Hadith Representative
Al Muhyi
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
Ҳара иҳаиҳәеит [Ҳисиам бин Аммар]; ҳзеиҭеиҳәеит [Ҳатим бин Исмаил]; [Џьафар бин Муҳаммад] иаб иҟынтәи иҳаиҳәеит, иҳәеит; — Зны [Џьабир бин Абдуллаҳ] дызбарц сааит. Ҳанеиқәшәа, ауаа шԥаҟоу ҳәа дҵаауан, сара сыӡбахә дазҵаааанӡа. Убри аҟнытә аҭак ҟасҵеит; Сара Муҳаммад бин Али бин Ҳусаин соуп. Убри аҟнытә хыхьтәии ҵаҟатәии аҟәардәқәа анԥыртлоз инапы схы иқәиҵеит, нас иҟәаҟәа сгәы абжьара дҭеиҵеит, уи аамҭазы сара макьана схәыҷын, сықәра наӡеит. Иара иҳәеит; 'Бзиала шәаабеит, ишәҭаху шәазҵаа'. Сара сиазҵааит, избанзар длашәын. Аныҳәа аамҭа ааиаанӡа, иара иныҳәарҭаҿы дгылан, ашьапхыцқәа ацәарҭа аганахьала иқәиргылар, ацәарҭа ахьмаҷыз азы иҵысуан, насгьы ишьаҵа иҟәаҟәа иқәҵаны, ҳаԥхьагыланы дныҳәон». Нас сҵааит; — Иҳаҳәа, Расулуллаҳ шаллаллаҳу алеиҳи васаллам Ҳаџьра шыҟаиҵаз! Убас инапы ааирԥшит, инацәкьарақәа жәба ҩеиҵыхны иҳәеит; Ииашаҵәҟьаны, Расулуллаҳ шалаллаҳу алеиҳи васаллам жәашықәса Ҳаџьрахь дымцаӡеит, нас ажәабатәи ашықәсазы Ҳаџьра ҟарҵарц ауаа рахь ааԥхьара ҟаиҵеит. Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам Ҳаџьрахь дцеит, нас ауаа рацәа Мединаҟа иааит, урҭ зегьы Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам дицны еизаны иара иҟаиҵаз еиԥш ҟарҵарц рҭахын. Ус иаргьы дцеит, ҳаргьы ҳиццеит. Дзул Ҳулаифа ҳаннеи, Асма бинт Умаис Муҳаммад бин Абу Бакр дихылҵит, убри аҟнытә дҵаарц ддәықәырҵеит; Иҟасҵар акәзеи? Нас Асма илеиҳәеит: «Уҽыкәабаны, ашәҵатәы ӷәӷәала иԥахны, ихрам уҭал». Нас Расулуллаҳ салаллаҳу алеиҳи васаллам аԥшьаныҳәарҭаҿы дныҳәеит, нас Қашва агәамса дақәтәаны, агәамса Сахаратәи ацәҳәыра дхысны ииашаны дҩагылеит. Џьабир иҳәеит; «Сара излазбоз ала, ауаа рацәа иҿаԥхьа, амашьына аныҟәцаҩцәеи шьапыла ицо ауааи рыбжьара, иара убасгьы иарӷьарахь, иармарахь, ишьҭахьҟа – ауаа рацәа убаратәы иҟан. Аҟәырҟан иара иҟынӡа ианылбаауаз, Расулуллаҳ шаллаллаҳу алеиҳи васаллам ҳара дҳалагылан, уи атквилқәагьы даараӡа идыруан. Иара иҟаиҵозаалакгьы ҳаргьы иҟаҳҵоит. Иара анцәахәы ибжьы ҩышьҭихит: «Уааԥхьара насыгӡоит, Аллаҳ! Уаԥхьара насыгӡоит, Уаԥхьара насыгӡоит. Уара узы ҩыза дыҟам, Уаԥхьара насыгӡоит. Ҳәарада, ахьӡ-аԥшеи, агәахәареи, аҳреи Уара мацара иутәуп, Уара ҩызцәа умаӡам. Ажәларгьы ирҳәоз аԥхьарақәа рыла рыбжьқәа шьҭырхит, урҭ русқәа рзы акгьы имҳәеит. Иара саллаллаҳу алеиҳи васаллам италбиа аԥхьара иацырҵеит. Џьабир радиаллаҳу анҳу ҩаԥхьа иҳәеит; — Ҳаџьра ада ҳгәы иҭаӡам, умра атәы макьана иаҳзымдырӡоит. Иара ҳаицны Байтуллаҳ ҳаннеи, иаразнак Рукун -Тауаф алагамҭа- днагәӡит, нас х-кыр дыҩны дцеит, егьырҭ аԥшь-кыр еиԥшны дныҟәеит. Нас Мақам Ибраҳим иахь дцеит, ажәеинраала даԥхьо: «Мақам Ибраҳим ныҳәарҭаны иҟашәҵа». Уи адагьы, Мақам Ибраҳими Баитуллаҳ-Каабеи рыбжьара дгылеит. -Саб иҳәеит; - 'Сара издыруам, Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам иҟынтәи иҳәамзар, Аԥааимбар ҩ-ракааҭк рыла -Мақам Ибраҳим аҟны- асурақәа Ал Каафирун, Ал Ихлааш дрыԥхьон ҳәа. Нас Байтуллаҳ иахь дхынҳәит, нас Рукун - Ҭауаф алагамҭа - днаигәыдиҳәҳәалеит, нас - Кааба ашә дынҭыҵны - Шафа ақәцәахь дцеит. Шафа данизааигәаха, даԥхьеит: «Иҵабыргыҵәҟьаны, Шафаи Марвеи Аллаҳ идыргақәа иреиуоуп, ҳара -саи- ҳалагоит Аллаҳ Суб Ҳанаҳу Уа Та'ала иалагоит'. Сафаҟынтәи анамаз аҟаҵара далагеит, нас ақәцә дхалт, Кааба ибаанӡа, нас атакбир, аҭаҳлил, атҳмид иҳәеит, абри аамҭазы: «Аллаҳ заҵәык ида анцәа дыҟам, ҩызцәа змам. Аҳра Иара изкуп, ахьӡ-аԥшагьы Иара изкуп. -Иара- Зегьзымчу, аԥсҭазаара узҭо, Зегьзымчу, дызшьуа иоуп, зегьы рзы амч ду имоуп. Аллаҳ заҵәык ида анцәа дыҟам, ҩыза змам, иқәыргәыӷрақәа назыгӡо, имаҵуҩцәа ирыцхраауа, зегьы зықәиго. Нас аԥхьарақәа рыбжьара дныҳәеит, нас хынтә аԥхьара иҳәеит. Нас Маруа лахь дылбааит, дныҟәо, ишьапқәа аниашахалак, адәҳәынаԥ агәҭаны дыҩны дцон. Ишьапқәа анхала, Марҩаҿы днеиаанӡа днеиуан. Марҩаҿы Шьафа иҟаиҵаз ҟаиҵеит. Иҭауаф Маруа даналга, иҳәеит: «Сышьҭахьҟа сзықәгылоу сазыԥшызҭгьы, усҟан иршьыз аԥстәы -ал ҳадиу- ԥхьаҟа изгомызт, умрасгьы иҟасҵон. Шәара шәҟынтә ԥсаҭатәыс иаазымго, уи идикыланы амҵахырхәара ҟашәҵа. Убри аҟнытә зегьы ҭаҳаллул ҟарҵеит, рыхцәы ркьаҿит, аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам, насгьы иршьыз аԥстәқәа аазгаз ауаа рыда. Нас Сураҟа бин Малик бин Џьусиум дҩагылан иҳәеит; «Уа Аллаҳ Иԥааимбар, ари ашықәс азы акәу, мамзаргьы наӡаӡа акәу?» -Ажәабжьҳәаҩ- иҳәеит; «Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам инацәкьарақәа инацәкьарақәа ирылаҳәаны аҭак ҟаиҵеит: «Умра Ҳаџьра иаҵанакуеит – ҳаџьра ҭамаҭту» – абри ауп ишыҟаҵоу». Ҩынтә иҳәеит, нас иҳәеит: 'Мап - ари ашықәс мацара ауп иаҵанакуа - аха наӡаӡа''. -Ажәабжьҳәаҩ- иҳәеит; Али радлиаллаҳу анҳу агәамса -ал ҳадиу- Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам дицны дааит, нас диԥшааит Фатима, ԥштәы рацәала амаҭәақәа зшәыз, рыблақәа ҿаҳәаны агәҭаны игылаз ауаа руаӡәк. Али лара лхара лҭеиҵеит, убри аҟнытә Фатима илҳәеит; Саб – Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам – абри ҟасҵарц сеиҳәеит. Али радиаллаҳу анҳу Ирак дыҟаны иҳәеит: «Усҟан сара Аллаҳ Иԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам абжьгара сиҭарц сцеит, насгьы Фатима лҟазшьақәа рзы сгәы ԥнажәеит, аха сара уи мап ацәыскит. Убри аҟнытә иара аҭак ҟаиҵеит: «Лара – Фатима – диашоуп, диашоуп. Раԥхьа Ҳаџьра ҟашәҵарц анышәҭахха, исҳәазеи? — Али аҭак ҟаиҵеит; — Сара исҳәеит; Уа Аллаҳ, Уԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам ииҳәаз абжьы шьҭысхуеит. Уи иҳәеит: «Ииашаҵәҟьаны, сара амҭастәи аԥстәы аазгеит, убри аҟнытә атахалул шәалахәым». -Ажәабжьҳәаҩ- иҳәеит; Али Еменынтәи иааигаз, аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам Мединантәи иааигаз амҭатә ԥстәқәа рхыԥхьаӡара шәкы ракәын. Нас зегьы рыхқәа еиқәҵаны, рыхцәы ркьаҿит, Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам, насгьы амҭа зҭаз аԥстәқәа аазгаз ауаа рыда. Ҭарвиа амш анааи зегьы Минаҟа ицан, Ҳаџь иахь ргәы иҭаз ҳәа рыбжьы ҭганы ирҳәеит. Расулуллаҳ саллаллаҳу алеиҳи васаллам амашьына дҭатәаны, уа шьыбжьон, Аср, Магриб, Ишьа, Фажр намазқәа ҟаиҵеит. Нас ԥыҭрак уааԥшы амра ҩагылаанӡа, нас Машьарил аҟны акупол дыргыларц адҵа ҟаҵа, уи ҳарамуп, убри аҟнытә Намираҳ еиҭаҳауп. Расулуллаҳ шаллаллаҳу алеиҳи васаллам усҟан Қьуреишцәа ишыҟарҵоз еиԥш дныҟәеит, аха Машарил Ҳарам, мамзаргьы Муздалифаҳ аҿы даангылеит. Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам Арафат днеирц азин ииҭеит. Намира идыргылаз акупол даназааигәаха, уа дааҭгылеит. Амра анҭала, игәам - Қашуа - аагаразы адҵа ҟаиҵеит, нас уи дақәтәаны дцеит, агәаҩа аҵаҟа днеиаанӡа. Нас ажәлар ажәабжь ҟаиҵеит: «Иҵабыргыҵәҟьаны, шәшьа, шәмал, шәҳаҭыр, шәнасыԥ – шәҳаҭыр – шәымш аҽны, шәымза, шәыдгьыл аҿгьы ишҳарам еиԥш. абри, ишәхашәмыршҭын, ииашаҵәҟьаны, џьаҳилиа зегьы сшьапы ҵаҟа иларҟәуп, џьаҳилиа ашьа ладырҟәит, раԥхьаӡа сара сызлазырҟәыз ашьа Рабиа бин Ҳарит ишьа акәын - уи Бани Саад иҟынтә ныҟәгашьак даҳәон, нас раԥхьаӡа Џьаҳилиа усушииа дишьит. ԥыххеит ҳбзазара, Аббас бин Абдул Муталлиб иҟаиҵаз абзазара, зегьы ԥыххеит. Ус анакәха, аҳәса рҟынтә Аллаҳ шәицәшәала, избан акәзар, шәара урҭ Аллаҳ иԥҟарала аҳәсақәа ҟашәҵеит, насгьы Аллаҳ иажәақәа рыла фарџьи ҳәынҭқаррала иҟашәҵеит. Ииашаҵәҟьаны, урҭ рҿы уара узин иуцәымӷу егьырҭ ауаа уцәарҭаҿы рыцәара рылымшоит. Шәҳәсақәа абас ҟарҵозар, ргәы ԥызжәо ӷәӷәала шәрықәыӷәӷәа. Урҭ шәрыцхраарц, шәеилаҳәарц азы. Сара ишәзынсыжьуеит ҩ-хҭыск, урҭ шәрықәныҟәар, шәымҩахымҟьо, Аллаҳ ишәҟәы ауп. Уара сара сҿаԥхьа аҭакԥхықәра удууп. Нас иуҳәарц иуҭахузеи? ’ Урҭ аҭак ҟарҵеит; «Ҳара шаҳаҭра ҳуеит, шәара шәусқәа шынашәыгӡаз, абжьгарақәа шышәҭаз. Убри аҟнытә инацәа ажәҩан ахь ирханы иҳәеит: «Уа Аллаҳ, уԥшыз! Уа Аллаҳ, шаҳаҭс уҟаз. Хынтә иҳәеит. Анаҩс Билал ааԥхьара ҟаиҵеит, нас аиқамаҭ, нас Жәхәыр ныҳәара ҟаиҵеит. -Уи ашьҭахь- Билал ақамаҭ ахь дхынҳәит, нас Аср ныҳәа ҟаиҵеит, рыҩбагьы рыбжьара ныҳәакгьы ҟаимҵеит. Нас Расулуллаҳ саллаллаҳу алеиҳи васаллам имашьына ныҟәигон, аукуф ахьыҟаз аҭыԥ ахь днеиаанӡа. Нас игәам днатәеит - агәам амгәа амхурсҭа ианырыртә еиԥш - аныҟәаратә кәадыр иҿаԥхьа иқәиргылеит, нас ақыбла ахь днеит. Амра ҭашәаанӡа, алашара ҟаԥшь маҷк иӡаанӡа, амра ампыл ӡааҟәрылаанӡа аукуф ҟаиҵон. Нас Усама бин Саид дҩаҵагыланы дцеит. Иара убас Қьашуа аӷәыцәқәа рыла диԥахит, ихы дызқәтәаз амашьына ашьапқәа рыҵаҟа инеиртә еиԥш. Иарӷьа напала инапы ааирԥшуа ус иҳәеит: «Ауаажәлар, шәҽырҭынч, шәҽырҭынч! — Игәам аҟәаҟәа анаирҵыслак, маҷк иҽирҭынчуан, агәам маҷк иҩаҵҟьарц азы. Анаҩс Муздалифа днеит, нас уаҟа амагрибтәи аишатәи намазқәа ҟаиҵеит, знык азан, ҩ-иқамаҭк рыла. Насгьы урҭ ҩыџьа рыбжьара ныҳәарак ҟаимҵеит. Нас ашьыжь шаанӡа дышьҭалеит. Ашарԥаз анамаз ҟаиҵон, ашара шааиз анидыр, знык ааԥхьареи иқамаҭки рыла. Нас Қьашва дақәтәаны Машарил Ҳарам днеиаанӡа, нас ақәцәахь дхаланы Аллаҳ -бертаҳмид- дҳараикит, -бертакбир- дҳараикит, -бертаҳлил- дишьақәирӷәӷәеит. Амра зынӡа илашаанӡа Укуф ҟаиҵон, нас амра ҭалаанӡа дцеит. Уи Фадл бин Аббас - зхахәы бзиаз, зцәа шкәакәаз, иԥшӡаз - ибӷа дықәҵаны дыҟан. Аԥааимбар саллаллаҳу алеиҳи васаллам дандәықәлоз, еибарыҩны ицоз аҳәсақәа дрывсны дцеит, убри аҟнытә днарыхәаԥшит, нас инапы егьи аган ахь инапы нархеит. Убри аамҭаз Фадл егьи аганахь иҿы ааирҳәит. Муҳассар даннеи, маҷк днаскьеит, нас Кәыбра -Акаба- Џьумраҟа амҩа кьаҿ данылеит, иаразнак аҵла аганахь иҟаз Џьумраҟа днеит. Нас бжь хаҳәык иршәит, рыршәрацыԥхьаӡа ҭакбирк ҟаҵаны, -хаҳәқәак рыла, ашәақь иалҵыз ахаҳәқәа реиԥш идуӡӡан. Аҩхаа агәаҵантә иқәиҵеит. Нас ашьтәақәа ахьыршьуаз дцеит. Уаҟа иара ихаҭа хынҩажәи хԥа ԥсаса ишьит, иаанхазгьы ԥсаҭатә ԥстәқәак рыцны Али инапы ианиҵеит. Нас адҵа ҟаиҵеит кәырбанс иишьуаз зегьы кәац ҽыҭк рымазарц ааи, ганкахьала ишьҭаҵаны, нас акастрюль иҭаҵаны, нас иҟаҵа. Расулуллаҳи Алиигьы акрырфеит, асоус ржәит. Нас Расулуллаҳ саллаллаҳу алеиҳи васаллам Каабаҟа дцеит - Тауаф Ифадаҳ ҟаиҵарц -, нас Мекка шьыбжьонтәи анамаз ҟаиҵеит, Замзам аӡы еизызгоз Бани Абдул Мутсҳалиб иахь днеит. Уи иҳәеит: «Ига, Бани Мутҭалиб. Ауаа рыжәтә рыҭараҿы шәара шәеиҳамхазҭгьы, саргьы шәара шәҿы ҳаибашьуан». Нас саллаллаҳу алеиҳи васаллам ӡыхьк ииҭеит, уи ижәит.