Hadith Representative
Tata cara haji wada' Rasulullah
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
Ọ gwara anyị [Hism bin Ammar]; ọ gwara anyị [Hatim bin Isma'il]; ọ gwara anyị [Ja'far bin Muhammad] site n'aka [nna ya], o kwuru; 'Otu mgbe m bịara ịhụ [Jabir bin Abdullah]. Mgbe anyị zutere ya, ọ jụrụ otú ndị mmadụ dị, ruo mgbe ọ jụrụ gbasara m. Ya mere, m zara; 'Abụ m Muhammad bin Ali bin Husain'. Ya mere, o tinyere aka ya n'isi m mgbe ọ na-emepe bọtịnụ elu na ala m, wee tinye ubu ya n'etiti obi m, n'oge ahụkwa, anọ m na-eto eto. Ọ sịrị; 'Nnọọ, jụọ ihe ọ bụla ịchọrọ'. Ajụrụ m ya n'ihi na ọ kpuru ìsì. Ruo mgbe oge ekpere ruru, ọ na-eguzo n'elu ihe ndina ekpere ya, nke, ọ bụrụ na ọ tinye ikiri ụkwụ ya n'akụkụ ihe ndina ekpere, ga-adọkpụ n'ihi obere ihe ndina ekpere ahụ, ebe ihe mkpuchi ya kwụgidere n'ubu ya wee kpee ekpere ka ọ duzie anyị.' Mgbe ahụ, m jụrụ; 'Gwa anyị otu Rasūlullah shallahu 'alaihi wasallam' si mee Hajj!' Ya mere, o jiri aka ya mee ihe, o wee gbasaa mkpịsị aka itoolu ya, wee sị; 'N'ezie, Ozizi Eluigwe (Rasūlullah) ekweghị aga Hajj ruo afọ itoolu, wee kpọọ ndị mmadụ òkù ka ha mee Hajj n'afọ nke iri. Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallama gara Hajj, ọtụtụ mmadụ bịara Medina, ha niile chọrọ iso Onye Amụma Sallallahu Alaihi Wasallama zukọọ ma mee ihe o mere. Ọ gara, anyị wee soro ya gaa. Mgbe anyị rutere Dzul Hulaifah, Asma' bint Umais mụrụ Muhammad bin Abu Bakr, e zigara ya ka ọ jụọ, sị: 'Gịnị ka m ga-eme?' Mgbe ahụ, ọ gwara Asma: 'Saa ahụ ma kee ya nke ọma na ákwà wee banye n'ime ihram'. Rasūlullah (Rasūlullah) KPỌỌLỤ KASHWA, kamel wee guzo ọtọ na-ebu ya n'ọzara Sahara. Jabir kwuru; 'Ahụrụ m ọtụtụ mmadụ n'ihu ya, n'etiti ndị ọkwọ ụgbọala na ndị na-eje ije, nakwa n'aka nri, aka ekpe na n'azụ ya - ọtụtụ mmadụ pụtara ìhè -.' Ozizi Chineke (Sallallahu Alaihi Wasallam) nọ n'etiti anyị, ebe Quran bịakwutere ya, ọ makwa nke ọma maka takwịl ya. Ihe ọ bụla ọ na-eme, anyị na-emekwa ya. O welitere olu ya nke ịbụ Chineke site n'ikwu, sị: 'Ana m emezu oku gị, Allah. Ana m emezu oku gị, Ana m emezu oku gị. Enweghị onye mmekọ maka Gị, Ana m emezu oku Gị. N'ezie, otuto, obi ụtọ na alaeze dịịrị naanị Gị, Ị nweghị onye mmekọ'. Ndị mmadụ welitere olu ha n'ihe ha na-agụ, Sallalahu Alaihi Wasallam ekwughị ihe ọ bụla gbasara omume ha. Sallalahu Alaihi Wasallam gara n'ihu na-agụ talbiyah ya. Jabir Radiallahu kwuru ọzọ; 'Anyị enweghị ebumnuche ma e wezụga ime Hajj, anyị amaghịkwa maka Umrah. Mgbe anyị rutere Baitullah na ya, o susuru Rukun - mmalite Tawaf - ozugbo, wee gbaa ọsọ ụkwụ atọ ma jee ije n'ụkwụ anọ ndị ọzọ. Mgbe ahụ, ọ gara Maqam Ibrahim, ka ọ na-agụ amaokwu ahụ: 'Mee ka Maqam Ibrahim bụrụ ebe ekpere'. O dokwara onwe ya n'etiti Maqam Ibrahim na Baitullah -Kaaba-. -Nna m kwuru; - 'amaghị m ma ọ bụrụ na o kwuru ya site n'aka Onye Amụma sallallaahu 'alaihi wasallam, na Onye Amụma gụrụ sura Al Kaafiruun na Al Ikhlaash n'ekpere rak'ah abụọ ahụ - na Maqam Ibrahim-. Mgbe ahụ, ọ laghachiri na Baitullah, wee tee aka - susuo ọnụ ma ọ bụ kelee - Rukun - mmalite nke Tawaf -, wee pụọ n'ọnụ ụzọ - Kaaba - gaa n'ugwu Shafa. Mgbe ọ bịarutere Shafa, ọ gụrụ: 'N'ezie Shafa na Marwa so n'ihe ịrịba ama nke Allah, anyị na-amalite -sa'i- na ihe Allah Subhanahu Wa Ta'ala malitere'. Ọ malitere ikpe ekpere site na Safa, wee rịgoro ugwu ahụ ruo mgbe ọ hụrụ Kaaba, wee kpee takbir, tahlil na tahmid ebe ọ na-asị: 'Ọ dịghị chi ma e wezụga Allah naanị ya nke na-enweghị ndị mmekọ. Ọ bụ Ya ka alaeze ahụ dị, otuto niile dịkwa nye Ya. -Ọ bụ Onye Pụrụ Ime Ihe Niile nke na-enye ndụ na Onye Pụrụ Ime Ihe Niile nke na-egbu mmadụ, Ọ bụkwa Onye Pụrụ Ime Ihe Niile n'elu ihe niile. Ọ dịghị chi ma e wezụga Allah naanị ya, onye na-enweghị onye mmekọ, onye na-emezu nkwa Ya, na-enyere ndị ohu Ya aka ma merie otu niile nanị ya'. Mgbe ahụ, o kpere ekpere n'etiti agụmagụ, wee gụọ ya ugboro atọ. O wee gbadaa na Marwa, ka ọ na-eje ije nke mere na mgbe ụkwụ ya kwụ ọtọ, ọ gbara ọsọ n'etiti ndagwurugwu ahụ. Mgbe ụkwụ ya rịgoro, ọ gara ije ruo mgbe ọ rutere Marwa. Na Marwa o mere ihe o mere na Shafa. Mgbe Tawaf ya kwụsịrị na Marwa, ọ sịrị: 'Ọ bụrụ na m na-eche ihe m nọ n'azụ ihu, agaghị m eduga anụmanụ e gburu egbu -al hadyu-, m ga-emekwa ya Umrah. Onye ọ bụla n'ime unu na-anaghị eweta anụmanụ e ji chụọ àjà, nabata ya ma mee ka ọ bụrụ ofufe'. Ya mere, onye ọ bụla nọ na-eme tahallul ma na-ebelata ntutu isi ya ma e wezụga Onye Amụma Sallalahu 'alaihi wasallam' na ndị wetara anụmanụ e ji egbu egbu. Mgbe ahụ, Suraqah bin Malik bin Ju'syum biliri wee sị: "O Onye Ozi Allah, nke a ọ̀ metụtara afọ a, ka ọ bụ ruo mgbe ebighị ebi?" -Onye Nkọwa- kwuru; 'Onye Amụma Sallalahu 'alaihi wasallam' jikọtara mkpịsị aka ya na mkpịsị aka ya wee zaa, sị: 'A gụnyere Umrah na Hajj - hajj tamattu' - otu a ka a na-eme ya'. O kwuru ya ugboro abụọ wee sị: 'Mba - nke a metụtara naanị afọ a - mana ruo mgbe ebighị ebi''. -Onye Nkọwa- kwuru; 'Ali radliallahu 'anhu' bịara na kamel -al hadyu- Onye Amụma Sallalahu 'alaihi wasallam, wee hụ Fatima, otu n'ime ndị ahụ guzoro n'etiti yi uwe agba na iyi ákwà mkpuchi anya. Ali boro ya ebubo, ya mere Fatimah kwuru; 'Nna m - onye amụma sallallaahu alaihi wasallam - agwala m ka m mee nke a'. Ali radiallahu 'anhu kwuru ya mgbe ọ nọ na Iraq: 'Mgbe ahụ, agara m ịjụ onye ozi Allah sallallaahu alaihi wasallam maka ndụmọdụ ma mee mkpesa maka ihe Fatima mere nke m gọnarịrị. Ya mere, ọ zara, sị: 'Ọ - Fatimah - kwuru eziokwu, o kwuru eziokwu. Gịnị ka m kwuru mgbe ị chọrọ ime Hajj mbụ?' Ali zara; 'Asịrị m; 'O Allah, m weliri olu onye ozi gị sallallaahu alaihi wasallam'. O kwuru, sị: 'N'ezie, ewetala m anụmanụ àjà, yabụ esola na tahallul'. -Onye na-akọ akụkọ ahụ - kwuru; Ọnụọgụ anụmanụ àjà Ali wetara site na Yemen na nke onye amụma sallallaahu alaihi wasallam wetara site na Medina bụ otu narị. Mgbe ahụ, onye ọ bụla jikọtara isi ya ọnụ ma belata ntutu isi ya ma e wezụga onye amụma sallallaahu alaihi wasallam na ndị butere anụmanụ àjà.' Mgbe ụbọchị Tarwiyah ruru, ha niile gara Mina wee tie mkpu maka ebumnuche ha ịga Hajj. Rasūlullah sallallaahu alaihi wasallam banyere n'ụgbọala, wee kpee ekpere ehihie, Asr, Maghrib, Isha' na Fajr. Chere obere oge ruo mgbe anyanwụ ga-awa, wee nye iwu ka e wuo dome ahụ na Mash'aril, ọ bụ haram, ya mere a kụrụ ya na Namirah. Rasūlullah sallallaahu alaihi wasallam wee jee ije dịka ndị Quraysh na-emebu, mana ọ kwụsịrị na Mash'aril Haram ma ọ bụ Muzdalifah. Onye Amụma sallallaahu alaihi wasallam kwere ka ọ bịarute Arafat. Mgbe ọ bịarutere dome ahụ e wuru na Namirah, ọ kwụsịrị ebe ahụ. Mgbe anyanwụ dara, o nyere iwu ka e wetara kamel ya - Qashwa -, wee gbaa ya ruo mgbe ọ rutere n'ala ndagwurugwu ahụ. Mgbe ahụ, o kwusaara ìgwè mmadụ ozi ọma: 'N'ezie, ọbara unu, akụnụba unu, nsọpụrụ unu na obi ụtọ unu - otuto unu - bụ ihe mgbochi dịka iwu si dị taa, n'ọnwa unu na n'obodo unu, chetanụ, n'ezie ihe niile gbasara jahiliyyah bụ ihe mgbochi dịka iwu si dị taa, n'ọnwa unu na n'obodo unu, n'ezie ihe niile gbasara jahiliyyah bụ ihe mgbochi n'okpuru ụkwụ m, ọbara nke jahiliyyah bụ ihe m na-akpọ asị, ọbara nke m buru ụzọ kpọọ asị bụ ọbara nke Rabi'ah bin Harith - onye rịọrọ maka ihe oriri n'aka ụmụ Bani Sa'ad ma gbuo ya Hudziil -, ego jahiliyyah kagbuola, ego mbụ m wepụrụ bụ ego anyị, ya bụ ego Abbas bin Abdul Muthallib mere, ihe niile kagbuola. Ya mere, tụọ egwu Allah n'aka ụmụ nwanyị, n'ihi na unu emeela ha nwunye n'iwu Allah, unu emeelakwa ka farji bụrụ ihe iwu kwadoro site n'okwu Allah. N'ezie, ikike gị n'ebe ha nọ bụ ka ha ghara ikwe ka ndị ọzọ ị kpọrọ asị hie ụra n'ihe ndina gị. Ọ bụrụ na nwunye gị emee nke a, tie ha ihe na-anaghị emerụ ahụ. Ha ga-elekọta gị ma yikwasị gị uwe n'ụzọ dị mma. M ga-ahapụrụ gị ihe abụọ, ọ bụrụ na ị rapagidesie ike na ha, ị gaghị eduhie, ya bụ Akwụkwọ Allah. Ị ga-aza m ajụjụ. Gịnịzi ka ị chọrọ ikwu? ' Ha zara; 'Anyị na-agba akaebe na i meela ihe, mee ihe dị iche iche ma nye ndụmọdụ.' Ya mere, o kwuru, na-atụ aka n'eluigwe: 'Allah, lezie anya! Allah, onye akaebe'. O kwuru ya ugboro atọ. Bilal wee kpọọ oku maka ekpere, wee kpee ekpere Zhuhur. -Mgbe nke ahụ gasịrị - Bilal laghachiri na qamat, wee kpee ekpere Asr ma ọ kpeeghị ekpere ọ bụla n'etiti ha abụọ. Mgbe ahụ, Rasulallah sallallaahu 'alaihi wasallam kwọọrọ ụgbọala ya ruo mgbe ọ ruru ebe a na-eme wukuf. Mgbe ahụ, ọ nọdụrụ kamel ya - nke mere na afọ kamel metụrụ ubi ahụ - ma tinye eriri ije n'ihu ya, wee chee Qibla ihu. Ọ gara n'ihu na-eme wukuf ruo mgbe anyanwụ dara, ìhè odo odo ahụ gbapụrụ ntakịrị, bọọlụ anyanwụ wee daa. Mgbe ahụ, o mere ihe n'azụ Usamah bin Said wee pụọ. O jikwa aka nri kee Qashwa, nke mere na isi ya fọrọ nke nta ka ọ metụ ụkwụ ụgbọala ọ na-anya. Ka ọ na-eji aka nri ya egosipụta aka, ọ sịrị: 'Unu ndị mmadụ, dịnụ jụụ, dịnụ jụụ!' Oge ọ bụla o gbasaara aka kamel ya, ọ na-ezu ike ntakịrị ka kamel ahụ wee bilie ntakịrị. Mgbe ahụ, ọ bịarutere Muzdalifah, wee kpee ekpere Maghrib na Isha n'ebe ahụ na otu oku ekpere na iqamat abụọ. Ọ kpọghịkwa ekpere ọ bụla n'etiti ha abụọ. Mgbe ahụ, ọ dina ala ruo chi ọbụbọ. O kpere ekpere ụtụtụ mgbe o doro ya anya na chi ọbụbọ bụ, otu oku ekpere na otu iqamat. Mgbe ahụ, ọ gbara Qashwa ruo mgbe ọ rutere Mash'aril Haram, wee rịgoro ugwu ahụ wee too Allah -bertahmid-, nye Ya otuto -bertakbir- ma kwado Ya -bertahlil-. Ọ gara n'ihu na-eme Wukuf ruo mgbe anyanwụ na-enwu nke ọma, wee pụọ tupu anyanwụ apụta. O ji Fadl bin Abbas - nwoke nwere ntutu isi dị mma, akpụkpọ ahụ ọcha ma mara mma - n'azụ ya. Mgbe onye amụma Sallallahu Alaihi Wasallama na-apụ, ọ gafere ụmụ nwanyị na-agba ọsọ, ya mere o lere ha anya wee tinye aka ya n'akụkụ nke ọzọ. Ka ọ dịgodị, Fadl tụgharịrị ihu ya n'akụkụ nke ọzọ. Mgbe ọ rutere Muhassar, ọ kwagara ntakịrị wee were ụzọ mkpirisi gaa Kubra -Aqabah-Jumrah, wee rute Jumrah nke dị n'akụkụ osisi ahụ ozugbo. Mgbe ahụ, ọ tụbara nkume asaa nwere takbir n'elu ihe ọ bụla a tụbara, - ya na nkume ndị buru ibu dị ka nkume sitere na egbe. O wee tụba ya n'ime afọ ndagwurugwu ahụ. Mgbe ahụ, ọ gara ebe a na-egbu anụmanụ àjà. N'ebe ahụ, o gburu anụmanụ àjà iri isii na atọ n'onwe ya, wee nye Ali ndị fọdụrụ yana anụmanụ àjà. Mgbe ahụ, o nyere iwu ka e debe otu anụ ahụ n'akụkụ anụmanụ àjà ọ bụla ọ gburu, wee tinye ya n'ime ite, wee sie ya. Rasulallah na Ali riekwara ma ṅụọ ihendori ahụ. Mgbe ahụ, Ozizi Eluigwe gara Kaaba - ime Tawaf Ifadha -, wee kpee ekpere ehihie na Makkah wee bịakwute ndị Bani Abdul Muththalib bụ ndị na-anakọta mmiri Zamzam. Ọ sịrị: 'Buru ya, Ụmụ Bani Muthtalib. A sị na ndị mmadụ agaghị aka gị n'inye gị ihe ọṅụṅụ gị, m gaara alụ ọgụ maka ya na unu'. Ha wee nye ya Sallallaahu 'alaihi wasallam otu bọket, o wee ṅụọ ya.'