Hadith Representative
Makan dan minum hingga ibnu ummi maktum mengumandangkan adzan subuh
Imam Tirmidzi : 187حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
'ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്ക് വിളിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഇബ്നു ഉമ്മി മക്തൂമിന്റെ പ്രാർത്ഥനാ വിളി കേൾക്കുന്നതുവരെ നിങ്ങൾ തിന്നുകയും കുടിക്കുകയും വേണം' എന്ന് [ഖുതൈബ] [സ്വന്തം പിതാവിൽ] നിന്ന് [അൽ ലൈത്സ്] [സ്വന്തം ഇബ്നു ശിഹാബ്] [സ്വന്തം സലീമിൽ] നിന്ന് [അൽ ലൈത്സ്] [നബി] [സ്വന്തം പിതാവിൽ] നിന്ന് [നബി] [സ്വല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം] ഈ അഭിപ്രായം സ്വീകരിച്ചത് സുഫ്‌യാൻ അത്സ് ത്സൗരിയാണ്. അയ്യൂബിൽ നിന്ന്, ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്ന്, നാഫിയിൽ നിന്ന്, ബിലാൽ ഒരിക്കൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി ആഹ്വാനം ചെയ്തുവെന്ന് ഹമ്മാദ് ബിൻ സലമ ഉദ്ധരിക്കുന്നു, അതിനാൽ പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം അദ്ദേഹത്തോട് 'തീർച്ചയായും, ഒരു ദാസൻ ഉറങ്ങിപ്പോയി' എന്ന് പറയാൻ കൽപ്പിച്ചു. അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഈ ഹദീസ് കൃത്യമല്ല. എന്നാൽ ആധികാരികമായത് [ഉബൈദുള്ള ബിൻ ഉമർ] നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസും [ഇബ്നു ഉമർ] നിവേദനം ചെയ്ത [നാഫി'യിൽ നിന്ന്] പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞതും ആണ്; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി വിളിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഇബ്നു ഉമ്മി മക്തൂമിന്റെ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനം നിങ്ങൾ കേൾക്കുന്നതുവരെ നിങ്ങൾ തിന്നുകയും കുടിക്കുകയും വേണം'. നാഫിയിൽ നിന്ന് അബ്ദുൽ അസീസ് ബിൻ അബു റവ്വാദ് എന്നും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; വിളിച്ചയാൾ ഉമർ ഒരിക്കൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയ്ക്കായി ആഹ്വാനം ചെയ്തു, അതിനാൽ അദ്ദേഹം അത് ആവർത്തിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു, പക്ഷേ ഈ ഹദീസും അസാധുവാണ്. കാരണം നാഫിക്കും ഉമറിനും ഇടയിൽ സനദ് തകർന്നു. ഒരുപക്ഷേ ഹമ്മദ് ബിൻ സലമ ഈ ഹദീസ് ആഗ്രഹിച്ചിരിക്കാം. ശരിയായത് ഉബൈദുള്ളയും നാഫിയിൽ നിന്നുള്ള മറ്റുള്ളവരും ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്നും, സാലിം ബിൻ ഉമറിൽ നിന്നും അസ് സുഹ്രിയിൽ നിന്നും ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട ഹദീസാണ്; പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു.' അബു ഈസ പറഞ്ഞു; 'ഹമ്മദ് നിവേദനം ചെയ്ത ഹദീസ് ആധികാരികമാണെങ്കിൽ, തീർച്ചയായും ഈ ഹദീസിന് അർത്ഥമില്ല. കാരണം റസൂലുല്ലാഹ് സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലം പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു;' അവൻ തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോട് വരാനിരിക്കുന്ന എന്തെങ്കിലും ആവശ്യപ്പെട്ടു. അവൻ പറഞ്ഞു; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു;' പ്രഭാതത്തിനുമുമ്പ് പ്രാർത്ഥനയ്ക്കുള്ള ആഹ്വാനം ആവർത്തിക്കാൻ അവൻ ഉത്തരവിട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, പ്രവാചകൻ പറയുമായിരുന്നില്ല; 'തീർച്ചയായും, ബിലാൽ രാത്രിയിൽ പ്രാർത്ഥനയിലേക്ക് വിളിക്കുന്നു.' അലി ബിൻ അൽ മദീനി പറഞ്ഞു; 'അയ്യുബിൽ നിന്ന് ഹമ്മദ് ബിൻ സലമയുടെ ഹദീസ്, നാഫിയിൽ നിന്ന്, ഇബ്നു ഉമറിൽ നിന്ന് പ്രവാചകൻ സല്ലല്ലാഹു അലൈഹി വസല്ലമയിൽ നിന്ന്' കൃത്യമല്ല, ഹമ്മാദ് ബിൻ സലമ അതിൽ തെറ്റുകൾ വരുത്തി'.