- Allah Asma’ul husnaa Al Hamid

Al Hamid

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Mëë ca kɔn la̱r [Maɣmud bin Ghailan] kɛnɛ [Abdu bin Ɣumaid] luɔtdɛ ɛ kɛl, cukɛ wee; cuɛ kɔn la̱r [Abduur Radhaq] kä [Ma’mar] kä [Thabit Al Bunani̱] kä [Abduur Ra̱man bin Abu Laila] kä [Thuɣai̱b], jɛn cuɛ wee; Ɛ ciɛŋ ëë caa la̱t ɛ raan göökni sallallaahu 'alaihi wasallam ɛn ɣöö mi̱ cɛ pal Asr la̱t la jɛ laa ŋɛ̈thkɛ, kä ɛn riet ɛmɔ laa jɛ laa latkɛ ɛ tha̱a̱ŋ nath ɛ ɣöö laa thokdiɛn da̱ŋ rɛw ɛ jäl ce̱tkɛ mi̱ ruac kɛn. Kɛ kɔrɛ cua jɛ thiec i̱; O jääk Kuɔth, mi̱ ci̱ pal 'Asr la̱t la ji̱n ɛ lat kɛ jɔw mi̱ tɔt. Cuɛ wee: ‘Tëëkɛ gök mi cu nɛɛkɛ ga̱a̱c, kɛ kɔrɛ cuɛ wee; ɛ ŋa mi dee kööŋ kɛ kɛ? Kä cu Allah ɛ moc kɛ nyuuth: 'Kämni kɛ kuëny kam ŋɔaani̱ da̱ŋ rɛw, min la ɣöö bä kɛ duäc kiɛ bä ji̱ tɛ̈riɛn moc buɔ̱m kɛ kui̱diɛn?' kɛ kɔrɛ cukɛ duäc kuany, kɛ kɔrɛ cu Allah lia̱a̱ ruëc wi̱i̱diɛn, amäni mëë cu nɛy ti bathdɔɔri ti jiɛn bärɔw li̱w kɛ cäŋ kɛl'. Cu Cu-ɣai̱b ɛ jiök; kä mëë cɛ ɣadith ɛmɛ lat, cuɛ ɣadith dɔ̱diɛn lat, cuɛ wee: ‘Kɛ gua̱a̱th mi̱ tɔt tëëkɛ kuäär mi̱ tekɛ wut mi̱ lät thɔ̱l kɛ kui̱dɛ, ɛn wanɔ cu thɔ̱l ɛ lar; görɛ ɣä gat mi pɛ̈th mi ŋäc ŋɔak, kiɛ cɛ wee; kä smart kɛl. Ɣän bä ŋäcdä ŋi̱eec kɛ jɛ, kɛ ɣöö dualä kɛ lia̱a̱ kɛ ɣöö ba ŋäc ɛmɛ woc kä yɛ, kä thilɛ ram kɛl kä yɛ mi bi jɛ ŋa̱c’. Cuɛ wee: ‘Kä cukɛ wut mi tɔt jek kɛ kui̱dɛ kɛ ciɛŋ tin cɛ lat, cukɛ wut ɛmɔ jiök i̱ bɛ ben kä bɛ wä kä wut mi cɔali wut. Cu ŋuɛ̈t ɛmɔ wä kä jɛ, kä mëë tëë rɛy duɔ̱pdɛ tëëkɛ wut mi cɔali monk mi te gua̱a̱th palä.’ Cu Ma'mar wee; Ɣän ŋa̱cä jɛ ɛn ɣöö nɛy tëë cieŋ gua̱thni palä kɛ jɛn gua̱a̱th ɛmɔ kɛ ji̱ Muthlimni̱. Cuɛ wee: ‘Kä ɛn gat ɛmɔ cu monk thiec, ni ciaŋ mi ci gat wä kɛ wä kɛ jɛ la thiecɛ jɛ, amäni mi ci monk ɛ la̱r jɛ, cuɛ wee; Ɛpuc, ɣän paldä Allah'. Cuɛ wee: ‘Cu gat tok kɛ mi cieŋɛ gua̱a̱th ëë tekɛ wut mi cɔali monk kä la bëë kɛ gua̱a̱th mi bäär mi wëë kä wut mi tekɛ wut. Kä ɛnɔ cu wut ɛmɔ raan ja̱k kä ji̱ dhɔar gatdä kɛ ruac in ca lat; kɛ thuɔ̱k cuɛ thia̱k kɛ ɣöö /cɛ ben kä ɣä. Kä cu gat ruac ɛmɛ la̱r wut. Cu monk ɛ jiök i̱; mi ci thän jiök i̱; Ti wa̱nith? Latdɛ ni jɛ kärɔa; kɛ ji̱ dhɔarä, kä mi ci ji̱ dhɔaru jiök i̱; Ti wa̱nith? Kä ɛnɔ läri jɛ jɛ ɛn ɣöö ji̱n ti̱i̱ kɛɛl kɛ wut ɛmɔ’. Cuɛ wee: ‘Mëë te gat rɛy ciaaŋä ɛmɛ, kɛ gua̱a̱th mi tɔt cuɛ buɔ̱n nath ti ca käp ɛ le̱y bäl. Cu tha̱a̱ŋkiɛn wee i ley ɛmɔ ɛ lony'. Cuɛ wee: ‘Kä cu gat päm ka̱n, kä cuɛ wee; O Allah, mi ci min ca lar ɛ monk ɛ thuɔ̱k kɛ kɔrɛ bä ji̱ thiec ɛn ɣöö bi ɣä jakä näk le̱y'. Cuɛ wee: ‘Kä cuɛ ley ikal kä cuɛ jɛ näk. Kɛ kɔrɛ cu naath wee; ɛŋa mi ci jɛ näk? Cukɛ wee i̱; kä gat. Inɔ cu naath ga̱a̱c kä cukɛ wee; Ɛpuc, gat ɛmɛ cɛ ŋäc mi thil ram mi ŋäc jɛ ŋa̱c.’ Cuɛ wee: ‘Kä cu wut mi cɔr ruac ɛmɛ liŋ, kä cuɛ gat jiök i̱; Mi ci ji̱n luäŋ kɛ loc jɔk kɛ guecdä kɛ kɔrɛ biɛ jek ɛn ɣöö biɛ moc kɛ bonus mi ce̱tkɛ nɔ. Cu gat wee i̱; /Cä nɛmɛ go̱r kä ji̱, duŋdɛ ɣöö ɛŋu mi deri car mi ci guicdu luny jɔk, deri ŋäth ni ram min ci jɛ luɔ̱c jɔk? Cuɛ wee i̱; Äɣ'. Cuɛ wee: ‘Kä cuɛ Allah pal amäni mëë ci Allah ram ɛmɔ luɔ̱c guecdɛ. Kɛ kɔrɛ cu ruacdiɛn cu ŋäth, kɛ kɔrɛ cu ruacdiɛn ben kä Ra . ja. Kä cuɛ ja̱a̱k jäk kä kɛ kä cua kɛ nyuɔ̱th naath. Cu kuäär wee i; Kɛ thuɔ̱k, bä yɛn diaal näk kɛ näk mi /ka̱n met lät kä ram in ci jɛ näk.’ Kä cuɛ lar i̱ ba monk kɛnɛ wut mi cɔr nööŋ, kɛ kɔrɛ cuɛ thɛp la̱th däär wi̱i̱ raam kɛl kä kɛ kä cuɛ jɛ näk, kä cuɛ ram in dɔ̱ŋ näk kɛ näk dɔ̱diɛn. Kɛ kɔrɛ cuɛ la̱r ɣöö ba ŋuɛ̈t ɛmɔ nööŋ, kɛ kɔrɛ cuɛ wee; naŋɛ jɛ wi̱i̱ pa̱a̱m mi ce̱tkɛ nɔ, kä yuɔrɛ jɛ piny wi̱i̱ pa̱a̱m. Kä cukɛ jɛ naŋ wi̱i̱ pa̱a̱m. Mëë cikɛ cop guäth ɛmɔ kɛ ɣöö ba gat yuɔr piny, cukɛ pɛn wi̱i̱ pa̱a̱m amäni mëë cuɛ thil mi ci duɔth rɛydiɛn ɛ ni gat kärɔa.’ Kä cuɛ wee: ‘Kɛ kɔrɛ cu gat luny jɔk, kä cu kuäär ɛ jiök ba jɛ naŋ yieer kä kɛ kɔrɛ bikɛ jɛ yuɔr yieer. Cua gat naŋ rɛy yiëër, kɛ kɔrɛ cu Allah naath yuɔr rɛy yiëër kɛɛl kɛ jɛ kä cuɛ jɛ kän. Niɛ wanɔ cu gat kuäär jiök i̱; /Ciɛ ɣä dee näk amäni mi ci ɣä pua̱t jiaath kä ci ɣä moc kɛ buɔ̱t, mi ci ɣä moc kɛ buɔ̱t kɛ kɔrɛ biɛ lar; kɛ ciöt Allah Kuäär gatdä ɛmɛ'. Kɛ kɔrɛ cuɛ lat ɛn ɣöö ba gat pua̱t jiaath, inɔ cua gat pua̱t jiaath, kɛ kɔrɛ cuɛ jɛ moc kɛ buɔ̱t kä cuɛ wee; 'BITHMI̱LLAAH ROBBU ƔADZAL GHULAAM' kɛ ciöt Kuɔth in la Kuäär gatdä ɛmɛ'. Cuɛ wee: ‘Kä cu gat tetdɛ la̱th nhiamdɛ kɛ kɔr kä mëë ca jɛ yuɔr kɛ thɛp, kä cuɛ li̱w. Kɛ kɔrɛ cu naath wee; Ɛpuc, gat ɛmɛ cɛ ŋäc mi thil ram mi ŋäc jɛ ŋa̱c, kɛ kui̱c ɛmɔ ŋa̱thnɛ Kuoth gat ɛmɛ’. Cuɛ wee: ‘Kɛ kɔrɛ cua kuäär jiök i̱; kä ji̱n /thiɛlɛ ji̱ päl piny kɛ ɣöö ba ji̱ /thiɛl mat ɛ nɛy da̱ŋ diɔ̱k? Nɛy diaal cikɛ rɔ̱ ri̱t kä ji̱'. Cuɛ wee: ‘Kä cuɛ thok yiëër mi di̱i̱t la̱t, kä cuɛ jiɛn kɛnɛ mac yuɔr rɛydɛ, kä cuɛ naath dol kä cuɛ wee; Kä ram mi loc rɔ kä ciaŋ kuothädɛ, banɛ jɛ pa̱l ɣöö bɛ te thi̱n, kä ram mi /ci rɔ loc jɔk, banɛ jɛ yuɔr rɛy maac ɛmɛ. Kä cuɛ kɛ tok kɛ mi yuɔrɛ kɛ rɛy tɔ̱ɔ̱cä'. Cuɛ wee: ‘Allah tabaraka wa ta’ala cuɛ wee min ca gɔ̱r piny kɛ kui̱ lɛ̈ɛ̈ŋni ti̱ti̱: Bikɛ li̱w kä bikɛ lam kɛ nɛy tin lät thɔ̱a̱rɔa̱a̱li, tin ca mac kɛ mac, kä nyuurkɛ gekädɛ, kä guɛckɛ min lät kɛn ɛ kä ji̱ ŋäthä. Kä /cikɛ ji̱ ŋäthä moc riɛk ɛ ni̱ ɣöö ŋa̱thkɛ ji̱ ŋäthä ni Allah, in Leny Buɔ̱mdɛ ti Diaal, in la Liakdɛ ɛlɔ̱ŋ'. -QS. Alburuj 4-8-. Cuɛ wee: ‘Ca gat kony’. Kä cua lar ɛn ɣöö cua jɛ ka̱m raar - rɛy kɔ̱kä - kɛ gua̱a̱th ëë te Umar bin Al Khathab thi̱n kä te yiɛtkɛ wi̱i̱dɛ, ce̱tkɛ min cɛ la̱th thi̱n mëë ca näk. Abu Isa cuɛ wee, nɛmɛ ɛ ɣadith mi̱ bä kä Ɣathan Gharib.