Hadith Representative
Tata cara haji wada' Rasulullah
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
A bisa nos [Hisyam bin Ammar]; a bisa nos [Hatim bin Isma’il]; a bisa nos [Ja’far bin Muhammad] di [su tata], el a bisa; ‘Un biaha mi a bin wak [Jabir bin Abdullah]. Ora nos a topa kuné, el a puntra kon hende ta, te ora el a puntra tokante mi. Asina mi a kontestá; ‘Mi ta Muhammad bin Ali bin Husain’. Pues el a pone su man riba mi kabes miéntras e tabata desbotoná mi botonan di ariba i abou, despues a pone su skouder entre mi pechu i e tempu ei mi tabata un mucha ainda ku a yega edat adulto. El a bisa; ‘Bon biní, puntra loke bo ke’. Mi a puntr’é pasobra e tabata siegu. Te ora ku tabata tempu pa hasi orashon, e tabata para riba su mat di orashon, ku, si e pone su hilchinan na banda di e mat di orashon, lo a hala pa motibu di e tamaño chikitu di e mat di orashon, miéntras su sjal tabata kologá riba su skoudernan i e tabata hasi orashon guiando nos.’ Despues mi a puntra; 'Konta nos kon Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a hasi Hajj! ’ Asina el a hasi gesto ku su man i el a strek su nuebe dedenan, i a bisa; ‘En bèrdat, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam no a bai riba e Hajj pa nuebe aña, despues el a yama hende pa hasi e Hajj den e di dies aña. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a bai riba Hajj, despues hopi hende a bin Medina, nan tur kier a reuní ku e Profeta Sallallahu Alaihi Wasallam i hasi loke el a hasi. Asina el a bai, i nos a bai kuné. Ora nos a yega Dzul Hulaifah, Asma’ bint Umais a duna lus na Muhammad bin Abu Bakr, pues el a wòrdu mandá pa puntra; ‘Kiko mi mester hasi? ' Despues el a bisa Asma: 'Tuma un baño i mara esaki duru ku un paña i drenta ihram'. Despues Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a hasi orashon den e moské despues a kore riba e kamel Qashwa, i e kamel a para drechi karg’é riba e desierto di Sahara.’ Jabir a bisa; ‘Mi a mira te kaminda mi por a mira hopi hende su dilanti, entre shofùr di vehíkulo i peaton, tambe na man drechi, robes i su tras – hopi hende tabata visibel-. Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam tabata den nos meimei, miéntras ku e Koran a wòrdu revelá na dje, i e tabata hopi konsiente di su takwil. Loke ku e hasi, nos tambe ta hasié. El a hisa su bos di monoteismo bisando: ‘Mi ta kumpli ku Bo yamada, O Allah. Mi ta kumpli ku Bo yamada, mi ta kumpli ku Bo yamada. No tin partner pa Bo, mi ta kumpli ku Bo yamada. En bèrdat, alabansa, goso i reino ta pertenesé solamente na Bo, Bo no tin partner’. Hendenan tambe a hisa nan bos ku e lesamentu ku nan tabata bisa, i e sallallaahu alaihi wasallam no a bisa nada di nan akshonnan. El a sigui lesa su talbiyah’. Jabir Radliallahu Anhu a bolbe bisa; ‘Nos no tin intenshon ku eksepshon di hasi e Hajj, i nos no sa di e Umrah ainda. Ora nos a yega Baitullah kuné, el a frega -sunchi- e Rukun -e komienso di Tawaf- mesora, despues a kore tres buèlta i a kana normalmente e otro kuater bueltanan. Despues el a bai serka Maqam Ibrahim, miéntras e tabata lesa e versíkulo: ‘I hasi Maqam Ibrahim un lugá di orashon’. Tambe el a posishoná su mes entre Maqam Ibrahim i Baitullah -Kaaba-. -Mi tata a bisa; - 'i mi no sa a ménos ku el a menshoná esaki for di e Profeta sallallaahu alaihi Wasallam, ku e Profeta a lesa surahnan Al Kaafiruun i Al Ikhlaash den e dos orashonnan di rak'ah -na Maqam Ibrahim-. Despues el a regresá serka Baitullah, despues a frega – sunchi òf saludá – Rukun – e kuminsamentu di Tawaf –, despues el a sali for di e porta di – e Kaaba – rumbo pa e seru di Safa. I ora el a aserka Shafa, el a lesa: ‘En bèrdat Shafa i Marwa ta entre e señalnan di Allah, nos ta kuminsá -sa’i- ku loke Allah Subhanahu Wa a bisa. Eksaltashon ta kuminsá'. El a kuminsá hasi e orashon for di Safa, despues el a subi e seru te ora e por a mira e Kaaba, despues el a bisa takbir, tahlil i tahmid miéntras e tabata bisa: ‘No tin ningun dios sino Allah so ku no tin partner. Na djE e reino ta y na djE tur alabansa. -E- ta e Todopoderoso ku ta duna bida i e Todopoderoso ku ta mata, i E ta todopoderoso riba tur kos. No tin otro dios sino Allah so, ku no tin partner, ku ta kumpli ku Su promesanan, ta yuda Su sirbidónan i ta derotá tur grupo su so’. Despues el a resa entre e lecturanan, despues a bisa e lectura tres biaha. Despues el a baha bai Marwa, miéntras e tabata kana di manera ku ora su pianan tabata stret, e tabata kore meimei di e vaye. Ora su pianan a subi, el a kana te ora el a yega Marwa. Na Marwa el a hasi loke el a hasi na Shafa. I ora su Tawaf a kaba na Marwa, el a bisa: ‘Si mi tabata enfrentá loke mi tabata tras di dje, e ora ei lo mi no a guia e animal mata -al hadyu-, i lo mi a hasié un Umrah. Ken ku entre boso no trese un bestia di sakrifisio, anto asept'é i hasié un akto di adorashon'. Pues tur hende tabata tahallul i a kòrta nan kabei ku eksepshon di e Profeta sallallaahu alaihi wasallam i e hendenan ku a trese e bestianan mata. Despues Suraqah bin Malik bin Ju’syum a lanta para i a bisa; “O Mensahero di Allah, esaki ta konta pa e aña aki, òf pa semper?” -E naradó- a bisa; ‘E Profeta sallallaahu alaihi wasallam a entrelazá su dedenan ku su dedenan i a kontestá: ‘Umrah ta inkluí den e Hajj – hajj tamattu’ – asina e ta wòrdu hasi’. El a bis’é dos biaha i despues a bisa: ‘No – esaki ta konta solamente pa e aña aki – pero pa semper’’. -E naradó- a bisa; 'Ali Radliallahu Anhu a bini ku un kamel -al hadyu- di e Profeta sallallallaahu alaihi wasallam, asina el a haña Fatima, un di e personanan ku tabata para meimei bisti paña di koló i bisti wowo benta. Ali a kulp’é, asina Fatimah a bisa; ‘Mi tata - e Profeta sallallaahu alaihi wasallam - a bisa mi pa hasi esaki'. Ali Radliallahu Anhu a bisa esaki miéntras e tabata na Irak: ‘E ora ei mi a bai pidi e Mensahero di Allah sallallaahu alaihi Wasallam pa konseho i a keha tokante e akshonnan di Fatimah ku mi a nenga. Pues el a kontestá: ‘Ela - Fatimah - tin rason, e tin rason. Kiko mi a bisa ora bo tabata ke hasi e Hajj promé? ’ Ali a kontestá; ‘Mi a bisa; ‘O Allah, mi ta lanta e bos ku a wòrdu lanta pa Bo Mensahero Sallallahu Alaihi Wasallam’. El a bisa: ‘En bèrdat, mi a trese un bestia di sakrifisio, pues no partisipá den e tahallul’. -E naradó- a bisa; 'E bestianan di sakrifisio ku Ali a trese for di Yemen i esnan ku Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a trese for di Medina a suma shen. Despues tur hende a hasi tahallul i a kòrta nan kabei ku eksepshon di e Profeta sallallaahu alaihi Wasallam i e hendenan ku a trese e bestianan di sakrifisio. Ora e dia di Tarwiyah a yega nan tur a bai Mina i a grita nan intenshon pa Hajj. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a subi den un vehíkulo, i einan el a hasi e orashonnan di mèrdia, Asr, Maghrib, Isha’ i Fajr. Despues warda un ratu te ora solo sali, despues ordená pa lanta e kùpùl na Mash’aril, e ta haram, pues e ta wòrdu plantá na Namirah. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam despues a kana manera e Quraysh ta kustumbrá di hasi, pero el a para na Mash’aril Haram òf Muzdalifah. Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a permitié yega Arafat. I ora el a yega serka e kùpùl ku a wòrdu lantá na Namirah, el a para einan. Ora solo a baha, el a ordená pa trese su kamel - Qashwa -, despues el a kore riba dje te ora el a yega na e fondo di e vaye. Despues el a prediká na e multitut: ‘Di bèrdat, boso sanger, rikesa, honor i felisidat - boso gloria - ta haram manera ta haram riba e dia aki di boso, den e luna aki i riba boso tera, kòrda riba dje, sesun E bèrdat di tur asuntu di jahiliyyah ta wòrdu humiá bou di mi pianan, e sanger di e jahiliyyah a wòrdu humiá i e sanger ku mi a insultá promé tabata e sanger di Rabi’ah bin Harith – kende anteriormente a pidi sustento serka e Bani Sa’ad i despues el a wòrdu matá pa Hudzail –, e usura di e Jahiliyyah a wòrdu abolí miéntras ku e usury Isury a wòrdu abolí promé usura, esta e usura cometi pa Abbas bin Abdul Muthallib, tur cos a wordo aboli. Pues teme Allah for di hende muhé, pasobra bo a hasi nan esposa ku e mandato di Allah i bo a hasi farji legal ku e palabranan di Allah. De echo, bo derecho riba nan ta ku nan no ta laga otro hende ku bo ta odia drumi den bo kama. Si bo esposanan hasi esaki, anto dal nan ku un sla ku no ta hasi doló. I pa nan perkurá pa bo i bisti bo na un bon manera. Mi ta laga bo dos kos ku, si bo pega na nan, lo bo no bai pèrdí, esta e Buki di Allah. I bo ta responsabel pa mi. Anto kiko bo ke bisa? ' Nan a kontestá; ‘Nos ta testifiká ku bo a transmití, ehekutá tareanan i duna konseho. Asina el a bisa, mustrando su dede riba shelu: ‘O Allah, wak! O Allah, testigu’. El a bisa esaki tres biaha. Despues Bilal a bisa e yamada pa orashon, despues e iqamat, despues el a ofresé e orashon di Zhuhur. -Despues di esei- Bilal a regresá na e qamat, despues el a ofresé e orashon di Asr i no a hasi ningun orashon entre nan dos. Despues Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a kore su vehíkulo te ora el a yega na e lugá di wukuf. Despues el a sinta su kamel - di manera ku e barika di e kamel a mishi ku e kunuku - i a pone un kabuya di kana su dilanti, despues el a enfrentá e Qibla. El a sigui hasi wukuf te ora solo a baha i e lus geel a disipa un poko i e bala di solo a baha. Despues el a kohe Usamah bin Said i a bai. Tambe el a mara Qashwa ku rienda, di manera ku su kabes kasi a mishi ku e base di e pianan di e vehíkulo ku e tabata kore. Miéntras e tabata hasi gesto ku su man drechi, el a bisa: ‘O pueblo, sea trankil, sea trankil! ’ Kada bes ku e tabata strech e riendanan di su kamel, e tabata relahá un poko di manera ku e kamel a lanta un poko. Despues el a yega Muzdalifah, despues a hasi e orashonnan di Maghrib i Isha’ einan ku un yamada pa orashon i dos iqamat. I e no a hasi ningun orashon entre nan dos. Despues el a drumi te mainta. El a ofresé e orashon di mainta ora a bira kla p’e ku tabata mainta, ku un yamada pa orashon i un iqamat. Despues el a kore riba e Qashwa te ora el a yega na Mash’aril Haram, despues el a subi e seru i a alabá Allah -bertahmid-, a glorifiká E -bertakbir- i a afirm’É -bertahlil-. El a sigui hasi Wukuf te ora ku solo tabata kompletamente briante, despues a sali promé ku solo a sali. E tabata karga Fadl bin Abbas - un hòmber ku bon kabei, kueru blanku i bunita - riba su lomba. Ora Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam tabata saliendo, el a pasa banda di hende muhé ku tabata kore, pues el a wak nan i despues a pone su man na e otro banda. Miéntras tantu Fadl a bira su kara pa e otro banda. Yegando na Muhassar, el a move un poko despues a tuma un kaminda kòrtiku pa e Kubra -Aqabah- Jumrah, i mesora a yega na e Jumrah ku tabata na banda di e palu. Despues el a tira shete piedra chikitu ku un takbir riba kada tiro, -ku- piedra chikitu ku tabata mes grandi ku piedra chikitu for di un slingshot. I el a bent'é for di barika di e vaye. Despues el a bai na e lugá kaminda nan tabata mata e bestianan di sakrifisio. Einan el a mata sesenta i tres bestia di sakrifisio su mes, i a entregá na Ali e restu huntu ku e bestianan di sakrifisio. Despues el a duna òrdu pa for di kada bestia di sakrifisio ku el a mata, mester pone un pida di e karni un banda i despues pon’é hink’é den un wea, despues kushin’é. Rasulullah i Ali tambe a kome i bebe e sous. Despues Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a bai na Kaaba - pa hasi Tawaf Ifadhah -, despues el a hasi e Orashon di Merdia na Makkah i a bin serka e Bani Abdul Muththalib ku tabata rekohé awa di Zamzam. El a bisa: ‘Tum’é, O Bani Muthtalib. Si e pueblo no a surpasá bo den duna bo bo kos di bebe, lo mi a bringa riba dje ku bo’. Despues nan a dun’é un baki, i el a bebe for di dje’.