Hadith Representative
Awal wahyu kepada Rasulullah SAW adalah berupa mimpi yang baik
Imam Muslim : 231حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ أُوْلَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ أَقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ { اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ } فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ أَيْ خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَ مُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَوَاللَّهِ لَا يُحْزِنُكَ اللَّهُ أَبَدًا وَقَالَ قَالَتْ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ و حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ زَوْجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَى خَدِيجَةَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ وَمَعْمَرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ أَوَّلَ حَدِيثِهِمَا مِنْ قَوْلِهِ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ وَتَابَعَ يُونُسَ عَلَى قَوْلِهِ فَوَاللَّهِ لَا يَخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَذَكَرَ قَوْلَ خَدِيجَةَ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫޢަތު ޠާހިރު އަޙްމަދު ބިން އަމްރޫ ބިން ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ބިން ސާރޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އިބްނު ވަޙްބު] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނޫސް] އަށް ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި [އުރުވާ ބިން އަޒްޒުބައިރު] ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [ޢާއިޝާ]، އެކަމަނާއަށް ވިދާޅުވީ، އެކަމަނާ ވިދާޅުވިއެވެ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެ ވަޙީ ވެގެންދިޔައީ އޭނާގެ ނިދީގައި ޙަޤީޤީ ހުވަފެނެއްގެ ސިފައިގައެވެ. އެ ހުވަފެން އޭނާއަށް ނުލިބުނީ ފަތިހުގެ ހިމޭންކަން އުފެދިގެން ދިޔަ ވަރަކަށް ނޫނީ، ދެން އޭނާއަށް ކަމުދިޔައީ އެކަނިވެރިވުމެވެ. ކުރިން އޭނާ ހުރީ ހިރާގެ ހޮހަޅައިގައި އެކަނިއެވެ. އެތަނުގައި އޭނާ ގެއަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން الله އަށް އަޅުކަން ކުރެއްވުމުގައި ދެތިން ރޭ ހޭދަކުރެއްވިއެވެ. މިކަމަށްޓަކައި ބައެއް ރިޒުޤުތައް ގެނެސްދެއްވިއެވެ. -އެތަނުގައި މަދު ދުވަސްކޮޅަކު ހުރުމަށްފަހު- އެނބުރި ޚަދީޖާއަށް ވަޑައިގަތީ، މަދު ރޭތަކެއްގެ ރިޒުޤު ހިފައިގެންނެވެ. މިހާލަތު ކުރިއަށް ދިޔައީ ހިރާގެ ހޮހަޅައިގައި ހުންނަވައިގެން ވަޙީއެއް ގެނެސްދެންދެނެވެ. އެ ވަޙީ ދެއްވީ ޖިބްރީލް މަލާއިކަތާ ކިޔަވާށެވެ. ' އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'އަހަންނަކީ ކިޔެވުމަށް މޮޅު މީހެއް ނޫން' ކަމަށެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން މަލާއިކަތާ އަހަރެންގެ ގައިގައި ހިފަހައްޓައި ބާރަށް ބައްދާލެއްވިއެވެ. ދެން ވިދާޅުވީ އޭ މުޙައްމަދު ކިޔަވާށެވެ! ' އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އަހަރެން ދެން ޖަވާބު ދިނީ، 'އަހަންނަކަށް ކިޔަވަން ނުކެރޭނެ'. އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ: 'ޖިބްރީލް ދެން އަހަރެންގެ ގައިގައި ހިފަހައްޓައިގެން އަނެއްކާވެސް ބާރަށް ބައްދާލީ، އަހަރެންނަށް އެ ބުރަ އިހުސާސް ކުރެވެންދެން އޭނާ އަނެއްކާވެސް އަހަރެން ދޫކޮށްލީ.' ދެން ވިދާޅުވީ އޭ މުޙައްމަދު ކިޔަވާށެވެ! ' އޭނާ ވިދާޅުވީ: 'އަހަރެން ދެން ޖަވާބު ދިނީ، 'އަހަންނަކީ ކިޔެވުމަށް މޮޅު މީހެއް ނޫން' ކަމަށެވެ. އޭނާ ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ: 'ޖިބްރީލް އަނެއްކާވެސް އަހަރެންގެ ގައިގައި ހިފަހައްޓައިގެން ބާރަށް ބައްދާލީ، އަހަރެންނަށް އެ ބުރަ އިހުސާސް ކުރެވެންދެން އޭނާ އަހަރެން ދޫކޮށްލީ' ކަމަށެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު الله ގެ ބަސްފުޅުތައް ކިޔުއްވިއެވެ: '-އޭ މުޙައްމަދު ހުރިހާ ޚަލްޤުތަކެއް އުފެއްދެވި ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ނަންފުޅުގައި ކިޔަވާށެވެ. އެކަލޭގެފާނު އިންސާނާ ހެއްދެވީ ލޭގެ ހޮޅިއަކުން، ކިޔައި، އަދި ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެއަކީ ގަލަމުން އިންސާނާއަށް އުނގަންނައިދެއްވާ އެންމެ ރަޙްމަތްތެރި ރަސްކަލާނގެއެވެ. އޭނާ އިންސާނާއަށް ނޭނގޭ ކަންތައްތައް ދަސްކޮށްދެއެވެ- ' -Qs. އަލް އަލާޤް: 1-5-. އެ ހާދިސާއަށްފަހު، ޚަދީޖާއާ ބައްދަލުވާންދެން ބިރުވެރިކަމެއްގެ ތެރޭގައި ގެއަށް އެނބުރި އައިސް، އޭނާ ބުނީ: 'އަހަރެން ނިވާކޮށްލާށެވެ! އަހަރެން ނިވާކޮށްލާށެވެ'. ދެން ޚަދީޖާ އޭނާގެ ތުރުތުރު އަޅަން ފިލައިގެންދާންދެން ރަޖާއެއް ދިނެވެ. އެއަށްފަހު ޚަދީޖާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ: އޭ ޚަދީޖާ! އަހަންނަށް ވީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ' އޭނާ ވެސް ހިނގި މުޅި ހާދިސާ ކިޔައިދިނެވެ. އަނެއްކާވެސް ބުނީ 'އަހަރެން ވަރަށް ކަންބޮޑުވަނީ އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސާއި މެދު' ކަމަށެވެ. ޚަދީޖާ އޭނާއަށް ހިތްހަމަޖެހުން ދިނުމުގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔައީ، ‘އެހެން ނުވާށެވެ، އުފާވާށެވެ! الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ތިޔަބައިމީހުން ނިކަމެތި ނުކުރައްވާނެ، އަބަދަށްޓަކައި. الله ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިބާ އެއްބަނޑު އެއްބަފާކަމުގެ ގުޅުންތައް ގުޅުވައި، ތެދުވެރިކަމާއެކު ވާހަކަ ދެއްކި، އެހެން މީހުންގެ ބުރަ އުފުލައި، ނެތް އެއްޗަކަށް މަސައްކަތް ކުރަން ކަމުދިޔަ، މެހެމާނުންނަށް މުނިފޫހިފިލުވައިދީ، އަބަދުވެސް ހަގީގަތުގެ ކަންތައްތައް ދިފާއުކޮށްފި'. ޚަދީޖާ ވަގުތުން ދިޔައީ ޚަދީޖާގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ކޮއްކޮ ވަރަޤާ ބިން ނައުފަލް ބިން އަސަދު ބިން ޢަބްދުލް އުއްޒާ އާއި ބައްދަލުކުރުމަށެވެ. އޭނާ ވަނީ ޖާހިލުކަމުގެ ދުވަސްވަރު ކްރިސްޓިއަނަކަށް ވެފައެވެ. ޢަރަބި އަކުރުން ލިޔަން ކަމުދިޔަ އަދި ޢަރަބި އަކުރުން ފުދޭވަރަކަށް ގިނަ ބައިބަލް ލިޔުއްވިއެވެ. އެވަގުތު އޭނާ ހުރީ މުސްކުޅިވެ ލޯފަންވެފައެވެ. ޚަދީޖާ އޭނާ ގާތު ބުނީ ދޮންބެ! -ދޮންބައްޕައަކީ ޢަރަބިން އާންމުކޮށް އެއްބަނޑު އެއްބަފާ ކުދިންނަށް ކިޔާ ލަޤަބެއް އަދި މިނޫންވެސް ލަޤަބެއް ކަމުގައި ވާތީ އެމީހުން އެމީހުންނަށް އިޙްތިރާމް ކުރަނީ އުމުރުން ދުވަސްވުމުން - ކޮއްކޮގެ ވާހަކަ އަޑުއަހާށެވެ'. ވަރާޤް ބިން ނައުފަލް ވިދާޅުވީ، އޭ ކޮއްކޮ! މިވަނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟ ' ދެން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނަށް ތަޖުރިބާ ކުރެވުނު ހުރިހާ ކަމެއް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އެ ހާދިސާ އަޑުއައްސަވައި ވަރަޤާ ވިދާޅުވީ، މިއީ އެއްދުވަހަކު މޫސާގެފާނު ރަސޫލާއަށް ބާވައިލެއްވި ޝަރީޢަތެކެވެ. ކަލޭ ރަސޫލެއްގެ ގޮތުގައި ތަރުބިއްޔަތު ކުރެވުނު ދުވަސްވަރު އަހަރެން އަދިވެސް ޒުވާން ނަމަ ކިހާ ރަނގަޅު ވާނެ ހެއްޔެވެ. ހަމައެހެންމެ ކަލޭގެ ރައްޔިތުން ކަލޭގެފާނު ފޮނުވާލި ވަގުތު އަޅުގަނޑު އަދިވެސް ދިރިހުރިނަމަ ކިހާ ރަނގަޅުވާނެ'. ދެން الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ބާރުއަޅުއްވާލެއްވީ: 'އެމީހުން އަހަރެން ބޭރުކުރާނެ ހެއްޔެވެ؟ ' ވަރާޤް ޖަވާބު ދެއްވީ، 'އާނ، ކަލޭގެފާނު ފަދަ މަސައްކަތެއް ހިފައިގެން ތެދުވާ ކޮންމެ ރަސޫލަކަށް ނަފްރަތު ނުކުރެވޭނެއެވެ. އަހަރެން އަދިވެސް ކަލޭގެ ޒަމާނުގައި ދިރިހުރިނަމަ އަދިވެސް ކަލޭއަށް އެހީތެރިވެ ދިފާއު ކުރާނަމެވެ''. އަދި އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ރާފީޢު] އަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [ޢަބްދުއްރައްޒާޤު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މަޢުމަރު] ވިދާޅުވެފައި ވާކަމަށެވެ، [އަޒްޒުހްރީ] ވިދާޅުވިއެވެ ޔޫނުސް، ފިޔަވައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި الله ކަލޭގެފާނު އަބަދަށްޓަކައި ދެރަ ނުކުރައްވާނެ' ކަމަށެވެ. އަދި ވިދާޅުވީ، ޚަދީޖާ ޒަކާތް ދެއްވީ، އޭ އަހަރެންގެ ދޮންބައްޕަ، ކަލޭގެފާނުގެ ކޮއްކޮގެ ފަރާތުން މިކަން އަޑުއަހާށެވެ'' ކަމަށެވެ. އަދި [ޢަބްދުލްމާލިކް ބިން ޝުޢައިބު ބިން އަލްލައިޘް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ، އޭނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] [އަހަރެންގެ ކާފަ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދިނީ އޭނާ ބުނީ، އޭނާ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ [އުޤައިލް ބިން ޚާލިދު] ވިދާޅުވި [އިބްނު ޝިހާބު] އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ [އުރުވާ ބިން އަޒްޒުބައިރު] ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ ހިތުގައި ބިރުވެރިކަމުގެ ޙާލަތެއްގައި ހުރެ ޚަދީޖާއަށް،’ ދެން ޔޫނުސް އާއި މަޢުމަރުގެ ޙަދީޘް ފަދަ ޙަދީޘެއް ރިވާކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ހަމަ އެކަލޭގެފާނު ދެވަނަ ޙަދީޘްގެ ފެށުމުގެ ވާހަކަ ނުދައްކަވާ ކަމެވެ. އަދި ޔޫނުސްގެ ބަސްފުޅަށް ތަބާވެވަޑައިގަތީ، 'اللهގެ ޙަޟްރަތުގައި الله ކަލޭގެފާނު އަބަދަށްޓަކައި ނިކަމެތި ނުކުރައްވާނެ' ކަމަށެވެ. ދެން ޚަދީޖާގެ ބަސްފުޅު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.