Hadith Representative
Al Hasib
Imam Tirmidzi : 2918حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { إِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهُ شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ } الْآيَةَ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا } الْآيَةَ قَالَ قَدْ فَعَلْتُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَآدَمُ بْنُ سُلَيْمَانَ يُقَالُ هُوَ وَالِدُ يَحْيَى بْنِ آدَمَ
[މަޙްމޫދު ބިން ޣައިލާން] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ވާކީޢު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ސުފްޔާން] ކިޔައިދެއްވީ [އާދަމް ބިން ސުލައިމާން] ގެ އަރިހުން [ސަޢީދު ބިން ޖުބައިރު] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މި އާޔަތް ބާވައިލެއްވިއިރު ތިޔަބައިމީހުންގެ ހިތްތަކުގައިވާ އެއްޗެއް ހާމަކުރިޔަސް ނުވަތަ ފޮރުވިޔަސް، ހަމަކަށަވަރުން الله ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެކަމުގެ ޒިންމާ އުފުއްލަވާނެ'. QS އަލްބަޤަރާ: 284. އިބްނު ޢައްބާސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އެމީހުންގެ ހިތަށް އެހެން އެއްޗަކާ ޚިލާފަށް ކަމެއް ވަދެގެން ދިޔައިރު، އެމީހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އަށް ވިދާޅުވިއެވެ، ދެން ވިދާޅުވިއެވެ: 'ބުނާށެވެ: އަހަރެމެން އަޑުއަހާ އަދި އަހަރެމެން ކިޔަމަންތެރިވެއެވެ'. ދެން ﷲ އެމީހުންގެ ހިތުގައި އީމާންކަން އާލާކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު الله ތަބަރަކާ ވަތަޢާލާ ބާވައިލެއްވީ މި އާޔަތެވެ: ރަސޫލާ އެކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކިބައިން އެކަލޭގެފާނަށް ބާވައިލެއްވި ކަންތައްތަކަށް އީމާންވެވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އޭނާއަށް ޘަވާބު ލިބޭނެ - އޭނާ ހޯދި ހެޔޮކަމުގެ މައްޗަށް - އަދި އޭނާއަށް އަދަބު ލިބޭނެ - އޭނާ ކުރި ނުބައިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. -އެމީހުން ދުޢާކުރީ-: 'އޭ އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެމެން ހަނދާން ނައްތާލައިފިނަމަ ނުވަތަ ގޯސްވެއްޖެނަމަ އަދަބު ނުދެއްވާށެވެ.' އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން އެކަން ކޮށްފިން.' އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެމެންގެ ކުރިން ތިބި މީހުންނަށް ބުރަ އުފުއްލެވި ފަދައިން އަހަރެމެންނަށް ބޮޑެތި ބުރައެއް ނުބަރުކުރައްވާށެވެ! އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން އެކަން ކޮށްފިން.' އަހަރެމެންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ، އަހަރެމެންނަށް ކެތްނުކުރެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ބުރައެއް އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ނުކުރައްވާށެވެ. އަހަރެމެންނަށް މާފުކުރައްވާށެވެ. އަހަރެމެންނަށް މާފުކުރައްވާށެވެ. އަދި އަހަރެމެންނަށް ރަޙްމަތްތެރިވެ އަދި މިހެންގޮސް، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން އެކަން ކޮށްފިން'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޞަޙީޙެވެ. މި ޙަދީޘް ވެސް އިބްނު ޢައްބާސްގެ އެހެން ސަފުހާއެއް މެދުވެރިކޮށް ރިވާވެގެންވެއެވެ. މިހާލަތުގައި އަބޫ ހުރައިރާ ރަދުލިއައްالله އަންހޫގެ އަރިހުން ވެސް މިފަދަ ޙަދީޘެއް ވެއެވެ. އާދަމް ބިން ސުލައިމާން ވިދާޅުވެފައިވަނީ އޭނާގެ ދަރިކަލުން ޔަޙްޔާ ބިން އާދަމް ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.