Hadith Representative
Makan dan minum hingga ibnu ummi maktum mengumandangkan adzan subuh
Imam Tirmidzi : 187حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
Бизге (Кутайба) айтты; Бизге [Аль Лайтс] [Ибну Сихабдан] [Салимден] [Атасынан] риваят кылган хадисте, Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, айтты: «Чындыгында, түнү азан айтылса, Ибн Умми Мактумдун азан үнүн укканга чейин ичип-жей бергиле». Абу Иса айтты; Бул бөлүмдө Ибн Масъуд, Айсия, Унайса, Анас, Абу Зар жана Самрадан да тарых бар. Абу Иса айтты; Ибн Умардын хадиси сахих. Ал эми түнкү азан тууралуу аалымдар ыхлас кылышкан. Кээ бирлери: «Эгер азан түндө азан айтса, ошол жетиштүү жана аны кайталоонун кажети жок», - дешти. Бул пикирди Малик, бин Мубарак, Ахмад жана Исхак кабыл алышкан. Ал ортодо кээ бир аалымдар: «Эгер түнү азан айтса, аны кайра окуйт», - дешти. Мындай пикирди Суфян Ац Цаури кабыл алган. Хаммад бин Салама Айюбдан, Нафиъден Ибн Умардан риваят кылган хадисте: «Бир жолу Билал түндө азан чакырган, ошондо Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, ага: «Чындыгында, бир пенде уктады» деп айтууну буйруган. Абу Иса айтты; «Бул хадис туура эмес. Бирок сахих болгон [Убайдулла бин Умар] риваят кылган хадис жана андан тышкары [Нафиъ]ден [Ибн Умардан] Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, айтты; «Чындыгында, Билал түндө азан айтат, андыктан Ибн Умми Мактумдун азанды укканга чейин ичип-жей бергиле». Ошондой эле Абдул Азиз бин Абу Раввад Нафиъден риваят кылынган, азанчы Умар бир жолу түндө азан айтып, аны кайталоого буйруган, бирок бул хадис да жараксыз. Анткени Нафиъ менен Умардын ортосунда сана бузулган. Балким, Хаммад бин Салама ушул хадисти каалагандыр. Убайдулла жана башкалар Нафиъден Ибн Умардан жана Аз Зухри Салим бин Умардан риваят кылган хадисте, Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа саллам, айтты: “Чындыгында, Билал түн киргенде азан айтат”. Абу Иса айтты; «Эгер Хаммад риваят кылган хадис сахих болсо, албетте, бул хадистин мааниси жок. Расулуллах саллаллаху алейхи васаллам: «Чындыгында, Билал азан али түн ичинде», - деп айткандыктан, ал досторуна келе турган нерсени буйруду. Жана айтты: “Чындыгында, Билал түн киргенде азан айтат”, эгер таң атпай азан айтылса, азанды кайталоону буйруса, Пайгамбар: “Чындыгында, Билал түн киргенде азан айтат” деп айтпайт эле. Али бин Аль Мадини айтты; «Хаммад бин Саламанын Айюбдан, Нафиден, Ибн Умардан Пайгамбар, саллаллаху алейхи уа салламдан келген хадиси туура эмес жана Хаммад бин Салама ката кетирген».