Hadits Perwakilan
Menghajikan orang tua yang lanjut usia (Haji Badal)
Имам Тирмизи : 850حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ الْبَعِيرِ قَالَ حُجِّي عَنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَبُرَيْدَةَ وَحُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا عَنْ سِنَانِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذِهِ الرِّوَايَاتِ فَقَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ مَا رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُحَمَّدٌ وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنْ الْفَضْلِ وَغَيْرِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ رَوَى هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَرْسَلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ الَّذِي سَمِعَهُ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ صَحَّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ حَدِيثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْمَيِّتِ و قَالَ مَالِكٌ إِذَا أَوْصَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ حُجَّ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْحَيِّ إِذَا كَانَ كَبِيرًا أَوْ بِحَالٍ لَا يَقْدِرُ أَنْ يَحُجَّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
Бізге [Ахмад бин Мани], бізге [Рух бин Убада], бізге [Ибн Журайж], маған [Ибн Шихаб] былай деді: Маған [Сүлеймен бин Ясар], [Абдулла бин Аббас], [Әл-Фадл бин Аббас], Хатсамнан бір әйел: «Уа, Аллаһтың Елшісі, әкем қажылық жасауға міндетті болды, бірақ ол қартайған және көлікке мінуге күші жетпейді», - деп сұрағаны айтылды. Ол: «Оған қажылық жаса», - деді. (Әбу Иса әт-Тирмизи) былай деді: «Хадис Әлиден, Бурайдадан, Хушайн бин Ауфтан, Әбу Разин әл-Уқайлиден, Сауда бинт Замъадан және Ибн Аббастан риуаят етілген». Әбу Иса былай деді: «Әл-Фадл бин Аббастың хадисі – хасан-сахих хадис. Сондай-ақ, ол [Ибн Аббастан] [Хушейн бин 'Ауф әл-Музаниден] Пайғамбардан (с.ғ.с.) риуаят етілген. Бұл хадис те [Ибн Аббастан] [Синан бин Абдулла әл-Джуханиден] [тәтесінен] Пайғамбардан (с.ғ.с.) риуаят етілген. Және ол Ибн Аббастан Пайғамбардан (с.ғ.с.) тікелей риуаят етілген». (Әбу Иса ат-Тирмизи) былай деді: «Мен Мұхаммедтен жоғарыдағы барлық хадистер туралы сұрадым, ол былай деп жауап берді: «Ең сенімдісі – Ибн Аббастан Әл-Фадл бин Аббасқа, Пайғамбардан (с.ғ.с.) риуаят етілген хадис». Мұхаммед былай деп қосты: Ибн Аббас бұл хадисті Әл-Фадл бин Аббастан және одан басқасын Пайғамбардан (с.ғ.с.) естіген болуы мүмкін, содан кейін ол бұл хадисті айтып, оны одан естіген адамды айтпай, бұрмалаған болуы мүмкін». Әбу Иса былай деді: «Пайғамбарымыздан (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) бұл мәселе бойынша көптеген сенімді хадистер жеткізілген. Бұл хадисті Пайғамбарымыздың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) сахабалары мен олардан басқа ғалымдар ұстанған. Бұл сондай-ақ Суфьян Әс Цаури, Ибнул Мүбәрак, Шафиғи, Ахмад және Исхақ та пікір етеді. Олардың барлығы қайтыс болған адамға қажылық жасауға болады деген пікірде. Сонымен қатар, Мәлік: «Егер ол қайтыс болғанға дейін өсиет қалдырған болса, қажылық жасауға болады» деген пікірде. Кейбір ғалымдар, атап айтқанда Ибнул Мүбәрак пен Шафиғи, тірі адамға қартайған немесе қажылық жасай алмайтын нәрсеге байланысты қажылық жасауға рұқсат береді. Бұл Ибн Мүбәрак пен Аш Шафиғидің пікірі».