Hadith Representative
Tata cara haji wada' Rasulullah
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
O n’à dito [o Hisyam bin Ammar]; o n’à dito [Hatim bin Isma’il]; o n’à dito [o Ja’far bin Muhammad] da [seu poæ], o l’à dito; «Unna vòtta son vegnuo à vedde [o Jabir bin Abdullah]. Quande l’emmo conosciuo, o l’à domandou comme l’ea a gente, fin à quande o l’à domandou de mi. Coscì ò respòsto; «Son o Mahomed bin Ali bin Husain». Coscì o m'à misso a man in sciâ testa tanto ch'o desbottonava i bottoin de d'ato e de sotta, dapeu o m'à misso a spalla tra o peto e à quelli tempi l'ea ancon un figgeu ch'o l'ea arrivou à l'etæ adulta. O l'à dito; «Benvenuo, domandâ quello che ti veu». Ghe domando perché o l'ea òrbo. Fin à quande l'é arrivou o tempo da preghea, o l'ea de d'ato in sciô seu tappetin de preghea, che, s'o metteiva i seu talloin in scî loei do tappetin de preghea, o tiava apreuvo a-e dimenscioin picciñe do tappetin de preghea, tanto che o seu sciâ o l'appendeiva in scê seu spalle e o pregava con guiddâne.» Allora ò domandou; — Dighe comme o Rasulullah o l’à fæto o Hajj! ' Coscì o l'à fæto un segno co-a man e o l'à steiso e neuve die, e o l'à dito; 'De fæto, o Rasulullah o no l'é anæto in sce l'Hajj pe neuve anni, dapeu o l'à ciammou e gente à fâ o Hajj into dexennio anno. O Profeta o l'é anæto in Hajj, dapeu tante gente son vegnue à Medina, voeiva tutte riunise co-o Profeta e fâ comme o fava lê. Coscì o l'é anæto, e niatri semmo anæti con lê. Quande semmo arrivæ à Dzul Hulaifah, l'Asma' bint Umais a l'à partorio o Muhammad bin Abu Bakr, donca a l'é stæta mandâ à domandâ; — Cossa gh'ò da fâ? ' Dapeu o l'à dito a-a Asma: 'Fâ un bagno e ligâlo ben ben con un sciô e intrâ inte l'ihram'. Dapeu o Rasulullah o l'à pregou inta moschea dapeu o l'à montou in sciô cammello Qashwa, e o cammello o s'é levou drito con portâlo in sciô deserto do Sahara. O Jabir o l'à dito; — Ò visto pe quante poeivo vedde tante gente davanti à lê, tra condutoî de veicoli e pedonei, anche a-a drita, a-a manciña e derê à lê – tante gente ean vixibile –. O Rasulullah o l'ea tra de nòsci, tanto che o Coran o gh'ea vegnuo zu, e o l'ea ben ben consciente do seu takwil. Quello ch'o fa, o femmo anche niatri. O l’à tiou sciù a seu voxe de monoteismo co-o dî: «Compio a vòstra ciamma, o Allah». Compio a Tua chiamata, compio a Tua chiamata. No gh'é compagno pe Ti, compio a To chiamata. De fæto, a lode, o godimento e o regno appartëgnan solo à Ti, no gh’æ di compagni’. O pòpolo o l'à ascì tiou sciù a voxe co-e reçitaçioin ch'o reçitava, e o no l'à dito ninte in scê seu açioin. O l'à continuou à leze a seu talbiyah. O Jabir o l'à dito torna; — No gh'emmo intençion feua che de fâ o Hajj, e no semmo ancon conosciui de l'Umrah. Quande semmo arrivæ à Baitullah con lê, o l'à sfregou subito -baxou- o Rukun -o comenso do Tawaf-, dapeu o l'à fæto trei giorni e o l'à camminou normalmente i atri quattro giorni. Dapeu o l'é anæto da-o Maqam Ibrahim, tanto ch'o lezeiva o verscio: «E fâ de Maqam Ibrahim un pòsto de preghea». O s'é misso ascì tra o Maqam Ibrahim e o Baitullah-Kaaba-. -O mæ poæ o l'à dito; - 'e no saiò se o no l'à mensunou da-o Profeta, che o Profeta o lezeiva e sura Al Kaafiruun e Al Ikhlaash inte doe preghee de rak'ah -à Maqam Ibrahim-. Dapeu o l'é tornou à Baitullah, dapeu o l'à fregou – basou ò saluou – Rukun – o comenso do Tawaf –, dapeu o l'é sciortio da-a pòrta de – a Kaaba – verso a colliña de Shafa. E quande o s’é avvexinou à Shafa, o l’à lezzuo: ‘De fæto Shafa e Marwa son tra i segni de Allah, comensæmo -sa’i- con quello che Allah Sub . Hanahu Wa Ta'ala o comensa'. O l'à comensou à fâ a preghea da Safa, dapeu o l'é montou in sciâ colliña fin à quande o l'à posciuo vedde a Kaaba, dapeu o l'à dito takbir, tahlil e tahmid tanto ch'o diva: 'No gh'é divin che Allah solo ch'o no l'à di compagni. A Lê o l’é o regno e a Lê gh’é tutta a lode. -O l’é l’Onnipotente ch’o dà vitta e l’Onnipotente ch’o l’ammassâ, e o l’é onnipotente in sce tutto. No gh'é nisciun dê che solo Allah, ch'o no l'à de compagno, ch'o l'accomplisce e seu promesse, o l'aggiutta i seu servitoî e o guägna tutti i gruppi da solo». Dapeu o l’à pregou tra e lettue, dapeu o l’à dito a lettua træ vòtte. O l'é anæto dapeu zu à Marwa, tanto ch'o camminava de mòddo che quande e gambe ean drite, o l'à fæto de corse in mezo a-a vallâ. Quande e gambe ean montæ, o l'à camminou fin à quande o l'é arrivou à Marwa. À Marwa o l'à fæto quello ch'o l'à fæto à Shafa. E quande o seu Tawaf o l'é finio à Marwa, o l'à dito: «Se m'affrontesse quello ch'o l'ea derê, aloa no guiddieiva a bestia massacrâ -al hadyu-, e a ô faeiva unn'Umrah. Chi tra de voscià o no pòrta unna bestia sacrificâ, aloa a l’açetta e a ô fa un atto de culto’. Coscì tutti ean tahallul e s'accurtivan i cavelli feua che o Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam e o pòpolo ch'o portava de bestie massacræ. Allora o Suraqah bin Malik bin Ju'syum o s'é levou in çimma e o l'à dito; «O Messaggê de Allah, questo o l’applica à sto anno, ò pe sempre?» -O narratô- o l'à dito; 'O Profeta o l'à intregou e seu die co-e seu die e o l'à respòsto: 'L'Umrah o l'é compreiso inte l'Hajj – hajj tamattu' – l'é coscì ch'o se fa'. O l'à dito doe vòtte e dapeu o l'à dito: «No – sto chì o vâ solo pe sto anno – ma pe sempre». -O narratô- o l'à dito; O 'Ali radliallahu 'anhu o l'é vegnuo con un cammello -al hadyu- o Profeta sallallahu 'alaihi wasallam, dapeu o l'à attrovou a Fatima, unna de gente ch'a l'ea de fronte a-o mezo con portâ di vestî de cô e con portâ di bendi pe-i euggi. O Ali o l'à dæto a colpa, coscì che a Fatimah a l'à dito; «Me poæ – o Profeta sallallahu ‘alaihi wasallam – o m’à dito de fâ questo». O Ali radiallahu 'anhu o l'à dito tanto ch'o l'ea in Iraq: 'Dòppo son anæto à domandâ conseggio a-o Messaggê de Allah e me son lamentou de açioin da Fatimah che ò denegou. Coscì o l’à respòsto: «A – Fatimah – a l’à raxon, a l’à raxon. Cossa ò dito quande ti voeiva fâ o Hajj primma? — o Ali o l’à respòsto; — Ho dito; «O Allah, tio sciù a voxe ch'a l'é stæta tiâ sciù da-o Vostro Messaggê». O l'à dito: «De fæto, ò portou unna bestia de sacrifiçio, donca no parteçipæ a-o tahallul». -O narratô- o l'à dito; O numeo de bestie de sacrifiçio che o Ali o l'à portou da-o Yemen e che o Profeta o l'à portou da-a Mediña o l'ea de çento. Dapeu tutti an misso a testa insemme e an accortou i cavelli feua che o Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam e o pòpolo ch'o l'à portou e bestie de sacrifiçio. Quande o giorno de Tarwiyah o l'é arrivou son anæti tutti à Mina e an gridou a seu intençion pe-o Hajj. O Rasulullah o l'é montou int'un veicolo, e lì o l'à fæto e preghee de mezogiorno, Asr, Maghrib, Isha' e Fajr. Dapeu aspëtâ un pittin fin à quande o sô o se leva, dapeu ordinâ che a cupoa a segge tiâ sciù à Mash'aril, a l'é haram, donca a l'é ciantâ à Namirah. O Rasulullah dapeu o l'à camminou comme favan i Quraysh pe commun, ma o s'é fermou à Mash'aril Haram ò Muzdalifah. O Profeta o gh'à permisso d'arrivâ à Arafat. E quande o s'é avvexinou a-a cupoa ch'a l'ea stæta tiâ sciù à Namirah, o s'é fermou lì. Quande o sô o s'é tramontou, o l'à ordenou de portâ o seu cammello – Qashwa –, dapeu o l'à montou fin à quande o l'é arrivou in fondo a-a vallâ. Dapeu o l’à pregou a-a gente: «De fæto, o to sangue, a to ricchessa, l’onô e a to feliçitæ – a to glòria – son haram comme l’é haram into to giorno, into to mê e inta to tæra. n questo, arregòrdite, de fæto tutte e cöse da jahiliyyah son umiliæ sotta i mæ pê, o sangue da jahiliyyah o l'é stæto umiliou e o sangue ch'o l'ò insultou pe-a primma vòtta o l'ea o sangue da Rabi'ah bin Harith – ch'o l'aiva l'abitudine de domandâ o sostentamento da-o Bani Sa'ad e dapeu o l'ea stæto ammassou da-o Idzahiliyyah ch'o l'ea stæto primma abolia a l'é stæta a nòstra usura, saieiva à dî l'usura commessa da-o Abbas bin Abdul Muthallib, tutto o l'é stæto abolio. Coscì tegnî paû de Allah da-e dònne, perché ê l'æ fæte moggê co-o mandou de Allah e l'æ fæto legale farji co-e poule de Allah. De fæto, o teu drito in sce de loiatri o l’é che no lascian che e atre persoñe che ti odi dorman into teu letto. Se e vòstre moggê fan questo, aloa sciortîghe con un colpo ch'o no fa mâ. E pe loiatri proveddete e vestîte inte unna boña mainea. Ti lascio doe cöse che, se ti ghe tegni, no ti perdiæ, saieiva à dî o Libbro de Allah. E ti l'æ responsabile pe mi. Allora che ti veu dî? ' An respòsto; — Testimoniemmo che l’é stæto trasmisso, portou avanti di compiti e dæto di conseggi. Coscì o l’à dito, con indicâ o dio in sciô çê: «O Allah, guarda! O Allah, testimònio». O l'à dito træ vòtte. Dapeu Bilal o l'à dito l'appello a-a preghea, dapeu l'iqamat, dapeu o l'à offerto a preghea do Zhuhur. -Dòppo quello- o Bilal o l'é tornou a-o qamat, dapeu o l'à offerto a preghea Asr e o no l'à fæto nisciuña preghea tra i doî. Dapeu o Rasulullah o l'à guiddou o seu veicolo fin à quande o l'é arrivou a-o pòsto do wukuf. Dapeu o l’à misso o seu cammello – coscì che o ventre do cammello o toccava o campo – e o gh’à misso davanti unna còrda pe camminâ, dapeu o s’é affrontou a-a Qibla. O l'é anæto avanti à fâ o wukuf fin à quande o sô o s'é tramontou e a luxe giana a s'é deslenguâ un pittin e a balla do sô a s'é affondâ. Dapeu o l'à piggiou o pòrco da Usamah bin Said e o l'é anæto. O l'à ligou ascì o Qashwa co-e redde, coscì che a seu testa a l'à squæxi toccou a base de gambe do veicolo ch'o l'ea in sce. Mentre o fava di segni co-a man drita, o l’à dito: «O pòpolo, stæ tranquilli, stæ tranquilli! — Ogni vòtta ch’o l’allonghiva e redde do seu cammello, o se deslenguava un pittin de mòddo che o cammello o se levava un pittin. Dapeu o l'é arrivou à Muzdalifah, dapeu o l'à fæto lì e preghee do Maghrib e de l'Isha' con unn'appello a-a preghea e doî iqamat. E o no l'à fæto nisciuña preghea tra i doî. Dapeu o s'é desteixo fin à l'arba. O l'à offerto a preghea de l'arba quande gh'é vegnuo ciæo ch'o l'ea l'arba, con unn'appello a-a preghea e unn'iqamat. Dapeu o l'à montou in sciô Qashwa fin à quande o l'é arrivou à Mash'aril Haram, dapeu o l'é montou in sciâ colliña e o l'à lödou Allah -bertahmid-, o l'à glorificou -bertakbir- e o l'à affermou -bertahlil-. O l'é anæto avanti à fâ o Wukuf fin à quande o sô o l'é stæto do tutto lumminoso, e dapeu o l'é anæto avanti che o sô o se levasse. O l'aiva in sciâ seu scheña o Fadl bin Abbas – un òmmo co-i boin cavelli, a pelle gianca e bello. Quande o Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam o l'ea apreuvo à anâsene, o passava da-a rente à de dònne che corrivan, donca o ê guardava e dapeu o metteiva a man da l'atro canto. Into mentre, o Fadl o l'à vortou a faccia da l'atro canto. Arrivou à Muhassar, o s'é mesciou un pittin dapeu o l'à piggiou un scorsaieu pe-o Kubra -Aqabah- Jumrah, e o l'é arrivou de botto a-o Jumrah ch'o l'ea in sciô bòrdo de l'erbo. Dapeu o l'à tiou sette cioccolati con un takbir in sce ògni tiâ, -con- di cioccolati ch'ean gròsci comme di cioccolati da unna sciâ. E o l'à cacciou da-o ventre da valle. Dapeu o l’é anæto into pòsto donde se sciortiva e bestie de sacrifiçio. Lì o l'à massacrou sessantatrei bestie de sacrifiçio lê mæximo, e o l'à consegnou a-o Ali o resto insemme a-e bestie de sacrifiçio. Dapeu o l'à ordenou à ògni bestia de sacrifiçio ch'o l'aiva massacrou d'avei un tòcco de carne . sì, mettelo da-a parte poi mettelo inta padella, dapeu coxelo. O Rasulullah e o Ali an mangiou ascì e an bevuo a sossa. Dapeu, o Rasulullah o l'é anæto a-a Kaaba – pe fâ o Tawaf Ifadhah –, dapeu o l'à fæto a Preghea do Mezogiorno à Mecca e o l'é vegnuo da-i Bani Abdul Muththalib che arrecuggeivan l'ægua do Zamzam. O l’à dito: «Piggiâlo, o Bani Muthtalib. Se o pòpolo o no t'avesse scompassou into dâte o to beive, l'avieiva combattuo con ti». Dapeu gh'an dæto un secco, e o gh'à bevuo.