Hadith Representative
Al Waliyy
Imam Bukhari : 3137حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَرَأَيْتِ قَوْلَهُ{ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِّبُوا }أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ بَلْ كَذَّبَهُمْ قَوْمُهُمْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا أَنَّ قَوْمَهُمْ كَذَّبُوهُمْ وَمَا هُوَ بِالظَّنِّ فَقَالَتْ يَا عُرَيَّةُ لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا بِذَلِكَ قُلْتُ فَلَعَلَّهَا أَوْ{ كُذِبُوا }قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ لَمْ تَكُنِ الرُّسُلُ تَظُنُّ ذَلِكَ بِرَبِّهَا وَأَمَّا هَذِهِ الْآيَةُ قَالَتْ هُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ الَّذِينَ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَصَدَّقُوهُمْ وَطَالَ عَلَيْهِمْ الْبَلَاءُ وَاسْتَأْخَرَ عَنْهُمْ النَّصْرُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَتْ مِمَّنْ كَذَّبَهُمْ مِنْ قَوْمِهِمْ وَظَنُّوا أَنَّ أَتْبَاعَهُمْ كَذَّبُوهُمْ جَاءَهُمْ نَصْرُ اللَّهِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ{ اسْتَيْأَسُوا }اسْتَفْعَلُوا مِنْ يَئِسْتُ{ مِنْهُ }مِنْ يُوسُفَ{ لَا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ }مَعْنَاهُ الرَّجَاءُ
ޔަޙްޔާ ބިން ބުކައިރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ އިބްނު ޝިހާބުގެ އަރިހުން އުޤައިލްގެ އަރިހުން އަލްލައިތު ގެ އަރިހުން ކަމަށާއި އޭނާ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން ޢާއިޝާއާ ސުވާލުކުރެއްވި ވާހަކައެވެ އެމީހުންގެ މައްޗަށް ދޮގުހެދުމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވިފައި، ނުވަތަ އެމީހުންނަށް އިންކާރު ކުރެވުނު ކަމުގެ ތުހުމަތު ނުވަތަ އެމީހުންގެ މީސްތަކުން އިންކާރު ކުރެވުނު ކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރެވިފައި ވެއެވެ.’ ޢާއިޝާ ވިދާޅުވިއެވެ: ‘ހަމަކަށަވަރުން ރަސޫލުންނަށް އިންކާރު ކުރެއްވީ އެމީހުންގެ މީސްތަކުންނެވެ.’އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި އެބައިމީހުންނަށް ޔަޤީންވީ އެމީހުންގެ މީސްތަކުން އެމީހުންގެ މައްޗަށް ދޮގުވެރިކަމުގެ ތުހުމަތު ކުރަމުންދާކަން، ފަހެ އެ އާޔަތުގައި ތަފާތުކުރުމުގެ މާނައަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟'. ޢާއިޝާ ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އޭ އުރުވާ، ރަސޫލުންނަށް އިންކާރު ކުރެވޭނެކަން ޔަޤީންވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ.' އަހަރެން ބުނީމެވެ؛ 'އަަހަރެން އުންމީދުކުރަން. ނުވަތަ އެމީހުންނަށް ހަމައެކަނި ޝައްކު ކުރެވުނީ އެމީހުންނަށް އިންކާރު ކުރެވުނު ކަމަށް ހެއްޔެވެ؟'. ޢާއިޝާ ރަޟިޔަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله އަކީ ރައްކާތެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ. ރަސޫލުން އެބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަށް ޝައްކު ނުކުރެއްވިއެވެ.' މި އާޔަތުގައި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ގުޅިފައިވަނީ އެމީހުންގެ ތަބާއިންނާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އިމްތިޙާނު ކުރެވިފައި ތިބިއިރު، އެހީތެރިކަން އަދި އައިސްފައި ނުވާއިރު، އެމީހުންގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން އެމީހުންނަށް އިންކާރުކުރި މީހާގެ ކިބައިން މާޔޫސްވެ ފަހަރެއްގައި އޭނާގެ ތަބާއިން އޭނާގެ ނަބީކަން ވެސް އިންކާރު ކުރާ އިރު، ދެން الله ގެ އެހީތެރިކަން އައެވެ.' އަބޫ ޢަބްދުﷲ އަލް ބުޚާރީ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އިސްތާއަސޫ މި ލަފުޒު ތަބާވަނީ ޔައިސްޓޫ މި ލަފުޒުން އައިސްފައިވާ އިސްތަފްއަލޫ މި ޢިބާރާތުގެ އުސޫލެވެ. ޔޫސުފް ލާ ތައިޢަސޫ މީރު ރައުހިއްލާ ސޫރަތުގައި -މާތްރަސްކަލާނގެ ރަޙްމަތުން ދޫކޮށްނުލާށެވެ- މާނައަކީ އަބަދުވެސް ރަސްގެފާނު'-އުންމީދު-' އިސްކުރުން.