الدخول في الإسلام، اضغط هنا
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



- Haji dan Umrah Perintah dan keutamaan Haji Tata cara haji wada' Rasulullah

Hadith Search Results :
Total Hadith : 1
Hadith Representative
Tata cara haji wada' Rasulullah
Imam Ibnu Majah : 3065

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال

Yenna-aɣ-d [Hisyam bin Ammar]; yenna-aɣ-d [Hatim bin Ismaɛil]; yenna-aɣ-d [Jaɛfar bin Muḥemmed] seg [baba-s], yenna-d; ‘Usiɣ-d yiwet n tikkelt ad ẓreɣ [Jabir bin Ɛebdellah]. Mi t-nemlal, yesteqsay amek llan yimdanen, almi yesteqsa fell-i. Ihi rriɣ-as; 'Nekk d Muḥemmed bin Ali bin Ḥusin'. Ihi yerra afus-is ɣef uqerruy-iw deg wakud aydeg ay d-yesfeḍḍeḍ tiqbucin-inu n tlemmast d tlemmast, sakkin yerra-yi-d taɣect-nnes gar yidmaren-iw yerna di tallit-nni mazal-iyi d aɣrud ay d-yewwḍen ɣer tmeqrant. Yenna-d; ‘Azul, steqsi ayen tebɣiḍ’. Steqsaɣ-t imi d aderɣal. Armi d asmi ay d-yewweḍ wakud n tẓallit, yella ibedd ɣef tmeẓẓuɣt-nnes n tẓallit, yerna ma yella yessers iḍarren-nnes ɣef yidis n tmeẓẓuɣt-nni, ad tt-id-tejbed ɣef ljal n tmeẓẓuɣt-nni tamecṭuḥt, deg wakud aydeg ṣṣalḥ-nnes yeqqen ɣef yiḍarren-nnes yerna netta yettẓalla yettḍafar-aɣ-d.’ Syin steqsaɣ-t; 'Ini-yaɣ-d amek i t-yexdem Rasulullah s lḥajj! ’ Ihi ibeggen-d s ufus-is yerna yessufeɣ-d tẓa n yiḍarren-is, yenna-d ; ''D tidet, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ur iruê ara di lḥijj tẓa n yiseggasen, sakkin, iger-d tiɣri i medden ad ḥejjen deg useggas wis mraw. Nnbi sallallahu aleyhi wasallam iruḥ ɣer lḥiǧ, syin aṭas n medden i d-yusan ɣer Lmedina, bɣan akk ad nnejmaɛen d Nnbi sallallahu aleyhi wasallam ad xedmen akken ixeddem netta. Ihi netta iruḥ, nekni nedda yid-s. Mi newweḍ ɣer Dzul Hulaifa, Asmaɛ bint Umais turew-d Muḥemmed bin Abu Bakr, ihi tettwaceggeɛ-d ad testeqsi; ‘D acu i glaq ad xedmeɣ? ’ Syin yenna-yas i Asma : ‘Ssewjed iman-ik, tcuddeḍ-t s lǧehd s tceṭṭiḍt, tkecmeḍ ihram’. Syin, Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yeẓẓall deg tmesgida sakkin yerkeb lmal n Qashwa, yerna lmal-nni ibedd srid yerna yeṭṭef-it ɣef uneẓruf n Sahara. Yenna-d Jabir; ‘’Ẓriɣ akken ẓriɣ aṭas n yemdanen zdat-s, gar imsewwiqen n tkerrusin d wid iteddun, ula d nutni ɣef yidis ayeffus, azelmaḍ d deffir-s - aṭas n yemdanen i d-yettbanen -. Rasulullah ṣalllahu ɛlayhi wasallam yella gar-aneɣ, ma d Leqran i d-iṣubb ɣur-s, yerna yella yettḥulfu aṭas s takwil-is. Ayen akk ixeddem, nexdem-it ula d nekni. Issali taɣect is n tewḥidt s wawal: “Nekk ssawḍeɣ tiɣri ik, a Öebbi”. Nekk ttkemmileɣ tiɣri-k, ttkemmileɣ tiɣri-k. Ur illi ucrik ɣur-k, ssawḍeɣ tiɣri-K. Ih, tajmilt, lfeṛḥ akked tgelda, ala ik, ur tesɛiḍ icriken. Aɣref daɣen yerfed-d ṣṣut-nnes s tɣuriwin ay llan qqaren, yerna netta sallallaahu ‘alaihi wasallam ur d-yenni kra ɣef tigawin-nsen. Ikemmel ad yeqqar talbiyah-is. Jabir radiallah ‘anhu yenna-d daɣen; ‘Ur nesɛi ara lebɣi anagar ad nexdem lḥejj, yerna ur neẓri ara ɣef l’umrah ar ass-a. Mi newweḍ yid-s ɣer Baitullah, imiren kan iḥerrek -yessuḍem- Rukun -tazwara n Tawaf-, sakkin yezger kraḍ n tmerwin yerna yedda s lqanun 4 n tmerwin-nniḍen. Syin, iruḥ ɣer Maqam Ibrahim, deg wakud aydeg yella yeqqar ayat-a: ‘U rret Maqam Ibrahim d amkan n tẓallit’. Yerna yessers iman-is gar Maqam Ibrahim d Baitullah -Kaaba-. -Yenna-d baba; - 'u ur ẓriɣ ara ma yella ur t-id-yebder ara seg Nnbi s.al.al.allahu Ṛebbi, belli Nnbi yeɣra-d ssur Al Kaafiruun d Al Ikhlaash deg tẓallit n snat n tẓallit -at Maqam Ibrahim-. Syin yuɣal ɣer Baitullah, syin iḥerrek - yessuden neɣ isellem - Rukun - tazwara n Tawaf -, syin yeffeɣ-d seg tewwurt n - Lkaɛba - ɣer tama n wedrar n Safa. U mi iqerreb $er Shafa, iqqar: "S tidett, Shafa d Marwa seg issekniyen n Öebbi, nebda -sa'i- s wayen Öebbi Sub . Hanahu Wa Ta'ala bebda'. Yebda yettgen taẓallit seg Safa, sakkin yuli ɣef wedrar armi iẓer Lkaɛba, sakkin yenna-d takbir, tahlil d tahmid deg wakud aydeg yenna-d : « Ulac ṛebbi anagar Ṛebbi kan ur nesɛi ara icriken. I Neppa i d tagelda, i Neppa i d ccan. -Neppa- d Uzmir i d-issidiren d Uzmir i ineqqen, d Neppa i izemren $ef kullec. Ur illi ôebbi, siwa Öebbi, ur yesâi ara amcic, iîîfen lewqat iS, iâawnen imdanen iS, I$elb akk tirebbuyaâ weêdes'. Syin yeẓẓal gar leqraya, syin yenna-d taɣuri tlata n tikkal. Syin yeɣli-d ɣer Marwa, deg wakud aydeg iteddu akken mi ara sriden yiḍarren-nnes, ad yettḍurru deg tlemmast n tẓegwa. Mi yulin yiɣallen-is, iteddu armi d-yewweḍ ɣer Marwa. Di Marwa yexdem ayen yexdem di Shafa. U mi tekfa Tawaf-is di Marwa, inna: “Lemmer ad ttqabaleɣ ayen yellan deffir-i, ihi ur ssawḍeɣ ara aɣersiw yettwaqecmen -al hadyu-, yerna ad t-rreɣ d Umrah”. Win, degwen, ur d-newwi ara a$ersiw n tmeîîut, ihi, qeblet-it, err-it d aâbad'. Ihi yal yiwen yella tahallul yerna sqeɛden iɣef-nsen anagar Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam d medden ay d-yewwin iɣersiwen yettwaqecmen. Syin, tekker-d Suraqah ben Malik ben Ju’syum, tenna-d; "A Amazan n Öebbi, ma yella waya deg useggas-agi, ne$ i lebda?" -Amsawal- yenna-d; ‘Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam yeqqen iḍarren-is d yiḍarren-is, yerra-as-d: ‘Umrah tella deg lḥejj - lḥejj tamattu’ - akka i d-yettili’. Yenna-t-id snat n tikkal syin yenna-d : 'Ala - aya yettkemmil kan aseggas-a - maca i lebda''. -Amsawal- yenna-d; Ali radliallahu anhu yusa-d s yiwen n lmal -al hadyu- Nnbi sallallahu alaihi wasallam, syin yufa-d Fatima, yiwet seg yimdanen yellan tezga-d deg tlemmast n lqecc n yini d lqecc n wallen. Ali yettlumm-itt, ihi tenna-d Faṭima; ‘Baba - Nnbi s.al.allahu ‘’alaihi wasallam - yenna-yi-d ad xedmeɣ akka’’. Ali radiallahu ‘anhu yenna-t-id asmi yella di Lɛiraq: ‘Syin ṛuḥeɣ ad ssutreɣ lewṣayat seg Umazan n Ṛebbi s l’allah n Ṛebbi yerna ccetkiɣ ɣef tigawin n Faṭima ay nɣiɣ. Ihi yerra-yas-d : « Nettat - Faṭima - tesɛa lḥeqq, tesɛa lḥeqq. D acu i d-nniɣ asmi tebɣiḍ ad txedmeḍ lḥiǧ d amezwaru? ’ Ali yerra-as; — Nniɣ-as; ‘A Öebbi, ssawḍeɣ ad s-d-sfehmeɣ ṣṣut-nni ay d-yessekcem Umazan-ik, s.al.al.allahu. Inna: “s tidep, wwiɣ-d aɣersiw n usfel, ihi ur ttekkay di tahallul”. -Amsawal- yenna-d; Amḍan n yiɣersiwen n tmeɣra ay d-yewwi Ali seg Yaman ed wid ay d-yewwi Nnbi sallallahu alaihi wasallam seg Lmedina, yella d mya. Syin, yal yiwen yerra aqerruy-is, sqeɛden iɣef-is, anagar Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam d yemdanen i d-yewwin iɣersiwen n tmeɣra. Mi d-yewweḍ wass n Tarwiyah ruḥen akk ɣer Mina, sɣuyyen nniya-nsen ɣer lḥiǧ. Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yekcem deg yiwet n tkeṛṛust, yerna din ay d-yexdem taẓallit n tlemmast n wass, n Asr, n Lmeɣreb, n Isha' d Fajr. Syin, rǧu kra n lweqt alamma d asmi ara d-yeffeɣ yiṭij, sakkin, lameṛ ad d-tettwabnu tqubbet-nni deg Mash’aril, d lḥeṛm, dɣa tettwaẓẓu deg Namirah. Syin, yedda akken llan ttgen Qurayc, maca yeḥbes deg Mash’aril Haram neɣ deg Muzdalifah. Nnbi sallallahu ‘aleyhi wasallam yeǧǧa-t ad yaweḍ ɣer Ḥarafat. Yerna mi d-iqerreb ɣer tqubbat i d-sbedden di Namirah, yeḥbes din. Mi yeɣli yiṭij, yumeṛ ad awin aɣrem-is - Qashwa -, syin yerkeb fell-as armi yewweḍ ɣer lqaɛ n tala. Sinna, ibecceô i lɣaci: “S tidep, idammen nnwen, ayla nnwen, tirrugza nnwen, d zzhu nnwen, d leḥṛam akken i d leḥṛam deg wass nnwen, deg wayyur nnwen akked tmurt nnwen”. n aya, cfut, di tidett akk tiɣawsiwin n jahiliyya ttwaḥeqrent ddaw yiḍarren-iw, idammen n jahiliyya ttwaḥeqren yerna idammen ay sqedceɣ tikkelt tamezwarut d idammen n Rabiɛa bin Harith - ay yellan yettsuttur rricq seg Bani Saɛad sakkin yettwanɣa sɣur Hudzaliyah n jahiliyya ay yellan usushediyya d amezwaru -, yettwakkes lfayda-nneɣ, dɣa d lfayda ay d-yexdem Abbas bin Abdul Muthallib, kullec yettwakkes. Ihi, êezzbet i Öebbi seg tlawin, acku terrem tent d tilawin s lameô n Öebbi, u terrem farji s wawalen n Öebbi. D tidet, azref-ik fell-asen d akken ur ttaǧǧan ara imdanen nniḍen i tkerheḍ ad sgunfun deg usu-inek. Ma xedment tlawin-ik akka, ihi wwet-itent s tyita ur nxeddem ara. Yerna iwakken ad k-id-sfaydin, ad k-lsen s lxir. A wen d ǧǧiɣ snat n tɣawsiwin, ma teṭṭfem degsent, ur teppeddum, nitni d Tazmamt n Öebbi. Yerna kečč d amasay fell-i. Syin d acu tebɣiḍ ad d-tiniḍ? ’ Rran-as-d; ‘Neccehhed belli tessawḍeḍ, tgeḍ lecɣal yerna tefkiḍ-d iwellihen. Ihi inna, iwehha-d s uḍad-is ɣer yigenni : « A Öebbi, ẓer! A Öebbi, d acehhid'. Yenna-t-id tlata n tikkal. Syin yenna-d Bilal aẓawan, syin iqamat, syin yenna-d taẓallit n Zhuhur. -Syin- Bilal yuɣal ɣer qamat, syin yeẓẓall Asr ur yexdim ara kra n tẓallit gar sin-nni. Syin, Rasulullah sallallahu alaihi wasallam yessaweḍ lkar-is armi d-yewweḍ ɣer umkan n wukuf. Syin yeqqim aɣrum-is - akken aɛebbuḍ n uɣem-nni ad yeṭṭef annar- yerra zdat-s aɛebbuḍ n tikli, syin iqubel lqibla. Ikemmel yettgen wukuf armi d asmi yeɣli yiṭij yerna tafat tamellalt teffeɣ-d cwiṭ yerna teɣli-d tkurt n yiṭij. Syin, iɛedda-d ɣef Usamah bin Said, yeffeɣ-d. Yeqqen daɣen Qashwa s tmeẓẓuɣin, armi ay qrib ad yaweḍ uqerruy-nnes ɣer lsas n yiḍarren n tkeṛṛust aydeg yella yettṛuḥ. Mi d-yesmekta s ufus-is ayeffus, yenna-d: ‘A yemdanen, ssusmet, ssusmet! ’ Yal tikkelt mi ara d-yessufeɣ tiɣbula n lmal-is, ad yesgunfu cwiṭ akken ad yekker cwiṭ lmal. Sakkin yewweḍ ɣer Muzdalifah, sakkin iga din taẓallit n Lmeɣrib d Lɛicaɛ s yiwet n tẓallit d snat n tẓallit. Yerna ur ixeddem ara kra n tẓallit gar sin-nni. Syin, yessers iman-is armi d tafrara. Yexdem taẓallit n lewhir mi as-d-iban belli d lefjer, s yiwet n tẓallit d yiwet n iqamat. Syin yerkeb ɣef Qashwa armi d-yewweḍ ɣer Maṣ’aril Haram, syin yuli ɣef wedrar, iḥemmel Ṛebbi -bertahmid-, iɛemmed-it -bertakbir- yerna yessekcem-it -bertahlil-. Ikemmel ixeddem Wukuf armi d asmi i d-yeffeɣ yiṭij s lekmal-is, syin yeffeɣ uqbel ad d-yeffeɣ yiṭij. Yella yettawi-d Fadl bin Abbas - d argaz s yizeḍwan yelhan, s tfekka tamellalt yerna d aḥnin - ɣef tɣerɣert-is. Mi d-yeffeɣ Nnbi sallallahu ‘alaihi wasallam, iɛedda-d ɣef tlawin i d-yettazzalen, dɣa imuqel-itent, syin yessers afus-is ɣer tama nniḍen. Di lweqt-nni, Fadl yerra udem-is ɣer tama nniḍen. Mi d-yewweḍ ɣer Muhassar, iɛedda cwiṭ sakkin yeddem abrid n tɣerɣert ɣer Kubra -Aqabah- Jumrah, yerna imiren kan yewweḍ ɣer Jumrah yellan ɣer tama n tẓegwa. Syin yessers sebɛa n yiẓra s takbir ɣef yal tiẓegwa, -s- yiẓra meqqren am yiẓra n tmeẓẓuɣt. Uca inar it-id zeg ueddis n tezurt. Syin, iṛuḥ ɣer wemkan-nni anda zlan iɣersiwen n asfel. Dinna i yesseɣli s timmad-is kraḍ d sḍis n yiɣersiwen n tmeɣra, yerna yefka-d i Ali ayen nniḍen akk d yiɣersiwen n tmeɣra. Syin, yumeṛ yal aɣersiw n wesfel ara yezmel ad yesɛu aɛeqqa n uksum . Ih, ssers-it ɣer yidis syen ssers-it deg tmes, syen sseww-it. Rasulullah d Ali ula d nutni ččan yerna sqedcen lḥemla-nni. Syin, iruḥ Rasulullah s lqaɛa - akken ad yexdem Tawaf Ifadhah -, syin iga taẓallit n ṣṣbeḥ di Mekka, yusa-d ɣer Bani Abdul Muththalib i yellan ttjemɛen aman n Zamzam. Inna: 'îîef it, a Bani Muthtalib. Lemmer ur k-yezger ara wegdud deg tikci-inek n tissit-inek, tili ad nnuɣeɣ fell-as yid-k’. Syin fkan-as, sallallahu 'alaihi wasallam, yiwen n lbaîel, yerna yeswa seg-s.'

Hadith Corroboration :


Imam Muslim : 2137
Imam Ibnu Majah : 3065