Hadith Representative
Al Waliyy
Imam Bukhari : 3137حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَرَأَيْتِ قَوْلَهُ{ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِّبُوا }أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ بَلْ كَذَّبَهُمْ قَوْمُهُمْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا أَنَّ قَوْمَهُمْ كَذَّبُوهُمْ وَمَا هُوَ بِالظَّنِّ فَقَالَتْ يَا عُرَيَّةُ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا بِذَلِكَ قُلْتُ فَلَعَلَّهَا أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ لَمْ تَكُنِ الرُّسُلُ تَظُنُّ ذَلِكَ بِرَبِّهَا وَأَمَّا هَذِهِ الْآيَةُ قَالَتْ هُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ الَّذِينَ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَصَدَّقُوهُمْ وَطَالَ عَلَيْهِمْ الْبَلَاءُ وَاسْتَأْخَرَ عَنْهُمْ النَّصْرُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَتْ مِمَّنْ كَذَّبَهُمْ مِنْ قَوْمِهِمْ وَظَنُّوا أَنَّ أَتْبَاعَهُمْ كَذَّبُوهُمْ جَاءَهُمْ نَصْرُ اللَّهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ{ اسْتَيْأَسُوا }اسْتَفْعَلُوا مِنْ يَئِسْتُ{ مِنْهُ }مِنْ يُوسُفَ{ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ }مَعْنَاهُ الرَّجَاءُ
Яхъя бин Букайр безгә Әл-Ләйстән, Укайлдан, Ибн Шиһабтан риваять кылды. Ул миңа Пәйгамбәрнең (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын) хатыны Айшәдән: "Йосыф сүрәсенең 110 нчы аятендәге Аллаһның сүзләре турында сезнең фикерегез нинди? Бу сүзләр: "Шулай итеп, рәсүлләр үз халкының иманыннан өметсезләнгәндә һәм ялганчы дип табылганнар дип уйлаганда, Дәл хәрефе "Аш" яки "Ялган" дип укыла иде, ә Дәл "Аш" дип укыла иде. Айшә әйтте: "Чыннан да, рәсүлләрне үз халкы ялганчы дип саный иде". Мин әйттем: "Аллаһ белән ант итәм, алар үз халкы аларны ялганчы дип тапканнарына ышанганнар, бу аятьтәге "Фаразлау"ның мәгънәсе нинди?" Айшә әйтте: "Әй Урва, рәсүлләр, әлбәттә, ялганчы дип табылганнарына ышанганнар иде". Мин әйттем: "Шулай булыр дип өметләнәм. Әллә алар ялганчы дип кенә шикләнделәрме?". Айшә радыйаллаһу ганһә әйтте: "Аллаһ - саклаучы. Чыннан да". Илчеләр Раббыларына шикләнмәделәр. Бу аять, диде ул: «Бу аларның иярченнәре турында, алар ярдәм килмәгән вакытта озак вакыт сыналганнар, ләкин кайберләре аларны инкяр итүчедән өметләрен өзгәннәр, һәм бәлки аның иярченнәре аның пәйгамбәрлеген дә инкяр итәрләр, аннары Аллаһның ярдәме килгән». Әбү Габдулла Әл-Бохари болай дигән: «Истә'асуу сүзе «йәисту» сүзеннән килгән «истә'алу» гыйбарәсе үрнәгенә иярә. Йосыф сүрәсендәге «ләә тә'асуу мир рауһиллаһ» - Аллаһның рәхмәтеннән өмет өзмәгез - мәгънәсе һәрвакыт патшага «өмет бирү» дигәнне аңлата.