Hadith Representative
Al Hamid
Imam Tirmidzi : 3263حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
[Mahmud bin Gaaylan] kee [Qabdu bin Cumaid] maqna inkih neh warseeniik lakal; neh warseh [Qabdur Razzaq] [Ma’mar] [Thabit Al Bunani] [Qabdur Rahmaan bin Abu Layla] [Shuhaib], iyye; Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wasallam qaadaak sugteeh, usuk Asr salat abe waqdi sissik waktih addat sissik sissikaane abak sugem kee sissikaane iyyaanam inki inki marih mablal namma qanxaffe inkih yaabah yan numih gurral gexaanam kinni. Tokkeek usug essereh suge; yallih farmoytaw asri salaat abtah tan waqdi tutuctot tan. Usuk iyyem: 'inki nabiyyi isi ummatta cakkumsuteh suge, tokkeek iyyem; iyyaay ken lih qalaltam duddam? Tokkel Yalli kaah yeynebe wahyu: nammaamak doorit keenih ucuy, wohuuy ken digaaleyyo hinnay ken naqboytit ken amol cayla abeyyo? tokkeek oson digaal dooreenih, tokkeek Yalli keenil raba miraacise, inki ayroh addat malcina taban alfih num rabe'. Shuhaybi iyyem; kee tama cadiis xayyoose wak gersi cadiis xayyoose, usuk iyyem: inki adda inki amoyti shaman luk sugeeh, shaman kaah abeeh, tokkel shaman iyye; Sissikuk ceda awka yoh gorris, hinnay usuk iyyem; Qaxmeqe tiya. Anu inni ixxiga kaa barseyyo, kah kinnim anu rabak meysitah tohih taagah ta ixxiga sin garuqtam kee siinik numuk teyni tet yaaxigem maduuda'. Usuk iyyem: 'Tokkeek oson qunxa num kaah geen usuk qaddoyseh yan weelol, usun qunxa num shaman fan yamaatem kee gexam amrisen. Qunxa num kaa fan gexe, kay gitat suge wak qibaadah aracal rahiibi suge.' Ma'mar iyyem; Anu asmiteh woo uddur qibaadah aroocal sugte maritte muslimiin kinnim. Usuk iyyem: 'Tokkeek awki rahib essere, kulli wak awki kaak taturta wak kaa esserak suge, rahib kaa warsam fan, usuk iyyem; asmatah, Yalla qibaada'. Usuk iyyem: 'Awki rahiibih aracal mannoowam qemmiseh sugeeh, mango uddur shaman fanah gexak suge. Tohih taagah shaman farmoyti ruube awki buxah marah farmo maqnisso luk; nummak usuk yoo fan mayamaata. Tokkeek awki tamah rahiibih warse. rahib kaak iyyem; shamaan kok iyyek; ankeel tantoo? bas inxic tet; yi buxah mara lih, kee ku buxah mari kok iyyek; ankeel tantoo? Woysa atu shaman lih taniimih taagah kaah waris'. Usuk iyyem: 'Awki ta caalatal suge waqdi, garciik usuk tatreh yan marih buttay saqi gabat luk suge. keenik baali iyyem woo alluwwa lubak sugte'. Usuk iyyem: 'Tokkeek awki xaa beeh, iyyem; Yallaw, rahib iyyam numma tekkek anu alluwwa qidam yoh idnis koo essera'. Usuk iyyem: 'Tokkeek usug qideh too ala qideh. Too waqdi sinam intem; Kaa qiddem iyyaay? Oson iyyen; awki. Toysa sinam cakkumsutteh intem; Asmatah, ta awki num yaaxige waa ixxiga barte.' Usuk iyyem:-Tokkeek inti maleela tamah yoobbeeh, tokkek usuk awkak iyye; atu yi mabla gacissam duddek lakal atu tannah tan ossotina gee lito. Awki iyyem; Anu tah kok mafaxa, takkay immay atu maca takkaleeh ku mabla tuduureh tenek, atu tet gacse numul taaminee? Usuku iyyem; Yeey'. iyyeh: tokkeek Yalli num inti inti kaah gacsa haam fanah Yalla xaaqite. Tokkeek inti maleela yeemeneh, tokkeek ken caagid Ra fan yemeete ja. Tokkeek farmoytit keenih ruubeeh, oson xayyoosen. Amoyti iyyem; Asmatah, Anu sin fanak kulli num qideyyo, anu qigdu abe wee qidimih.' Tokkeek usuk rahib kee inti maleela bahtam amriseeh, tokkeek inki numih moyyak gudet saw hayya heeh kaa qideeh, gersi num gersi qidimih qide. Tokkeek usuk furraynu baahan axcuk amriseeh, tokkeek iyyem; iroh kaa bey tannah yan qale fan, kee amok kaa qida. Tokkeek qale fanah kaa beenih. Woo arac gufen wak, awka kaak qidoonuh, qalek raden, awkak iroh tanim keenik raqtem fanah.' Usuk iyyem: 'Tokkeek awki yuduureh, amoyti baddi afa kaa beyaanam kee tohuk lakal baddi addat kaa qidaanam keenih amrise. awki baddi adda kak beenih yenen maraay, tokkel Yalli kaalluk sinam caxa heeh kaa cateh. Tokkeek awki amoytak iyye; atu yoo qiddam madudda atu yoo korosul haytam fan kee yoo tootokem fan, atu yoo tootoke wak tokkeek inxic; Ta awkak degelti yallih migaaqal'. Tokkeek usuk awki korosul amriseh, tohih taagah awki korosul, tokkeek usuk rusas kaa heeh iyye; 'BISMILLAAH ROBBU HAADZAL GHULAAM' Yallih Migaaqal Ta Awkik Rabbi'. Usuk iyyem: 'Tokkeek awki gaba qarsal hayya heeh, tokkeek rabe. Too waqdi sinam intem; nummaak, ta awki num yaaxige waa ixxiga barte, tonnal nanu yallal naamine ta awki'. Usuk iyyem: 'Tokkeek amoytah iyyen; Sidiica num lih oggole waytaamih sabri litoo? Inkih yan seehadayti baxi kol yufkune'. Usuk iyyem: Tokkeek kaxxa boodo bicseeh, tokkeek caxxi kee gira edde qideeh, tokkeek ummatta gaaboysak iyye; Isi diinik yuduure num nakkem cabnaay, uduure wee num ta girah addat kaa qidna. Tokkeek boodad fanah ken qidam qemmise. Usuk iyyem: Yalli tabaraka wa ta'ala tama aydaadu documentation abak iyye: Perish kee abaaro lem, booxal tan booxal, booxal tan booxal, woo booxah addat tan booxal, woo booxal, woo booxah addal, mu'min marah abaanamih seehadayti baxih. Kaadu oson moominiinih ma gadaalsisan, mominiin Yallal nabaah, fayla-liinih yaniimih sabbatah akke waytek'. -QS. alburuuj 4-8-. Usuku iyyem: 'Awki yaagure'. Kaadu usuk - kabriik - Umar bin Al Khathab waktil feeraari kaak qarsal sugteeh, usuk qide wak elle daffeyse innal yewqeh sugem warsan. Abu Isa iyyeh, tah Casan Gharibik cadiisi.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 1323, 1621, 15993, 16450, 16455, 17409, 17410, 17425, 17431, 21320, 22090, 25521
Imam Bukhari : 3118, 3119, 5880, 5883
Imam Muslim : 613, 614, 615, 4910
Imam Abu Dawud : 830, 831, 832
Imam Tirmidzi : 3144, 3263
Imam Nasa'i : 1268, 1270, 1271, 1272, 1273, 1274
Imam Ibnu Majah : 894, 895
Imam Malik : 357, 358
Imam Darimi : 1308, 1309