Hadith Representative
Nabi tidak menceraikan istri-istrinya, melainkan bersumpah menjauhi mereka selama satu bulan
Imam Bukhari : 2288حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَلَمْ أَزَلْ حَرِيصًا عَلَى أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ لَهُمَا{ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا }فَحَجَجْتُ مَعَه فَعَدَلَ وَعَدَلْتُ مَعَهُ بِالْإِدَاوَةِ فَتَبَرَّزَ حَتَّى جَاءَ فَسَكَبْتُ عَلَى يَدَيْهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمَا{ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا }فَقَالَ وَا عَجَبِي لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ ثُمَّ اسْتَقْبَلَ عُمَرُ الْحَدِيثَ يَسُوقُهُ فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ وَجَارٌ لِي مِنْ الْأَنْصَارِ فِي بَنِي أُمَيَّةَ بْنِ زَيْدٍ وَهِيَ مِنْ عَوَالِي الْمَدِينَةِ وَكُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْزِلُ يَوْمًا وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَإِذَا نَزَلْتُ جِئْتُهُ مِنْ خَبَرِ ذَلِكَ الْيَوْمِ مِنْ الْأَمْرِ وَغَيْرِهِ وَإِذَا نَزَلَ فَعَلَ مِثْلَهُ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى الْأَنْصَارِ إِذَا هُمْ قَوْمٌ تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَأْخُذْنَ مِنْ أَدَبِ نِسَاءِ الْأَنْصَارِ فَصِحْتُ عَلَى امْرَأَتِي فَرَاجَعَتْنِي فَأَنْكَرْتُ أَنْ تُرَاجِعَنِي فَقَالَتْ وَلِمَ تُنْكِرُ أَنْ أُرَاجِعَكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ليُرَاجِعْنَهُ وَإِنَّ إِحْدَاهُنَّ لَتَهْجُرُهُ الْيَوْمَ حَتَّى اللَّيْلِ فَأَفْزَعَنِي فَقُلْتُ خَابَتْ مَنْ فَعَلَ مِنْهُنَّ بِعَظِيمٍ ثُمَّ جَمَعْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ أَيْ حَفْصَةُ أَتُغَاضِبُ إِحْدَاكُنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيَوْمَ حَتَّى اللَّيْلِ فَقَالَتْ نَعَمْ فَقُلْتُ خَابَتْ وَخَسِرَتْ أَفَتَأْمَنُ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ لِغَضَبِ رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَهْلِكِينَ لَا تَسْتَكْثِرِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تُرَاجِعِيهِ فِي شَيْءٍ وَلَا تَهْجُرِيهِ وَاسْأَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلَا يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكَ هِيَ أَوْضَأَ مِنْكِ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عَائِشَةَ وَكُنَّا تَحَدَّثْنَا أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ النِّعَالَ لِغَزْوِنَا فَنَزَلَ صَاحِبِي يَوْمَ نَوْبَتِهِ فَرَجَعَ عِشَاءً فَضَرَبَ بَابِي ضَرْبًا شَدِيدًا وَقَالَ أَنَائِمٌ هُوَ فَفَزِعْتُ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ وَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قُلْتُ مَا هُوَ أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ لَا بَلْ أَعْظَمُ مِنْهُ وَأَطْوَلُ طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءَهُ قَالَ قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ هَذَا يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ فَجَمَعْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي فَصَلَّيْتُ صَلَاةَ الْفَجْرِ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ مَشْرُبَةً لَهُ فَاعْتَزَلَ فِيهَا فَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَإِذَا هِيَ تَبْكِي قُلْتُ مَا يُبْكِيكِ أَوَلَمْ أَكُنْ حَذَّرْتُكِ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَا أَدْرِي هُوَ ذَا فِي الْمَشْرُبَةِ فَخَرَجْتُ فَجِئْتُ الْمِنْبَرَ فَإِذَا حَوْلَهُ رَهْطٌ يَبْكِي بَعْضُهُمْ فَجَلَسْتُ مَعَهُمْ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَجِئْتُ الْمَشْرُبَةَ الَّتِي هُوَ فِيهَا فَقُلْتُ لِغُلَامٍ لَهُ أَسْوَدَ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ فَكَلَّمَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَصَمَتَ فَانْصَرَفْتُ حَتَّى جَلَسْتُ مَعَ الرَّهْطِ الَّذِينَ عِنْدَ الْمِنْبَرِ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَجِئْتُ فَذَكَرَ مِثْلَهُ فَجَلَسْتُ مَعَ الرَّهْطِ الَّذِينَ عِنْدَ الْمِنْبَرِ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَجِئْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ فَلَمَّا وَلَّيْتُ مُنْصَرِفًا فَإِذَا الْغُلَامُ يَدْعُونِي قَالَ أَذِنَ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ مُضْطَجِعٌ عَلَى رِمَالِ حَصِيرٍ لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ فِرَاشٌ قَدْ أَثَّرَ الرِّمَالُ بِجَنْبِهِ مُتَّكِئٌ عَلَى وِسَادَةٍ مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ ثُمَّ قُلْتُ وَأَنَا قَائِمٌ طَلَّقْتَ نِسَاءَكَ فَرَفَعَ بَصَرَهُ إِلَيَّ فَقَالَ لَا ثُمَّ قُلْتُ وَأَنَا قَائِمٌ أَسْتَأْنِسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ رَأَيْتَنِي وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى قَوْمٍ تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَذَكَرَهُ فَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قُلْتُ لَوْ رَأَيْتَنِي وَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَقُلْتُ لَا يَغُرَّنَّكِ أَنْ كَانَتْ جَارَتُكِ هِيَ أَوْضَأَ مِنْكِ وَأَحَبَّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عَائِشَةَ فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَجَلَسْتُ حِينَ رَأَيْتُهُ تَبَسَّمَ ثُمَّ رَفَعْتُ بَصَرِي فِي بَيْتِهِ فَوَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ فِيهِ شَيْئًا يَرُدُّ الْبَصَرَ غَيْرَ أَهَبَةٍ ثَلَاثَةٍ فَقُلْتُ ادْعُ اللَّهَ فَلْيُوَسِّعْ عَلَى أُمَّتِكَ فَإِنَّ فَارِسَ وَالرُّومَ وُسِّعَ عَلَيْهِمْ وَأُعْطُوا الدُّنْيَا وَهُمْ لَا يَعْبُدُونَ اللَّهَ وَكَانَ مُتَّكِئًا فَقَالَ أَوَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَغْفِرْ لِي فَاعْتَزَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَجْلِ ذَلِكَ الْحَدِيثِ حِينَ أَفْشَتْهُ حَفْصَةُ إِلَى عَائِشَةَ وَكَانَ قَدْ قَالَ مَا أَنَا بِدَاخِلٍ عَلَيْهِنَّ شَهْرًا مِنْ شِدَّةِ مَوْجِدَتِهِ عَلَيْهِنَّ حِينَ عَاتَبَهُ اللَّهُ فَلَمَّا مَضَتْ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَبَدَأَ بِهَا فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ إِنَّكَ أَقْسَمْتَ أَنْ لَا تَدْخُلَ عَلَيْنَا شَهْرًا وَإِنَّا أَصْبَحْنَا لِتِسْعٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً أَعُدُّهَا عَدًّا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ وَكَانَ ذَلِكَ الشَّهْرُ تِسْعًا وَعِشْرِينَ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأُنْزِلَتْ آيَةُ التَّخْيِيرِ فَبَدَأَ بِي أَوَّلَ امْرَأَةٍ فَقَالَ إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ أَمْرًا وَلَا عَلَيْكِ أَنْ لَا تَعْجَلِي حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ قَالَتْ قَدْ أَعْلَمُ أَنَّ أَبَوَيَّ لَمْ يَكُونَا يَأْمُرَانِي بِفِرَاقِكَ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَالَ{ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ إِلَى قَوْلِهِ عَظِيمًا }قُلْتُ أَفِي هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَيَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ ثُمَّ خَيَّرَ نِسَاءَهُ فَقُلْنَ مِثْلَ مَا قَالَتْ عَائِشَةُ
Бизге [Яхья бин Букайр] бизге [Аль-Лайсты] [Укайлдан] айтып берди [Ибн Шихаб] айтты, мага [Убайдулла бин Абдуллах бин Абу Цаур] [Абдулла бин Аббас радыяллаху анхума] айтты: «Мен ар дайым Алланын Элчиси, саллаллаху алейхи уа салламдын (Омардан) кимиси жөнүндө сурачумун. Экөөнө тең айтты: -"Эгер Аллахка тообо кылсаңар, анда эки жүрөгүңөр жакшылыкты кабыл кылууга ыктайт..."Ат-Тахрим 4-". Мен аны зыярат кылдым, бирок ал менден качты жана ал келгенге чейин суу толтурулган булгаары баштык менен ээрчип жүрдүм, андан кийин даарат алганга чейин суу баштыктагы сууну анын эки колуна куюп бердим, анан мен: «Оо, эмир-муъминин, Пайгамбардын (саллаллаху алейхи васаллам) аялдарынан болгон эки аял ким? – деп сурадым. -жакшылыкты кабыл кылууга-...- деп жооп берди, анан: «Мен сага таң калдым, эй Ибн Аббас! Ал Айша жана Хафша. Ошондо Умар бир хадисти айтып, ал айтты: «Мен ансарлардан болгон кошуналарым менен Мадинанын диний уруусунан болгон Бану Умайя бин Зайд айылында болчубуз жана Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам менен кезектешип жолугуп турдук. Бир күнү мен Ага салаллаху алейхи уа саллам жолугамын, экинчи күнү ал Аллахтын салам-салаваты болсун. Аны менен жолугушуу кезеги келгенде, ошол күнү түшкөн вахий жана башка нерселерди сурадым. Ал эми кошунамдын кезеги келгенде, ал да ошондой кылат. Биз курайштыктарбыз, аялдарын моюн сунуп, ансарларга келгенде, алар аялдарына баш ийдирген эл экени белгилүү болду. Анан аялдарыбыз дароо ансар аялдардын адаттарын туурап калышты. Бир күнү аялыма насаат айттым, бирок ал мени четке какты, мен аны мени менен урушкандан тыйдым, бирок ал айтты: «Эмне үчүн мени сени менен урушкандан тыйып жатасың? Аллахка касам, чындыгында, бүгүн пайгамбарыбыздын (саллаллаху алейхи васаллам) аялдары аны жалганга чыгарышты жана алардын бири кечке чейин аны менен сүйлөшпөй да коюшту». Мен муну укканда шок болдум да, анан мен: «Мындай иштерди кылгандардын шору» дедим. Анан мен Хафшага жолугууга шашылдым, анан: «Оо, Хафша, бүгүн араңардан кимдир бирөө Алланын Элчиси, саллаллаху алейхи уа саллам, кечке чейин жалганчы кылдыбы?» — деп сурадым. Ал: «Ооба», - деп жооп берди. Мен айттым: «Ой, жоготуу. Анын Пайгамбары, саллаллаху алейхи уа саллам, ачууланып, сен өлүп калганың үчүн Алланын каарынан коопсуз сезесиңби? Расулуллах саллаллаху алейхи васалламдан көп нерсе сураба, аны менен эч нерседе талашпа жана аны менен сүйлөшүүдөн качпа. Менден эмнеге муктаж экениңди сура, эгер бар болсо көрө албастык кылба - Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын аялы - сенин балың, аны Аллахтын Элчиси, саллаллаху алейхи уа саллам, сүйүктүү. Анын айткысы Айша радиаллаху анха эле. Күндөрдүн биринде госсандар өтүкчүлөр катары биздин бут кийимибизди согушка даярдап жүргөнү жөнүндө сүйлөшүп жатканбыз. Ошондо досум өз кезеги менен Расулуллах саллаллаху алейхи васалламга жолугууга кетти, анан Куптан убактысында үйүмдү катуу каккылап: «Ал уктап жатабы?» деп кайра кайтып келди. Мен шок болдум анан алдынан чыктым. Ал: "Чоң көйгөй болду" деди. Мен: «Бул эмне көйгөй? Гасандар дагы келдиби?» Ал мындай деп жооп берди: «Жок, чындыгында бул маселе ошол проблемадан да маанилүү жана узак. Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам аялдарына талак берди. Умар: «Хафшага кандай кырсык жана жоготуу болду. Мен мындай болбойт деп ойлогом. Ошентип, мен кийимдеримди бүктөп, анан пайгамбарыбыз саллаллаху алейхи уа саллам менен багымдат намазын окудум. Бийик бөлмөгө кирип, ошол жерден обочолонду. Ошондо мен ыйлап жаткан Хафшахка жолугуп: «Сени эмне ыйлатты, мен сага эскерткен жокмунбу? Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам сени талак бердиби? Ал: «Билбейм, азыр сүргүндө», - деп жооп берди. Ошентип, чыгып, минбарга чыктым, анын тегерегине онго жетпеген адам чогулуп, айрымдары ыйлап жатканын көрдүм. Ошентип, мен алар менен бир аз отурдум, анан ал жашаган сүргүн жерге баргым келди. Мен анын кичинекей кызматчысы Асвадга: «Умардан уруксат сура?» - дедим. Ошондо ал кирип, Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, менен сүйлөштү, анан чыгып: «Мен сага эмнени айткың келгенин айттым, бирок ал унчукпады», - деди. Анан кайра барып, минбардын жанында тургандар менен чогулдум. Бир аздан кийин менин каалоом кайра көтөрүлүп, мен кичинекей балага жолугуп, эмне айткым келгенин мурункудай айттым, ал да мурункудай жооп берди. Ошентип, минбардын жанында тургандар менен кайра отурдум. Каалоосу кайрадан пайда болду окшойт, мен дагы кичинекей баланын жанына барып: «Умардан уруксат сурайсыңбы?» дедим. Ошентип, ал да мурункудай жооп берди. Артка кетейин деп жатсам, кичинекей бала мага телефон чалып: «Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам кирүүгө уруксат берди», - деди. Ошентип, мен ага жолугууга кирдим, ал ошол учурда кумдун үстүндө матрац болуп жаткан, кум менен анын ортосунда төшөк жок болгондуктан, денесинин капталына кум басылган. Ал тери толтурулган териден жасалган жаздыкка таянган. Мен салам бердим, анан ордумда туруп: «Аялдарыңар менен ажыраштыңарбы?» дедим. Ошентип, ал мени карап: «Жок» деди. Анан мен: «Мени көргөнүң үчүн жаман болуп жатасыңбы?» — дедим. Биз аялдарыбызды баш ийдирүүгө көнүп калган курайштыктарбыз. Биз бул жакка келгенде аялдарына баш ийип калган элди жолуктурдук. Ошондо Умар айтты. Ошондо Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, жылмайып койду. Ошондо мен айттым: «Эгер мени Хафшага жолуктурганымды көрсөңчү, анда мен ага: «Эгерде Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдын аялы бар болсо, кызганба, Расулуллах саллаллаху алейхи уа салламдын сүйүктүү жана сулуусу бар» дедим. Умардын айткысы Айша радиаллаху анха эле. Ошентип ал дагы жылмайып койду. Анан мен анын жылмайганын көрүп, анан үйүн карадым. Кудайга ант болсун, мен ал жерде эч нерсе көргөн жокмун, анткени көзүм үч жолудан кем эмес алды-артына карады. Анан мен: «Аллахтан үммөтүңөр үчүн дүйнөнү кеңейтүүсүн сурангыла, анткени перстерге жана рамавилерге да Аллага сыйынышпаса да кеңейип, дүйнө берилди», - дедим. Ошол маалда ал жатып алып: «Оо, Ибн аль Хассуб, күмөнүң барбы? Алар бул дүйнө жашоосунда жакшылыктарын тездеткен коом”. Мен: «Оо, Алланын Элчиси, мен үчүн кечирим сура», - дедим. Көрсө, Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам менин ушундай өкүмүм үчүн Хафша аны Айша радыяллаху анхага жеткиргенде өзүнчө бөлүнүп калган экен. Мурда ал: «Мен алар менен бир ай калбайм, анткени Алла Таала аларга каршы чыккандан кийин аларга ачуусу келген» деп айткан эле. Жыйырма тогуз күн өткөндөн кийин биринчи жолу Айша келди. Айша ага: «Сен бизге бир ай келбейм деп ант бердиң, бирок бүгүн жыйырма тогузунчу түндү гана өттүк, мен аны санадым», - деди. Ошондо Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, айтты: «Бул айда жыйырма тогуз күн бар». Ошол айда жыйырма се тогуз күн. Ошондо Айша радыяллаху анха айтты: «Андан соң «Тахыйир» аяты түштү. Ошентип, Ал мени менен өзүнүн аялдарынын биринчиси катары баштады. Ал айтты: «Чындыгында, мен сага бир нерсени эскертип жатам, тактап айтканда, ата-энеңдин пикирин сурамайынча шашпа», - деди. Айша радыяллаху анха айтты: "Мен ата-энем мага талак бер деп айтпаганын билем" деди. Анан айтты: "Чындыгында Алла Таала айтты: -"Оо, Пайгамбар! Айша радыяллаху анха айтты: «Ата-энем ушундайбы? Чындыгында мен Алланы, Анын Элчисин жана акыретти артык көрөм». Анан анын аялдары да ошол эле нерсени тандап, анан Айша радыяллаху анха айткандай айтышты.