Hadith Representative
Lima hal diperintah Allah; Mendengar, Taat, Jihad, Hijrah, Jamaah
Imam Tirmidzi : 2790حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلَّامٍ أَنَّ أَبَا سَلَّامٍ حَدَّثَهُ أَنَّ الْحَارِثَ الْأَشْعَرِيَّ حَدَّثَهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَ يَحْيَى بْنَ زَكَرِيَّا بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ أَنْ يَعْمَلَ بِهَا وَيَأْمُرَ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنْ يَعْمَلُوا بِهَا وَإِنَّهُ كَادَ أَنْ يُبْطِئَ بِهَا فَقَالَ عِيسَى إِنَّ اللَّهَ أَمَرَكَ بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ لِتَعْمَلَ بِهَا وَتَأْمُرَ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنْ يَعْمَلُوا بِهَا فَإِمَّا أَنْ تَأْمُرَهُمْ وَإِمَّا أَنْ آمُرَهُمْ فَقَالَ يَحْيَى أَخْشَى إِنْ سَبَقْتَنِي بِهَا أَنْ يُخْسَفَ بِي أَوْ أُعَذَّبَ فَجَمَعَ النَّاسَ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَامْتَلَأَ الْمَسْجِدُ وَتَعَدَّوْا عَلَى الشُّرَفِ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِخَمْسِ كَلِمَاتٍ أَنْ أَعْمَلَ بِهِنَّ وَآمُرَكُمْ أَنْ تَعْمَلُوا بِهِنَّ أَوَّلُهُنَّ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَإِنَّ مَثَلَ مَنْ أَشْرَكَ بِاللَّهِ كَمَثَلِ رَجُلٍ اشْتَرَى عَبْدًا مِنْ خَالِصِ مَالِهِ بِذَهَبٍ أَوْ وَرِقٍ فَقَالَ هَذِهِ دَارِي وَهَذَا عَمَلِي فَاعْمَلْ وَأَدِّ إِلَيَّ فَكَانَ يَعْمَلُ وَيُؤَدِّي إِلَى غَيْرِ سَيِّدِهِ فَأَيُّكُمْ يَرْضَى أَنْ يَكُونَ عَبْدُهُ كَذَلِكَ وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَكُمْ بِالصَّلَاةِ فَإِذَا صَلَّيْتُمْ فَلَا تَلْتَفِتُوا فَإِنَّ اللَّهَ يَنْصِبُ وَجْهَهُ لِوَجْهِ عَبْدِهِ فِي صَلَاتِهِ مَا لَمْ يَلْتَفِتْ وَآمُرُكُمْ بِالصِّيَامِ فَإِنَّ مَثَلَ ذَلِكَ كَمَثَلِ رَجُلٍ فِي عِصَابَةٍ مَعَهُ صُرَّةٌ فِيهَا مِسْكٌ فَكُلُّهُمْ يَعْجَبُ أَوْ يُعْجِبُهُ رِيحُهَا وَإِنَّ رِيحَ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ وَآمُرُكُمْ بِالصَّدَقَةِ فَإِنَّ مَثَلَ ذَلِكَ كَمَثَلِ رَجُلٍ أَسَرَهُ الْعَدُوُّ فَأَوْثَقُوا يَدَهُ إِلَى عُنُقِهِ وَقَدَّمُوهُ لِيَضْرِبُوا عُنُقَهُ فَقَالَ أَنَا أَفْدِيهِ مِنْكُمْ بِالْقَلِيلِ وَالْكَثِيرِ فَفَدَى نَفْسَهُ مِنْهُمْ وَآمُرُكُمْ أَنْ تَذْكُرُوا اللَّهَ فَإِنَّ مَثَلَ ذَلِكَ كَمَثَلِ رَجُلٍ خَرَجَ الْعَدُوُّ فِي أَثَرِهِ سِرَاعًا حَتَّى إِذَا أَتَى عَلَى حِصْنٍ حَصِينٍ فَأَحْرَزَ نَفْسَهُ مِنْهُمْ كَذَلِكَ الْعَبْدُ لَا يُحْرِزُ نَفْسَهُ مِنْ الشَّيْطَانِ إِلَّا بِذِكْرِ اللَّهِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا آمُرُكُمْ بِخَمْسٍ اللَّهُ أَمَرَنِي بِهِنَّ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ وَالْجِهَادُ وَالْهِجْرَةُ وَالْجَمَاعَةُ فَإِنَّهُ مَنْ فَارَقَ الْجَمَاعَةَ قِيدَ شِبْرٍ فَقَدْ خَلَعَ رِبْقَةَ الْإِسْلَامِ مِنْ عُنُقِهِ إِلَّا أَنْ يَرْجِعَ وَمَنْ ادَّعَى دَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ فَإِنَّهُ مِنْ جُثَا جَهَنَّمَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَإِنْ صَلَّى وَصَامَ قَالَ وَإِنْ صَلَّى وَصَامَ فَادْعُوا بِدَعْوَى اللَّهِ الَّذِي سَمَّاكُمْ الْمُسْلِمِينَ الْمُؤْمِنِينَ عِبَادَ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْحَارِثُ الْأَشْعَرِيُّ لَهُ صُحْبَةٌ وَلَهُ غَيْرُ هَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلَّامٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ عَنْ الْحَارِثِ الْأَشْعَرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَأَبُو سَلَّامٍ الْحَبَشِيُّ اسْمُهُ مَمْطُورٌ وَقَدْ رَوَاهُ عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ
[މުޙައްމަދު ބިން އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނާ ރިވާކުރައްވާފައިވާ [މޫސާ ބިން އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނާ ރިވާކުރައްވާފައިވާ [އަބާން ބިން ޔަޒީދު] އަޅުގަނޑުމެން [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] އަށް [ޒައިދު ބިން ޞައްލާމް] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި [އަބޫ ޞައްލާމް] އެކަލޭގެފާނާ ގުޅުއްވާފައިވާ ކަމުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވި އެވެ އެއަށް އަމަލުކުރުމަށް ޔަޙްޔާ ބިން ޒަކަރިއްޔާ ފަސް ބަސްފުޅެއް އެކަލޭގެފާނަށް ޢަމަލުކުރުމަށް އިސްރާއީލުގެ ދަރިންނަށް އަމުރުކުރައްވައި، ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ ކިރިޔާވެސް ލަސްކުރެއްވިއެވެ. އީސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން الله ތިޔަބައިމީހުންނަށް ފަސް ބަހެއް އަމުރުކުރައްވާފައިވަނީ އެބަސްތަކަށް އަމަލުކުރުމަށާއި އެބަސްތަކަށް އަމަލުކުރުމަށް އިސްރާއީލުގެ ދަރިންނަށް އަމުރުކުރުމަށާއި، އެކަންކަމަށް އަމުރުކުރުމަށް ނުވަތަ އަހަރެން އެމީހުންނަށް އަމުރުކުރާނަމޭ.' ޔަހްޔާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ 'އަޅުގަނޑު ބިރުގަންނަނީ އެކަންކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި އަޅުގަނޑުގެ ކުރިން ތިއްބަވައިފިނަމަ އަޅުގަނޑު ގެނބިގެން ނުވަތަ އަނިޔާއެއް ލިބިދާނެތީ.' އީސާގެފާނު ދެން ބައިތުލް މަޤްދީސްއަށް މީހުން އެއްކުރެއްވިއިރު، މިސްކިތް ތޮއްޖެހިފައި އޮތީ ޓެރަސްއަށް ކަމަށް އީސާގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ހަމަކަށަވަރުން، الله އަހަންނަށް ފަސް ޖުމްލަ އަމުރުކުރެއްވީ އެކަންކަން ޢަމަލުކުރުމަށް ކަމަށާއި، އެކަންކަން ޢަމަލުކުރުމަށް އަޅުގަނޑު އަމުރުކުރައްވަނީ، ފުރަތަމަ؛ الله އަށް އަޅުކަންކޮށް އެކަލާނގެއަށް އެއްވެސް ކަމެއް ޝަރީކު ނުކުރާށެވެ، ހަގީގަތުގައި الله އާއި ޝަރީޢަތް ކުރާ މީހެއްގެ މިސާލަކީ ރަނުން ނުވަތަ ރިހިން އަޅެއް ގަނެގެން ދެން ބުނާ ފަދައިންނެވެ؛ މިއީ އަހަރެންގެ ގެ އަދި މިއީ އަހަރެންގެ ވަޒީފާ، މަސައްކަތް އަދި އަހަންނަށް ހޯދައިދިނުން. އެކަމަކު އަޅާ އަސްލު މަސައްކަތްކޮށް އެހެން މީހުންނަށް ފައިސާ ދައްކަނީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަހަލަ އަޅަކު ބޭނުންވަނީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން، ނަމާދު ކުރުމަށް الله އަމުރުކުރައްވަނީ، ނަމާދު ކުރާއިރު ބޯ ނުއެނބުރުވާށެވެ. އަޅުގަނޑު ރޯދަ ހިފުމަށް އަމުރުކުރަން، އަދި މިސާލަކީ ބައެއް މީހުންގެ މެދުގައި ހުންނަ މީހަކު ފަދައިން، އޭނާ ގެންގުޅެނީ މުސްކުޅި ތެޔޮ ހިމެނޭ ކޮތަޅެއް ފަދައިން، ތިޔަ އެންމެން ހައިރާންވެ ނުވަތަ ވަސް އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ގޮތަކަށް، ހަގީގަތުގައި ރޯދަވެރިޔާގެ އަނގައިގެ ވަސް މުސްކުޅި ތެލަށްވުރެ الله އަށް މީރުވަސް ދުވާ ފަދައިން، މިސާލަކީ ދުޝްމަނަކު އަޅުވެތިކޮށްގެން ހިފަހައްޓާ މީހަކު ފަދައިން، އެމީހުން އޭނާގެ އަތް ޗޭނުޖަހައެވެ އޭނާގެ ކަރު، އެމީހުން ދެން އޭނާ ކުރިއަށް ޖައްސާލީ އޭނާގެ ކަރު ކަނޑާލަން، ދެން އޭނާ ބުންޏެވެ؛ 'ތިޔަބައިމީހުންގެ އަތުން އޭނާ ސަލާމަތްކުރީ ކުޑަކުޑަ ވަރަށް ގިނައިން،' ދެން ގައިދީ އެމީހުންގެ ކިބައިން އަމިއްލައަށް ސަލާމަތްވިއެވެ. އަޅުގަނޑު އަމުރުކުރަމެވެ. ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. އަޑުއެހުމާއި، ކިޔަމަންވުމާއި، ޖިހާދުކުރުމާއި، ހިޖުރަކުރުމާއި، ޖަމާޢަތްކުރުން، ސަބަބަކީ ޖަމާޢަތުން އިންޗިއެއްހާ ދުވަހު ވަކިވެއްޖެނަމަ، ދެން އެނބުރި އައިސްފިނަމަ ނޫނީ، އޭނާގެ ކަރުން އިސްލާމްދީނުގެ ރޯނު ނަގާފައިވާތީއެވެ. އަދި ޖާހިލުކަމުގެ ގޮވާލުން ގޮވާލި މީހާ، ދެން އޭނާ ނަރަކައިގެ މަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނިގެންވެއެވެ.' މީހަކު އަހާލިއެވެ؛ 'އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، އޭނާ ނަމާދުކޮށް ރޯދަ ހިފާފައި ހުއްޓަސް؟' އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ: 'އެކަލޭގެފާނު ނަމާދުކޮށް ރޯދަ ހިފާ ނަމަވެސް، ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުންނަކީ މުސްލިމުންނާއި، މުއުމިނުންނާއި، اللهގެ އަޅުން ކަމަށް ގޮވާލައްވާ الله ގެ ގޮވާލުމަށެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޝަހީޙް ޣަރީބެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މުޙައްމަދު ބިން އިސްމާޢީލް އަލްޙަރީޘް އަލް އަސީޢަރީ އެއްފަހަރަކު ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ބައްދަލުކުރެއްވިއިރު މި ޙަދީޘްގެ އިތުރުން އެހެން ޙަދީޘެއްވެސް އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި އޮތެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޙައްމަދު ބިން ބަސްޔާރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [އަބޫދާވުދު ޢަތު ތަޔަލިސީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބާން ބިން ޔަޒީދު] [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކަޠިރު] އިން [ޒައިދު ބިން ޞައްލާމް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ސަލާމް] ގެ އަރިހުން [އަލްޙަރީޘް އަލް އަސީޢަރީ] ގެ އަރިހުން ނަބިއްޔާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން މަތީގައިވާ ފަދައިން ހަމަ އެ ނިޔަތުގައި ކިޔައިދީފައިވެއެވެ'. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޝަޙީޙް ޣަރީބު، އަދި އަބޫ ސައްލާމް އަލް ހަބާސީގެ ނަމަކީ މަމްތޫރެވެ. [ޢަލީ ބިން އަލް މުބާރަކް] މި ޙަދީޘް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޔަޙްޔާ ބިން އަބޫ ކާތިރު] ގެ އަރިހުންނެވެ.