Hadith Representative
Menghajikan orang tua yang lanjut usia (Haji Badal)
Imam Tirmidzi : 850حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ الْبَعِيرِ قَالَ حُجِّي عَنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَبُرَيْدَةَ وَحُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا عَنْ سِنَانِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذِهِ الرِّوَايَاتِ فَقَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ مَا رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُحَمَّدٌ وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنْ الْفَضْلِ وَغَيْرِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ رَوَى هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَرْسَلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ الَّذِي سَمِعَهُ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ صَحَّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ حَدِيثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْمَيِّتِ و قَالَ مَالِكٌ إِذَا أَوْصَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ حُجَّ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْحَيِّ إِذَا كَانَ كَبِيرًا أَوْ بِحَالٍ لَا يَقْدِرُ أَنْ يَحُجَّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
[അഹ്മദ് ബിൻ മാനി] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു, [റൗഹ് ബിൻ ഉബാദ] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു, [ഇബ്നു ജുറൈജ്] ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞു, [ഇബ്നു ശിഹാബ്] എന്നോട് പറഞ്ഞു; [അൽ ഫദ്ൽ ബിൻ അബ്ബാസ്] ൽ നിന്ന് [അബ്ദുല്ല ബിൻ അബ്ബാസ്] ൽ നിന്ന് [സുലൈമാൻ ബിൻ യാസർ] എനിക്ക് പറഞ്ഞു: ഖത്സാമിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സ്ത്രീ ചോദിച്ചു; 'അല്ലാഹുവിന്റെ ദൂതരേ, എന്റെ പിതാവ് ഹജ്ജ് ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാണ്, പക്ഷേ അദ്ദേഹം ഒരു വൃദ്ധനാണ്, വാഹനത്തിൽ കയറാൻ അദ്ദേഹത്തിന് ശക്തിയില്ല'. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു; 'അദ്ദേഹത്തിനുവേണ്ടി ഹജ്ജ് ചെയ്യുക'. -അബു ഈസ അറ്റ് തിർമിദി- പറഞ്ഞു; 'അലി, ബുറൈദ, ഹുഷൈൻ ബിൻ 'ഔഫ്, അബു റാസിൻ അൽ 'ഉകൈലി, സൗദ ബിൻത് സമഅ, ഇബ്നു അബ്ബാസ് എന്നിവരിൽ നിന്നാണ് ഹദീസ് നിവേദനം ചെയ്തത്'. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'അൽ ഫദ്ൽ ബിൻ അബ്ബാസിന്റെ ഹദീസ് ഒരു ഹസൻ ആധികാരിക ഹദീസാണ്.' [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] (ഹുഷൈൻ ബിൻ ഔഫ് അൽ മുസാനി) യിൽ നിന്ന് [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] (റ) യിൽ നിന്ന് [ഹുഷൈൻ ബിൻ ഔഫ് അൽ മുസാനി] യിൽ നിന്ന് [അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മായി] യിൽ നിന്ന് [ഇബ്നു അബ്ബാസ്] (റ) യിൽ നിന്ന് [സിനാൻ ബിൻ അബ്ദുല്ല അൽ ജുഹാനി] യിൽ നിന്ന് [അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മായി] യിൽ നിന്ന് [നബി സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന്] ഈ ഹദീസും ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. -അബു ഈസ അറ്റ് തിർമിദി- പറഞ്ഞു; 'മുകളിൽ പറഞ്ഞ എല്ലാ ഹദീസുകളെക്കുറിച്ചും ഞാൻ മുഹമ്മദിനോട് ചോദിച്ചു, അദ്ദേഹം മറുപടി പറഞ്ഞു; 'ഏറ്റവും ആധികാരികമായത് അൽ ഫദ്ൽ ബിൻ അബ്ബാസ് (റ) യിൽ നിന്ന് ഇബ്നു അബ്ബാസ് (റ) യിൽ നിന്ന് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് നിവേദനം ചെയ്തതാണ്. മുഹമ്മദ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു; ഇബ്നു അബ്ബാസ് ഈ ഹദീസ് അൽ ഫദ്ൽ ബിൻ അബ്ബാസിൽ നിന്നും പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്നും കേട്ടു എന്നത് അസാധ്യമല്ല, തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ഈ ഹദീസ് ഉദ്ധരിക്കുകയും തന്നിൽ നിന്ന് കേട്ട വ്യക്തിയെ പരാമർശിക്കാതെ അത് വളച്ചൊടിക്കുകയും ചെയ്തു.' അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിൽ നിന്ന് നിരവധി ആധികാരിക ഹദീസുകൾ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമിന്റെ അനുയായികളിൽ പെട്ട പണ്ഡിതന്മാരും അവരല്ലാത്തവരും ഈ ഹദീസ് പിന്തുടരുന്നുണ്ട്. സുഫ്‌യാൻ അത്സ് ത്സൗരി, ഇബ്നുൽ മുബാറക്, സയാഫി, അഹ്മദ്, ഇസ്ഹാഖ് എന്നിവരുടെ അഭിപ്രായവും ഇതാണ്. മരിച്ചുപോയ ആളുകൾക്ക് തീർത്ഥാടനം നടത്തുന്നത് അനുവദനീയമാണെന്ന് എല്ലാവരും വിശ്വസിക്കുന്നു. അതേസമയം മാലിക് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു; 'മരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് അദ്ദേഹം ഹജ്ജ് ചെയ്യാൻ ഒരു വസ്വിയ്യത്ത് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അദ്ദേഹത്തിന് ഹജ്ജ് നിർവഹിക്കാം. ചില പണ്ഡിതന്മാർ, ഇബ്നുൽ മുബാറക്, സയാഫി, ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് അയാൾ വൃദ്ധനാണെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ അയാൾക്ക് ഹജ്ജ് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്ത എന്തെങ്കിലും കാരണത്താൽ ഹജ്ജ് ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കുന്നു. ഇബ്നുൽ മുബാറക്കിന്റെയും ആഷ് സ്യഫിയുടെയും അഭിപ്രായമാണിത്'.