Hadithi ihagarariye
Makan dan minum hingga ibnu ummi maktum mengumandangkan adzan subuh
Imam Tirmidzi : 187حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
yatubwiye [Qutaibah] ati; yatubwiye [Al Laits] yavuye kuri [Ibn Shihab] yavuye kuri [Salim] yavuye kuri [se] ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Mu by'ukuri, iyo hahamagawe isengesho nijoro, mugomba gukomeza kurya no kunywa kugeza igihe mwumva Ibn Ummi Maktum ahamagarira gusenga'. Abu Isa yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo n'amateka yavuye kuri Ibn Mas'ud, 'Aisyah, Unaisah, Anas, Abu Dzar na Samrah'. Abu Isa yaravuze ati: 'Hadith ya Ibn Umar ni iy'ukuri. Kandi intiti ntizivuga rumwe ku bijyanye no guhamagarira gusenga nijoro. Bamwe muri bo baravuze bati: 'Niba mu'azzin ahamagarira gusenga nijoro, ibyo birahagije kandi nta mpamvu yo kubisubiramo'. Iki gitekerezo cyafashwe na Malik, bin Al Mubarak, Ahmad na Ishaq. Hagati aho, abandi bahanga bavuze bati: 'Niba ahamagarira gusenga nijoro, agomba kubisubiramo'. Iki gitekerezo cyafashwe na Sufyan Ats Tsauri. Hammad bin Salamah yavuze ibiva kuri Ayyub, biva kuri Nafi' bivuye kuri Ibn Umar ko Bilal yigeze guhamagarira abantu gusenga nijoro, nuko Intumwa sallallahu alaihi wasallam imutegeka kuvuga iti 'Mu by'ukuri, umugaragu yarasinziriye'. Abu Isa aravuga ati: 'Iyi Hadithi ntabwo ari yo. Ariko iy'ukuri ni Hadithi yavuzwe na [Ubaidullah bin Umar] kandi uretse iyo yavuzwe na [Nafi'] bivuye kuri [Ibn Umar] ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Mu by'ukuri, Bilal ahamagarira abantu gusenga nijoro, bityo mugomba gukomeza kurya no kunywa kugeza igihe mwumva Ibn Ummi Maktum ahamagarira abantu gusenga'. Byavuzwe kandi ko Abdul Aziz bin Abu Rawwad wo muri Nafi', ko umuhamagara Umar yigeze guhamagarira abantu gusenga nijoro, bityo amutegeka kuyisubiramo, ariko iyi Hadithi nayo ntiyemewe. Kuko hagati ya Nafi' na Umar sanad yari yacitse. Ahari Hammad bin Salamah yashakaga iyi Hadithi. Ukuri ni Hadithi yavuzwe na Ubaidullah n'abandi baturutse kuri Nafi' yavuye kuri Ibn Umar, na Az Zuhri yavuye kuri Salim bin Umar, ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Mu by'ukuri, Bilal ahamagarira abantu gusenga mu gihe hakiri nijoro'. Abu Isa yaravuze ati: 'Niba Hadithi yavuzwe na Hammad ari ukuri, birumvikana ko iyi Hadithi ntacyo ivuze. Kubera ko Rasulullah sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Mu by'ukuri, Bilal Adhan iracyari nijoro,' yategetse abasangirangendo ikintu kizaza. Kandi aravuga ati: 'Mu by'ukuri, Bilal ahamagarira abantu gusenga mu gihe hakiri nijoro,' iyo ategeka ko basubiramo guhamagarira abantu gusenga mu gihe guhamagarira abantu gusenga byarangiye mbere y'uko umuseke ucya, Intumwa ntiyavuze ati: 'Mu by'ukuri, Bilal ahamagarira abantu gusenga mu gihe hakiri nijoro'. Ali bin Al Madini yaravuze ati; 'Hadith ya Hammad bin Salamah yavuye kuri Ayyub, yavuye kuri Nafi', yavuye kuri Ibn Umar yavuye ku Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam' ntabwo ari ukuri, kandi Hammad bin Salamah yakoze amakosa muri yo'.