Hadith Representative
Nadzar dalam maksiat dan di luar kemampuan tidak wajib dilaksanakan
Imam Muslim : 3099و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ كَانَتْ ثَقِيفُ حُلَفَاءَ لِبَنِى عُقَيْلٍ فَأَسَرَتْ ثَقِيفُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَسَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَأَصَابُوا مَعَهُ الْعَضْبَاءَ فَأَتَى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْوَثَاقِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ فَأَتَاهُ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ فَقَالَ بِمَ أَخَذْتَنِي وَبِمَ أَخَذْتَ سَابِقَةَ الْحَاجِّ فَقَالَ إِعْظَامًا لِذَلِكَ أَخَذْتُكَ بِجَرِيرَةِ حُلَفَائِكَ ثَقِيفَ ثُمَّ انْصَرَفَ عَنْهُ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَحِيمًا رَقِيقًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ قَالَ إِنِّي مُسْلِمٌ قَالَ لَوْ قُلْتَهَا وَأَنْتَ تَمْلِكُ أَمْرَكَ أَفْلَحْتَ كُلَّ الْفَلَاحِ ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ فَأَتَاهُ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ قَالَ إِنِّي جَائِعٌ فَأَطْعِمْنِي وَظَمْآنُ فَأَسْقِنِي قَالَ هَذِهِ حَاجَتُكَ فَفُدِيَ بِالرَّجُلَيْنِ قَالَ وَأُسِرَتْ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأُصِيبَتْ الْعَضْبَاءُ فَكَانَتْ الْمَرْأَةُ فِي الْوَثَاقِ وَكَانَ الْقَوْمُ يُرِيحُونَ نَعَمَهُمْ بَيْنَ يَدَيْ بُيُوتِهِمْ فَانْفَلَتَتْ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنْ الْوَثَاقِ فَأَتَتْ الْإِبِلَ فَجَعَلَتْ إِذَا دَنَتْ مِنْ الْبَعِيرِ رَغَا فَتَتْرُكُهُ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى الْعَضْبَاءِ فَلَمْ تَرْغُ قَالَ وَنَاقَةٌ مُنَوَّقَةٌ فَقَعَدَتْ فِي عَجُزِهَا ثُمَّ زَجَرَتْهَا فَانْطَلَقَتْ وَنَذِرُوا بِهَا فَطَلَبُوهَا فَأَعْجَزَتْهُمْ قَالَ وَنَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَلَمَّا قَدِمَتْ الْمَدِينَةَ رَآهَا النَّاسُ فَقَالُوا الْعَضْبَاءُ نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّهَا نَذَرَتْ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ بِئْسَمَا جَزَتْهَا نَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا لَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةٍ وَلَا فِيمَا لَا يَمْلِكُ الْعَبْدُ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ حُجْرٍ لَا نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ أَبِي عُمَرَ عَنْ عَبْدِ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيِّ كِلَاهُمَا عَنْ أَيُّوبَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَفِي حَدِيثِ حَمَّادٍ قَالَ كَانَتْ الْعَضْبَاءُ لِرَجُلٍ مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَكَانَتْ مِنْ سَوَابِقِ الْحَاجِّ وَفِي حَدِيثِهِ أَيْضًا فَأَتَتْ عَلَى نَاقَةٍ ذَلُولٍ مُجَرَّسَةٍ وَفِي حَدِيثِ الثَّقَفِيِّ وَهِيَ نَاقَةٌ مُدَرَّبَةٌ
Һәм беҙгә [Зөһәйр бин Хәрб] һәм [Әли бин үжр Әс Сәғди] һөйләне, ә Зөхәйрҙән килгән лафаҙ икеһе лә әйтте, беҙгә [Исмәғил бин Ибраһим] беҙгә [Әйүб] [Әбү Ҡилаба] [Әбү Әл Мөхәллиб] [Әбү Әл Мөхәллиб] [Әбү Әл Мөхәллиб] [Имрандың] Басаҡ бин Хуша, тип әйтте. Ғүкәйл, шунан һуң Бәни Цаҡиф ике дуҫын әсирлеккә ала Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, ә Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләре дөйәһе менән бергә бәни Ғөкәйлдән кемделер әсирлеккә ала. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм һуңынан бәйләнгән килеш уның янына килде, әсир кеше: «Эй, Мөхәммәт!» Ул: «Һиңә нимә булды?» Теге кеше: «Мине әсир итеүеңдең сәбәбең, тиҙ йүгергән ярыш дөйәһемде эләктереүеңдең сәбәбең нимәлә?» — тип яуап бирә: «Мин быны һинең союздашың Цаҡифтың гонаһтары өсөн үс итеп эшләнем!» Шунан сығып китте. Теге кеше тағы уға өндәште: «Эй, Мөхәммәт, эй, Мөхәммәт!» -Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсәллам мөхәббәтле һәм әҙәпле кеше ине- шунан һуң уның янына ҡайтып: «Һиңә нимә кәрәк?» ир яуап бирҙе: «Хәҙер мин мосолманмын». Ул: «Әгәр ҙә һинең һүҙҙәрең дөрөҫ булһа, эштәреңде үҙ ҡулыңа ала алһаң, ысынлап та, һиңә бөтә бәхет тейәсәк», — тигән. Шунан китә башланы, әммә теге кеше уға: «Эй, Мөхәммәт, эй, Мөхәммәт», — тип өндәште. Шунан уны осратып: «Һиңә нимә кәрәк?» ир: «Мин ас, шуға күрә мине ашатығыҙ, мин дә һыуһаным, шуға күрә миңә эсергә бирегеҙ!» Ул: «Был һинең ихтыяжың», — тигән. Һуңыраҡ ирҙе ике кеше -Пәйғәмбәрҙең дуҫтары-' ҡотҡара. Ғимран әйтте: «Шунан һуң бер ансар ҡатынды дошман әсирлеккә алалар – ғәҙәттә Әҙлбә тип аталған дөйәһе менән бергә, аншар ҡатынын бәйләйҙәр, ә ул ваҡытта халыҡ – талаусылар – ял итә, ә дөйәләрҙе – урланған тауарҙарҙы туҡталыштар алдында ҡәләм менән ҡуялар. Шул саҡ ансар ҡатыны бәйләүҙәренән ҡотола ала һәм шунда уҡ дөйә өйөнә китә, әммә дөйә янына атланырға килгән һайын дөйә һыҙғыра, шуға күрә ул уны «адлба»ға осрағансы ҡалдыра. Шуға күрә ул яҡшы өйрәтелгән итәғәтле дөйәнең арҡаһына менгән. Шунан тиҙ йүгергәнсе шелтәләне. Йоҡлап ятҡан кешеләр ансар ҡатындың ҡасыуынан шаҡ ҡатҡандар, шуға ла уны ҡыуып еткәндәр, ләкин тота алмағандар. Ҡатын, Аллаһы Тәғәлә мине ҡотҡарһа, әҙлбә дөйәһен һуйырмын, тип нәҙер биргән. Мәҙинәгә килеп еткәс, халыҡ дөйәне күргән, шунан: «Был Әл-Әҙлбә», Пәйғәмбәребеҙҙең дөйәһе, саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм!» Ҡатын - мөхәрририәт буйынса -: «Әгәр ҙә Аллаһ уны ҡотҡарһа, ысынлап та, дөйәне һуйыр», — тигән. Шунан халыҡ Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсәллам менән осрашып, уға үҙенең назары тураһында һөйләй. Шулай итеп, Рәсүлуллаһ шәлләллаһу ғәләйһис-сәләм комментарий бирә: «Сүбхәнәллаһ, уның үсе ни тиклем яуыз булыр, ул Аллаһҡа ант иткән: әгәр Аллаһ уны ҡотҡарһа, тимәк, мин уны һуйырмын, Аллаһҡа буйһонмауҙа нәҙерҙе үтәү фарыз юҡ, хатта ҡолдоң милексеһе булмаған нәмә өсөн дә түгел». Ибн Хөжр тарихында былай тиелә; «Аллаһҡа буйһонмауҙа назар юҡ». Беҙгә [Әбү Әр Раби Әл-Әтәки] беҙгә [Хәммәд] -йәғни Ибн Зәйд- әйтте. -Икенсе төрлө телгә алына- Беҙгә [Исхаҡ бин Ибраһимға] һәм [Ибн Әбү Ғүмәргә] [Ғәбдел Ваһһаб Ац Цаҡафиҙан] икеһенә лә [Әйүбтән] ошондай сәнәд менән әйтелгән. Ә Хәммәттең хәҙисендә: «Әҙлбә» Бану Ғүкәилдәрҙең береһенә ҡараған дөйә булған, ул бик тиҙ йүгергән дөйәләрҙән булған», — тип әйтә. Ә хәҙистә шулай уҡ: «Шунан һуң ҡатын – Ансар – бик яҡшы өйрәтелгән дөйә янына килде», — тип әйтелә. Ә «Әт-Саҡафи» хәҙисендә «Нәҡәтүн Мөҙәррәбатун – Өйрәтелгән дөйә –» тигән мөхәрририәт менән әйтелгән.