-

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ بَكَّارٍ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ عَبَّاسٍ السَّاعِدِيِّ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَغَزَوْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ فَلَمَّا جَاءَ وَادِيَ الْقُرَى إِذَا امْرَأَةٌ فِي حَدِيقَةٍ لَهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَصْحَابِهِ اخْرُصُوا وَخَرَصَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ فَقَالَ لَهَا أَحْصِي مَا يَخْرُجُ مِنْهَا فَلَمَّا أَتَيْنَا تَبُوكَ قَالَ أَمَا إِنَّهَا سَتَهُبُّ اللَّيْلَةَ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَلَا يَقُومَنَّ أَحَدٌ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ بَعِيرٌ فَلْيَعْقِلْهُ فَعَقَلْنَاهَا وَهَبَّتْ رِيحٌ شَدِيدَةٌ فَقَامَ رَجُلٌ فَأَلْقَتْهُ بِجَبَلِ طَيِّءٍ وَأَهْدَى مَلِكُ أَيْلَةَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَغْلَةً بَيْضَاءَ وَكَسَاهُ بُرْدًا وَكَتَبَ لَهُ بِبَحْرِهِمْ فَلَمَّا أَتَى وَادِيَ الْقُرَى قَالَ لِلْمَرْأَةِ كَمْ جَاءَ حَدِيقَتُكِ قَالَتْ عَشَرَةَ أَوْسُقٍ خَرْصَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي مُتَعَجِّلٌ إِلَى الْمَدِينَةِ فَمَنْ أَرَادَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَعَجَّلَ مَعِي فَلْيَتَعَجَّلْ فَلَمَّا قَالَ ابْنُ بَكَّارٍ كَلِمَةً مَعْنَاهَا أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ هَذِهِ طَابَةُ فَلَمَّا رَأَى أُحُدًا قَالَ هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ دُورِ الْأَنْصَارِ قَالُوا بَلَى قَالَ دُورُ بَنِي النَّجَّارِ ثُمَّ دُورُ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ ثُمَّ دُورُ بَنِي سَاعِدَةَ أَوْ دُورُ بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ وَفِي كُلِّ دُورِ الْأَنْصَارِ يَعْنِي خَيْرًاوَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ حَدَّثَنِي عَمْرٌو ثُمَّ دَارُ بَنِي الْحَارِثِ ثُمَّ بَنِي سَاعِدَةَ وَقَالَ سُلَيْمَانُ عَنْ سَعْدِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُحُدٌ جَبَلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ كُلُّ بُسْتَانٍ عَلَيْهِ حَائِطٌ فَهُوَ حَدِيقَةٌ وَمَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِ حَائِطٌ لَمْ يُقَلْ حَدِيقَةٌ

ਇਹ ਸਾਨੂੰ [ਸਹਲ ਬਿਨ ਬੱਕਰ] ਨੇ [ਅਬੂ ਹੁਮੈਦ ਅਸ ਸਾਦੀ] ਤੋਂ [ਅਮਰੂ ਬਿਨ ਯਾਹੀਆ] ਤੋਂ [ਅਬੂ ਹੁਮੈਦ ਅਸ ਸਾਦੀ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ: ਅਸੀਂ ਪੈਗੰਬਰ (ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਬਰਕਤ) ਨਾਲ ਤਬੂਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪੈਗੰਬਰ (ਸਾਲ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਖਜੂਰ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?" ਇਸ ਲਈ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਰਸੂਲ ਨੇ ਖਜੂਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਭਗ ਦਸ ਵਸਾਕ ਲਗਾਇਆ। ਫ਼ੇਰ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਗਿਣੋ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਜੂਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨਾ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤਬੂਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਅੱਜ ਰਾਤ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਚੱਲੇਗੀ. ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਵੇ ਜੋ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਊਠ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਊਠਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਵਾ ਚੱਲੀ। ਅਚਾਨਕ ਕੋਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਥੋਈ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਤੱਕ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਆਇਲਾਹ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਬਾਘੋਲ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਦਾ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਦਿੱਤਾ (ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਰਜਾਈ ਵਰਗਾ ਕੱਪੜਾ) ਅਤੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਖਤ ਲਿਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੌਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਦ ਉਹ ਉਸ ਔਰਤ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਹਾਡੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਖਜੂਰ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ?" ਔਰਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਦਸ ਵਸਕ, ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਨੁਸਾਰ।" ਫਿਰ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਮਦੀਨਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਦੀਨਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ।" ਜਦੋਂ ਇਬਨ ਬੱਕਾਰ ਨੇ ਮਦੀਨਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕ ਵਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਉਹ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਹੈ ਥਾਬਾ" (ਮਦੀਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਮ)। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਹੁਦ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇ, ਤਦ ਉਹ ਆਖਿਆ: "ਇਹ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋਗੇ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਨਸਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਘਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂ?" ਉਹਨਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ"। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ: "ਬਨੀ ਅਨ-ਨੱਜਾਰ ਦਾ ਘਰ, ਫਿਰ ਬਨੀ 'ਅਬਦੁਲ ਆਸ਼ਲ, ਫਿਰ ਬਨੀ ਸਆਦਾ ਜਾਂ ਬਨੀ ਅਲ-ਹਰੀਸ ਬਿਨ ਅਲ-ਖ਼ਜ਼ਰਾਜ ਅਤੇ ਹਰ ਅੰਸ਼ਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੈ"। ਅਤੇ ਕਿਹਾ [ਸੁਲੈਮਾਨ ਬਿਨ ਬਿਲਾਲ]; ['ਅਮਰੂ] ਤੋਂ; "ਫਿਰ ਬਨੀ ਅਲ-ਹਰੀਸ ਦਾ ਘਰ, ਫਿਰ ਬਨੀ ਸਈਦਾ"। ਅਤੇ ਕਿਹਾ [ਸੁਲੈਮਾਨ]; [ਸਆਦ ਬਿਨ ਸਈਦ] ਤੋਂ [ਉਮਰਾਹ ਬਿਨ ਘੋਜ਼ਿਆ] ਤੋਂ ['ਅਬਬਾਸ] ਤੋਂ [ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ] ਤੋਂ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹੁਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ"। ਅਬੂ 'ਅਬਦுல্লাহ ਅਲ-ਬੁਖਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹਰ ਬਾਗ जिसमें ਦੇਵਾਲ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਹਾਦੀਕਾਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਬਾਗ ਦੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਹ ਹਾਦੀਕਾਹ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ"।