Hadith Representative
Al Waliyy
Imam Bukhari : 3137حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَرَأَيْتِ قَوْلَهُ{ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِّبُوا }أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ بَلْ كَذَّبَهُمْ قَوْمُهُمْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا أَنَّ قَوْمَهُمْ كَذَّبُوهُمْ وَمَا هُوَ بِالظَّنِّ فَقَالَتْ يَا عُرَيَّةُ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا بِذَلِكَ قُلْتُ فَلَعَلَّهَا أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ لَمْ تَكُنِ الرُّسُلُ تَظُنُّ ذَلِكَ بِرَبِّهَا وَأَمَّا هَذِهِ الْآيَةُ قَالَتْ هُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ الَّذِينَ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَصَدَّقُوهُمْ وَطَالَ عَلَيْهِمْ الْبَلَاءُ وَاسْتَأْخَرَ عَنْهُمْ النَّصْرُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَتْ مِمَّنْ كَذَّبَهُمْ مِنْ قَوْمِهِمْ وَظَنُّوا أَنَّ أَتْبَاعَهُمْ كَذَّبُوهُمْ جَاءَهُمْ نَصْرُ اللَّهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ{ اسْتَيْأَسُوا }اسْتَفْعَلُوا مِنْ يَئِسْتُ{ مِنْهُ }مِنْ يُوسُفَ{ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ }مَعْنَاهُ الرَّجَاءُ
بىزگە [يەھيا بىن بۇكەير] بىزگە [ئەل لەيتس] دىن [ئۇقايل] دىن [ئىبنى شىھاب] نىڭ [ئۇرۋە] ماڭا بىر قېتىم پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسەللەمنىڭ ئايالى ئايشە رەزىيەللاھۇ ئەنھادىن: «ئەگەر پەيغەمبەرلەر ئۆز قەۋمىنىڭ ئىمانىدىن ئۈمىدسىزلەنسە ۋە ئۇلارنىڭ يالغان سۆزلىگەنلىكىنى گۇمان قىلسا، «كۇدززىبۇ» دېگەن سۆز ھەققىدە نېمە دەيسىز؟» دەپ سورىغانلىقىنى ئېيتتى. ئايشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا: «ئەمەلىيەتتە، ھەقىقەت شۇكى، ئەلچىلەرگە ئۆز قەۋمى راستىنلا يالغان سۆزلىگەن» دېدى. مەن: «ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئۇلار ئۆز قەۋمىنىڭ ئۇلارنى يالغان سۆزلىگەنلىكىگە راستىنلا ئىشىنىدۇ، ئۇنداقتا بۇ ئايەتتىكى غەرەزنىڭ مەنىسى نېمە؟» دېدىم. ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق دېدى: «ئى ئۇرۋە، ھەقىقەتەن ئەلچىلەر ئۆزلىرىگە يالغان سۆزلىنىدىغانلىقىغا ئىشىنىدۇ». مەن: «شۇنداق بولۇشىنى ئۈمىد قىلىمىز. ياكى ئۇلار پەقەت ئۆزلىرىگە يالغان سۆزلەنگەنلىكىنى گۇمان قىلامدۇ؟» دەيمەن. ئائىشە رەزىيەللاھۇ ئەنھا مۇنداق دېدى: «ئاللاھ ئەڭ قوغدىغۇچىدۇر. ھەقىقەتەن ئەلچىلەر پەرۋەردىگارىغا قارشى ھېچقانداق غەرەز قىلمىدى». بۇ ئايەت ئۇلارنىڭ ئەگەشكۈچىلىرى ھەققىدە بولۇپ، ئۇلار ئۇزۇن مەزگىل سىناققا دۇچ كەلگەن، ياردەم كەلمىگەن، شۇڭا ئۇلارنىڭ بەزىلىرى ئۆزلىرىگە يالغان سۆزلىگەن كىشىدىن ۋە ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىنكار قىلىشىدىن ئۈمىدسىزلەنگەندە، ئاللاھنىڭ ياردىمى كەلگەن». ئەبۇ ئابدۇللاھ بۇخارىي مۇنداق دېدى: «ئىستەيئاسۇ سۆزى «يايستۇ» سۆزىدىن كەلگەن ئىستەفئالۇ جۈملە ئەندىزىسىگە ئەگىشىدۇ. يۈسۈپ سۈرىسىدىكى «لا تەيئەسۇ مىر رەۋھىللاھ - ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىد ئۈزمەڭلار» دېگەن سۆزنىڭ مەنىسى ھەمىشە پادىشاھنى - ئۈمىدنى - ئالدىنقى ئورۇنغا قويۇش دېگەنلىكتۇر.