandi na imwe-’ -Ifipusho. Kafu: 77-78-. Kasesema atile: ‘Lesa abe ne nkumbu kuli Musa. Mu cine cine tusubila ukuti Mose kuti ashipikisha pa kuti twingaumfwa amalyashi ayengi pali bene babili.’