- Allah Asma’ul husnaa Al Hamid

Al Hamid

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Na wën cï ɣok [Mahmud bin Ghailan] ku [Abdu bin Humaid] lɛ̈k ɣook, ke wɛ̈tde yic ee tök, gokë lueel; aci lɛ̈k ɣook [Abdur Razzaq] tënë [Ma’mar] tënë [Thabit Al Bunani] tënë [Abdur Rahman bin Abu Laila] tënë [Shuhaïb], acï lueel; Ee ciɛɛŋ thɛɛr de Raan cï lɔc ku dɔc lɔn nadë ke cï lɔ̈ŋ de Asr looi ke ye thɔ̈ɔ̈ŋ, ku wɛ̈t cɔl thɔ̈ɔ̈ŋ cït man yenë kɔc kɔ̈k ke keek ye lueel ee jäl de thok kedhiɛ cït mɛn ye kek jam. Ku ëcï thiëëc; O Raan cï lɔc ku dɔc, të looi yïn lɔ̈ŋ de Asr ke yïn ë thök. Acï lueel: ‘Anɔŋ raan käk Nhialic tïŋ cï kɔcke gäi, ku lueel; yeŋa lëu bï thɔ̈ɔ̈r ke keek? Ku ëcï Allah gäm yeen kë cï nyuɔɔth: ‘Yïn kë bïk lɔc në käŋ kaarou yiic, rin bï ɣɛn keek nɔ̈k ka ɣɛn bï kɔcken atɛ̈ɛ̈r keek gäm riɛl në ke nhïïm?’ ku kuanykë luŋ, ku Allah acï thou mac në ke nhïïm, agut cï nïn tök ke kɔc juëc cï thou’. Cuɣaib acï lueel; ku wën cï yen hadith kënë lueel, ke lueel hadith dɛ̈t, ku lueel: ‘Thɛɛr ë nɔŋ mëlëk ë nɔŋ raan ë thɔ̈ɔ̈r ë thɔ̈ɔ̈r ë thɔ̈ɔ̈r tënë yeen, ke raan ë thɔ̈ɔ̈r acï lueel; yök ɣɛn mɛnh ye lac deetic, ka cï lueel; raan ŋic käŋ. Ɣɛn abï ŋiɛ̈c piɔ̈ɔ̈c tënë yeen, rin ɣɛn acï riɔ̈ɔ̈c ba thou rin bï ŋiɛ̈c luɔi kënë jäl tënë we, ku acïn raan töŋ kamkun bï ye ŋic’. Acï lueel: ‘Ku yökkë wënthiin koor tënë yeen cït tɛ̈ cï yen ye lueel thïn, ku lëkkë wënthiin koor bï bɛ̈n ku bï la tënë raan ë thɔ̈ɔ̈r. Go monythiin kënë lɔ tënë ye, ke tɔ̈ dhölde yic ke nɔŋ raan cɔl monk tɔ̈ të ye kɔc röök thïn.’ Ma'mar luel; Ɣɛn ë ŋic lɔn kɔc ë tɔ̈ në ɣän ke röök yiic në ye thaa kënë aake ye kɔc ke Muthilimïn. Acï luel: ‘Ku ëcï meth thiëëc në mony, ku thää ëbɛ̈n wën cï meth tëëk ke ye ŋoot ke thiëc, agut cï mony ye lɛ̈k ye, go lueel; Ee yic, ɣɛn ee Nhialic door'. Acï luel: ‘Mɛ̈th acï jɔk bï rëër tën ë monk ku acï lac jäl ë cäth yic tënë raan ë thɔ̈ɔ̈r. Ku jɔl raan ë thɔ̈ɔ̈r tuɔɔc tënë kɔc ke paanden ke nɔŋ kë tɔ̈ në ye wɛ̈t kënë yic; në yic, acï thiɔ̈k ke këc bɛ̈n tënë ɣa. Ku lëk meth kën tënë mony. Go monk lɛ̈k ye; na cï ran ë thɔ̈ɔ̈r lueel tënë yïn; tɔ tëno? Luel ëya; kek kɔckiɛ̈, ku na ye kɔckuɔ lueel yïn; tɔ tëno? Ku lɛ̈k yeen lɔn yïn tɔ̈ kek raan ë thɔ̈ɔ̈r’. Acï lueel: ‘Wɛ̈t ë meth tɔ̈ në ye thɛɛrkë yiic, ke kaam thiin koor acï bɛ̈n tëëk në akut de kɔc cï läi dɔm. Kɔc kɔ̈k ke keek aye lueel lɔn ye län ë thɔ̈ɔ̈r’. Go lueel: ‘Ku dɔm meth ajer, ku lueel; O Allah, na ye kë cï monk lueel yic ke ɣɛn ë yï thiëëc ba ɣa puɔ̈l ba län nɔ̈k’. Go lueel: ‘Ku thɛ̈ny ku nɔk län. Go kɔc lueel; yeŋa cï ye nɔ̈k? Gokë lueel; mɛnh. Go kɔc gäi ku luelkë; Ee yic, mɛnh kënë acï ŋiɛ̈c piöc cïn raan ŋic.’ Go lueel: ‘Ku raan cï cɔɔr acï wɛ̈t kënë piŋ, ku lueel tënë meth; Na lëu ba ɣa yök ke yïn abï yök ke yïn ë yök kë cït kën ku kë cït kën ë bonus. Go meth lueel; Acää wïc këya tënë yï, ku yeŋö ye tak na dhuk yï nyin, ke yïn bï raan cï ye dhuɔ̈k ciëën gam? Go lueel; awëi'. Acï lueel: ‘Ku ëcï röök tënë Allah agut cï bï Allah raan kënë dhuɔ̈k ciëën bï tïŋ. Ku gam raan cï cɔɔr, ku bï wɛ̈tden bɛ̈n tënë Ra . ja. Ku tuɔɔc kɔc tënë ke ku keek aacï röt nyuɔɔth. Go melik lueel; Ee yic, ɣɛn abï raan tök kamkun nɔ̈k në nɔ̈k këc ɣɛn kaŋ looi tënë raan cï ɣɛn nɔ̈k.’ Ku lëk bï monk ku raan cï cɔɔr bɛ̈i, ku tɛ̈ɛ̈u ë thɛ̈r nhom ciɛɛl raan tök ku nɔk, ku nɔk raan dɛ̈t në nɔ̈k dɛ̈t. Ku lëk bï monythiin kënë bɛ̈i, ku lueel; lɛɛr ë kuur kënë ku kuur kënë, ku cuɛtkë wei nhial. Gokë lɛɛr kuur nɔm. Nawën cïk ɣet tɛ̈ɛ̈n bïk meth cuɔt wei thïn, ke löönykë piny kuur nhom agut cï kë cïn kë cï döŋ ke keek ee meth ë rot.’ Go lueel: ‘Ku dhuk meth, ku lëk melik bïk ye lɛɛr wɛ̈ɛ̈r yɔu ku jɔlkë cuɛt wɛ̈ɛ̈r yɔu. Ku ëcï meth lɛɛr wɛ̈ɛ̈r yic, ku ëcï Allah kɔc tääu pïu yiic ke ye ku kony ye. Go meth lɛ̈k melik; yïn acïï lëu ba ɣa nɔ̈k agut cï ba ɣa piäät tim cï rïïu kɔ̈u ku nɔ̈k ɣa, të cï yïn ɣa nɔ̈k ke yïn lueel; në rin ke Allah Bɛ̈ny de mɛnh kënë'. Ku jɔl yɔ̈ɔ̈k bï meth piäät tim cï rïïu kɔ̈u, ku jɔl meth piäät tim cï rïïu kɔ̈u, ku jɔl thɔ̈ɔ̈r ku lueel; 'BISMILLAAH ROBBU HAADZAL GHULAAM' në rin ke Allah Bɛ̈ny de mɛnh kënë'. Acï luel: ‘Ku meth acï yecin tääu në yenhom wën cï yen nɔ̈k në thɔ̈ɔ̈r, ku jɔl thou. Go kɔc lueel; Ee yic, mɛnh kënë acï ŋiɛ̈c piöc cïn raan ŋic, këya ɣok aa gam Nhialic mɛnh kënë’. Go lueel: ‘Ku ëcï lueel tënë bɛ̈nyŋaknhom; ye yïn nhom lääu bï yïn cïï gam në kɔc kadiäk? Kɔc kedhiɛ aacï röt wel tënë yï’. Acï lueel: ‘Ku looi ɣön dït, ku tɛ̈ɛ̈u tim ku mac thïn, ku määt kɔc nhïïm ku lueel; Kuat raan bï dhuk ë Nhialic yic, ɣok aabï puɔ̈l bï rëër thïn, ku raan cïï dhuk, ɣok aabï cuɛt ye many kënë yic. Ku jɔl keek tääu në pïu yiic'. Acï lueel: ‘Allah tabaraka wa ta’ala acï lueel ke gɔ̈t akököl kënë: Kɔc cï riääk ku bïk lɔ̈ŋ aye kɔc ye pïu looi, ye keek mac në tiim, ke cï nyuc në ye lɔ̈ɔ̈m, ke ke ye kë yekë looi tënë kɔc cï gam tïŋ. Ku acie kɔc cï gam ye yɔŋ ee rin cï kɔc cï gam gam tënë Allah, raan ril apɛi, raan ë leec ëbɛ̈n’. -QS. Albërɔɔj 4-8-. Go lueel: ‘Mëëth acï thiɔ̈k’. Ku aye luel cë man adɛ̈ ke cë nyaai - në rɛ̈c yic - në thaŋë Umar bin Al Khathab ke cinke tɔ̈ në ye nhom, cë man cenë ye tääu në thaa ɣɔn cennë ye nɔ̈k. Abu Isa acï lueel, kën ee thök ë thök ë thök ë thök.