-

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَمَرَرْنَا بِوَادٍ فَقَالَ أَيُّ وَادٍ هَذَا قَالُوا وَادِي الْأَزْرَقِ قَالَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى مُوسَى صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِنْ طُولِ شَعَرِهِ شَيْئًا لَا يَحْفَظُهُ دَاوُدُ وَاضِعًا إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ لَهُ جُؤَارٌ إِلَى اللَّهِ بِالتَّلْبِيَةِ مَارًّا بِهَذَا الْوَادِي قَالَ ثُمَّ سِرْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى ثَنِيَّةٍ فَقَالَ أَيُّ ثَنِيَّةٍ هَذِهِ قَالُوا ثَنِيَّةُ هَرْشَى أَوْ لَفْتٍ قَالَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى يُونُسَ عَلَى نَاقَةٍ حَمْرَاءَ عَلَيْهِ جُبَّةُ صُوفٍ وَخِطَامُ نَاقَتِهِ خُلْبَةٌ مَارًّا بِهَذَا الْوَادِي مُلَبِّيًا

ਸਾਨੂੰ [ਅਬੂ ਬਿਸ਼ਰ ਬਕਰ ਬਿਨ ਖਾਲਿਦ] ਦੁਆਰਾ ਰਿਵਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਸਾਨੂੰ [ਇਬਨ ਅਬੂ 'ਆਦੀ] ਨੇ [ਦਾਊਦ ਬਿਨ ਅਬੂ ਹਿੰਦਿਨ] ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ [ਅਬੂ ਅਲ 'ਅਲੀਆ] ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ [ਇਬਨ ਅਬਾਸ] ਰੱਦ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ; "ਅਸੀਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ, ਸੱਲਲਲਾਹੂ ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ, ਦੇ ਨਾਲ ਮੱਕਾ ਅਤੇ ਮਦੀਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੇ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਘਾਟੀ ਹੈ?' ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਅਲ-ਅਜ਼ਰਕ ਦੀ ਘਾਟੀ।' ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਬੀ ਮੂਸਾ ਅਲੈਹਿਸ ਸਲਾਮ (ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਨਬੀ ਮੂਸਾ ਅਲੈਹਿਸ ਸਲਾਮ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਦਾਊਦ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ) ਨੂੰ ਘਾਟੀ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਪਾ ਕੇ ਤਲਬੀਆ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'" ਇਬਨ ਅਬਾਸ, ਰੱਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ, ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਪਹਾੜੀ ਹੈ?' ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਪਹਾੜ ਹਰਸਿਆ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਲਾਫਤ।' ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇੰਝ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਨਬੀ ਯੂਨਸ, ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਾਲ ਊਠ 'ਤੇ ਸਵਾਰ, ਇੱਕ ਉੱਨ ਦਾ ਚੋਗਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਜਿਸਦੇ ਊਠ ਦੇ ਲਗਾਮ ਰੇਸ਼ੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਘਾਟੀ ਨੂੰ ਤਲਬੀਆ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'