Hadith Representative
Menghajikan orang tua yang lanjut usia (Haji Badal)
Imam Tirmidzi : 850حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ الْبَعِيرِ قَالَ حُجِّي عَنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَبُرَيْدَةَ وَحُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا عَنْ سِنَانِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذِهِ الرِّوَايَاتِ فَقَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ مَا رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُحَمَّدٌ وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنْ الْفَضْلِ وَغَيْرِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ رَوَى هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَرْسَلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ الَّذِي سَمِعَهُ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ صَحَّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ حَدِيثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْمَيِّتِ و قَالَ مَالِكٌ إِذَا أَوْصَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ حُجَّ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْحَيِّ إِذَا كَانَ كَبِيرًا أَوْ بِحَالٍ لَا يَقْدِرُ أَنْ يَحُجَّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
Безгә [Әхмәд бин Мани] сөйләде, безгә [Рух бин Убада] сөйләде, безгә [Ибн Җурайҗ] сөйләде, миңа [Ибн Шиһаб] әйтте: Миңа [Сөләйман бин Ясар] [Абдуллаһ бин Аббас] [Әл-Фәдл бин Аббас] әйтте: Хәтсәмнән бер хатын: "Әй Аллаһның Илчесе, әтием хаҗ кылырга тиеш иде, ләкин ул карт кеше һәм машинага утырырлык көче юк", - дип сорады. Ул: "Аның өчен хаҗ кыл", - диде. - Әбу Гайсә ат-Тирмизи - әйтте: "Хәдис Али, Бурайда, Хөсәен бин Ауф, Әбу Разин әл-Укайли, Сәүдә бинт Зәмә һәм Ибн Аббастан риваять ителгән". Әбу Гайсә әйтте: "Әл-Фәдл бин Аббасның хәдисе - хәсән ышанычлы хәдис. Һәм шулай ук [Ибн Аббас]тан [Хөшәйн бин 'Әуф Әл Музани] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять ителгән. Һәм бу хәдис шулай ук [Ибн Аббас]тан [Синан бин Абдулла Әл Җүһәни]дан [аның апасы] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять ителгән. Һәм Ибн Аббастан Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән турыдан-туры риваять ителгән. -Әбу Гайсә Ат-Тирмизи - болай диде: "Мин Мөхәммәдтән югарыдагы барлык риваятьләр турында сорадым", - дип җавап бирде ул; "Иң ышанычлысы - Ибн Аббастан Әл-Фадл бин Аббаска, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять ителгән риваять." Мөхәммәд өстәде: "Ибн Аббас бу хәдисне Әл-Фадл бин Аббастан һәм башкалардан Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән ишеткән булырга мөмкин, аннары ул бу хәдисне сөйләгән һәм аны ишеткән кешене әйтмичә тараткан. Әбу Гайсә болай диде: "Һәм бу мәсьәләдә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән күп ышанычлы хәдисләр риваять ителгән." Бу хәдисне Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сәхабәләреннән булган галимнәр дә, башкалар да кулланалар. Бу шулай ук Суфьян Әс Цаури, Ибнул Мөбарәк, Сяфигый, Әхмәт һәм Исхак фикере. Аларның барысы да үлгән кеше өчен хаҗ кылу рөхсәт ителә дигән фикердә. Ә Мәлик фикерендә: "Әгәр ул үлеме алдыннан хаҗ кылу турында васыять итсә, ул рөхсәт ителә." Кайбер галимнәр, атап әйткәндә, Ибнул Мөбарәк һәм Сяфигый, тере кеше карт булса яки ниндидер сәбәп аркасында хаҗ кыла алмаса, хаҗ кылуны рөхсәт итәләр. Бу Ибн Мөбарәк һәм Әш Сяфигый фикере.