Hadith Representative
Al Hamid
Imam Tirmidzi : 3263حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Kɛ be seli e [Mahmud bin Ghailan] nin [Abdu bin Humaid] kɛ ndɛ’n i bo’n ti kun’n, be seli kɛ; ɔ seli e kɛ [Abdur Razzaq] m’ɔ fin [Ma’mar] m’ɔ fin [Tabit Al Bunani] m’ɔ fin [Abdur Rahman bin Abu Laila] m’ɔ fin [Shuhaib]’n, ɔ seli e kɛ; Ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam i nzuɛn kun kɛ, kɛ ɔ ko yo Asr srɛlɛ’n, ɔ kpankpan, yɛ ndɛ mma kpankpanlɛ’n kɛ nga be nun wie’m be fa kan’n sa’n, yɛle kɛ be nuan nɲɔn’n be bo sin yia kɛ be su ijɔ sa. Kpɛkun be usɛli i kɛ; O Allah i janunfuɛ, kɛ a yo Asr srɛlɛ’n, a kan ndɛ ngbɛnngbɛn. Ɔ seli kɛ: ‘Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kun o lɛ’n, ɔ boli i nvlefuɛ’m be nuan, kpɛkun ɔ seli kɛ; ?Wan yɛ ɔ nin be kwla si akplowa ɔ? Kpɛkun, Allah yili i nglo kɛ: ‘?Man be atin naan be fa like nɲɔn be nun kun, yɛle kɛ ń tú be fɔ annzɛ ń mán be kpɔfuɛ’m be kwlalɛ be su?’ i sin’n, be fali fɔ tulɛ’n, i sin’n, Allah sieli wie’n be su, lele cɛn kunngba nun’n, sran akpiakpi ablasan (70.000) be wuli’. Suhaib seli kɛ; yɛ kɛ ɔ kannin hadith sɔ’n, ɔ kannin hadith uflɛ, ɔ seli kɛ: ‘Cɛn kun’n, famiɛn kun le nnɛn kun m’ɔ yo nnɛn’m be ayre’n, kpɛkun nnɛn’n seli kɛ; kunndɛ min bakan kun m’ɔ wun ndɛ’n i wlɛ ndɛndɛ’n, annzɛ ɔ seli kɛ; ng’ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ’n. N su kle i min silɛ’n, afin srɛ kun min kɛ ń wú naan silɛ sɔ’n w’a kpɛ amun nun, naan amun nun wie fi su simɛn i’. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun be wunnin gbanflɛn kun m’ɔ nin nzuɛn ng’ɔ kannin be ndɛ’n be kɔ likawlɛ’n be mɛnnin i, be seli gbanflɛn’n kɛ ɔ bla naan ɔ ko wun nnɛn wlɛfuɛ’n i wun lɔ. Gbanflɛn’n ɔli i wun lɔ, kpɛkun kɛ ɔ́ kɔ́’n, nn asɔnunfuɛ kun o Ɲanmiɛn sulɛ lika kun nun.’ Ma’mar seli kɛ; N lafi su kɛ blɛ sɔ nun’n, be nga be o Ɲanmiɛn sulɛ sua’m be nun’n, be ti Mizilɛmufuɛ. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, bakan’n usali mɔnk’n, blɛ kwlaa nga bakan’n sinnin i wun lɛ’n, ɔ usali i titi, lele mɔ mɔnk’n seli i’n, ɔ seli kɛ; Nanwlɛ, n su Allah’. Ɔ seli kɛ: ‘Bakan’n boli nnɛn kpanngɔ’n i lika’n nun tranlɛ bo, kpɛkun blɛ sunman’n, ɔ nanti ka naan w’a ɔ nnɛn kpanngɔ’n i wun lɔ. Ɔ maan, nnɛn ng’ɔ suan nnɛn’n, ɔ sunmannin sran kun kɛ ɔ ko kan ndɛ’n i bo’n ba’n i awlobofuɛ’m be sin; i kpa bɔbɔ’n, ɔ ka kan’n, w’a baman min wun lɔ. Kpɛkun bakan’n kannin ndɛ sɔ’n kleli asɔnunfuɛ’n. Monki’n seli i kɛ; sɛ shaman’n se amun kɛ; awo ni? Amun kan ndɛ’n i ngunmin; ɔ nin min awlobofuɛ mun, yɛ sɛ ɔ awlobofuɛ’m be se wɔ kɛ; awo ni? Ɔ maan se i kɛ a nin shaman’n be o lɛ’. Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ba’n o lɛ’n, kpɛkun ɔ sinnin sran akpasua kun mɔ nnɛn kun trali be’n, be wun lɛ. Be nun wie’m be seli kɛ nnɛn sɔ’n ti jra’. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun ba’n fali yɔbuɛ kun, ɔ seli kɛ; O Allah, sɛ ndɛ nga monk’n kannin’n ti nanwlɛ’n, nn n srɛ wɔ kɛ a yaci min nun naan n kun nnɛn’n’. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun ɔ toli nnɛn’n, ɔ kunnin i. Kpɛkun sran’m be seli kɛ; ?Wan yɛ ɔ kunnin i ɔ? Be seli kɛ; ba’n. Ɔ maan ɔ boli sran’m be nuan, kpɛkun be seli kɛ; Nanwlɛ, ba sɔ’n suannin like silɛ mɔ sran fi simɛn i’n.’ Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun aɲinsifuɛ kun tili ndɛ sɔ’n, kpɛkun ɔ seli bakan’n kɛ; Sɛ amun kwla yo maan n wun ase ekun’n, amún ɲán akatua kɛ ngalɛ sa. Ba’n seli kɛ; ?N kunndɛman kɛ amun wun ndɛ sɔ’n, sanngɛ sɛ amun ɲinma’n saci’n, amun bu i kɛ amún láfi Sran ng’ɔ yoli maan amun wunnin ase’n i su? Ɔ seli kɛ; ɛɛ'. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun ɔ srɛli Allah lele naan Allah w’a yo maan sran’n w’a wun ase ekun. Kpɛkun aɲinsifuɛ’n lafili su, kpɛkun be ndɛ’n juli Ra . ja. Kpɛkun ɔ sunmannin sran mun be wun lɔ naan b’a yi be nglo. Famiɛn’n seli kɛ; Nanwlɛ, sran kunlɛ wafa nga m’an kunman sran ng’ɔ yoli sa tɛ sɔ’n le’n, ń kún amun kwlaa.’ Kpɛkun ɔ seli kɛ be fa asɔnunfuɛ kun nin aɲinsifuɛ kun be bla, kpɛkun ɔ fali nnɛn kpanngɔ kun sieli be nun kun i ti’n i afiɛn lɔ, ɔ kunnin i, kpɛkun ɔ kunnin kun ekun nin sran kunlɛ wafa uflɛ. Kpɛkun ɔ seli kɛ be fa gbanflɛn’n be bla, kpɛkun ɔ seli kɛ; fa i kɔ oka sɔ’n su lɔ, kpɛkun fa i tu i ti su lɔ. Kpɛkun be fɛ i ɔli oka’n su lɔ. Kɛ be juli lika sɔ’n nun lɔ kɛ bé fá ba’n bé kɔ́’n, be fin oka’n su lɔ be tɔli lele naan like fi w’a kaman be afiɛn saan ba’n.’ Ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ba’n sɛli i sin, kpɛkun famiɛn’n seli be kɛ be fɛ i wɔ jenvie’n su lɔ naan i sin’n, be to i yi i jenvie’n nun. Be fali ba’n be ɔli jenvie’n nun, kpɛkun Allah fali sran mun nin i be wlɛli i nzue’n nun, kpɛkun ɔ deli i. Kpɛkun bakan’n seli famiɛn’n kɛ; ɔ kwlá kunman min lele saan w’a bo min waka’n su w’a tu min tu, kɛ á tú min tu’n, w’a se kɛ; ba sɔ’n i Min Allah i dunman nun’. Kpɛkun ɔ seli kɛ be bo bakan’n waka’n su, ɔ maan be boboli ba’n waka’n su, kpɛkun ɔ tuli i tui seli kɛ; ‘BISMILLAH ROBBU HAADZAL GHULAAM’ i dunman nun’n, be flɛ i kɛ Allah m’ɔ ti ba sɔ’n i Min’n. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun kɛ be fali trɔ be boli bakan’n, ɔ fɛli i sa’n sieli i ɲrun’n su, kpɛkun ɔ wuli. Kpɛkun sran’m be seli kɛ; Nanwlɛ, ba sɔ’n suannin like silɛ mɔ sran fi simɛn i’n, i sɔ’n ti’n, e lafi Ɲanmiɛn su ba sɔ’n’. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun be seli famiɛn’n kɛ; ?Amun traman amun awlɛn naan sran nsan b’a kplinman amun su? Sran’m be kwlaa be kacili be sin sili ɔ’. Ɔ seli kɛ: ‘Kpɛkun ɔ yoli kunman dan kun, kpɛkun ɔ fali waka nin sin guɛli i nun, kpɛkun ɔ yiali sran mun, kpɛkun ɔ seli kɛ; Sran kwlaa ng’ɔ fin i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n nun sɛ i sin’n, é yáci i nun, yɛ sran kwlaa ng’ɔ sɛmɛn i sin’n, é fɛ́ i kɔ́ sin sɔ’n nun. Kpɛkun ɔ boli be gualɛ bo nzue kunman’m be nun’. Ɔ seli kɛ: ‘Allah tabaraka wa ta’ala seli kɛ ɔ́ klɛ́ ndɛ sɔ’n i su ndɛ’n: Be nga be yo nzue kunman’n, mɔ be fa waka be kpaja su’n, mɔ be tran i wun lɛ’n, mɔ be nian like nga be yo Ɲanmiɛn sufuɛ’m be’n, be mlin, yɛ sannzan bo be. Yɛ be kleman Ɲanmiɛn sufuɛ’m be ɲrɛnnɛn saan Ɲanmiɛn sufuɛ’m be lafi Allah m’ɔ le kwlalɛ’n, m’ɔ le manmanlɛ kpa’n i su’. -QS. Ɔlburu 4-8-. Ɔ seli kɛ: ‘Be sieli ba’n’. Yɛ be waan be fɛli i fiteli - asieliɛ’n su lɔ - Omar bin Al Khathab i blɛ su’n, kɛ i sa mma’m be o i ɲrun’n su’n, kɛ nga ɔ fa sieli be kɛ bé kún i’n sa. Abu Isa seli kɛ, Hasan Gharib i hadith kun yɛ ɔ o lɛ ɔ.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 1323, 1621, 15993, 16450, 16455, 17409, 17410, 17425, 17431, 21320, 22090, 25521
Imam Bukhari : 3118, 3119, 5880, 5883
Imam Muslim : 613, 614, 615, 4910
Imam Abu Dawud : 830, 831, 832
Imam Tirmidzi : 3144, 3263
Imam Nasa'i : 1268, 1270, 1271, 1272, 1273, 1274
Imam Ibnu Majah : 894, 895
Imam Malik : 357, 358
Imam Darimi : 1308, 1309