Hadith Representative
Beliau bersabda: Ulangilah shalatmu, sebab tidak ada shalat bagi orang yang shalat sendirian di belakang shaf
Imam Tirmidzi : 213حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ قَالَأَخَذَ زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ بِيَدِي وَنَحْنُ بِالرَّقَّةِ فَقَامَ بِي عَلَى شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَقَالَ زِيَادٌ حَدَّثَنِي هَذَا الشَّيْخُ أَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَالشَّيْخُ يَسْمَعُ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ وَابِصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا يُعِيدُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى حَدِيثِ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَيْضًا قَالُوا مَنْ صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ يُعِيدُ مِنْهُمْ حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى وَوَكِيعٌ وَرَوَى حَدِيثَ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ وَفِي حَدِيثِ حُصَيْنٍ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ هِلَالًا قَدْ أَدْرَكَ وَابِصَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْحَدِيثِ فِي هَذَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ وَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَمْرِو ابْنِ مُرَّةَ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ
[ހަނާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިނީ؛ [އަބޫ އަލް އަޙްވާޝް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ [ޙުސައިންގެ] އަރިހުން [ހިލާލް ބިން ޔަޞޫފް] ގެ އަރިހުން އެއީ؛ އަހަރެމެން ފުން ބިމެއްގައި - ކުރީގެ އުދައެރުމުގެ ފަޅުރަށެއްގައި - ތިއްބާ ޒިޔާދު ބިން އަބީ އަލްޖާދު އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓާލިއެވެ. ދެން އަހަރެން ގޮވައިގެން ދިޔައީ ބަނޫ އަސަދުގެ ކިބައިން އާންމުކޮށް [ވާބިޝާ ބިން މަޢުބާދު] ގެ ނަމުން ކިޔާ ޝެއިޚެއް ކައިރިއަށެވެ. ޒިޔާދު ބުންޏެވެ؛ 'މި ޝެއިޚް އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ސަފުގެ ފަހަތުގައި މީހަކު އެކަނި ނަމާދު ކުރި ވާހަކަ، އަދި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެމީހާއަށް ނަމާދު ތަކުރާރު ކުރުމަށް އަމުރު ކުރެއްވި އަޑު އޭނާއަށް އިވުނެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'މިކަމުގައި ޢަލީ ބިން ޝައިބާނާއި އިބްނު އައްބާސްގެ ރިވާޔަތެއް ވެސް ވެއެވެ.' އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'ވާބިޝާގެ މި ޙަދީޘަކީ ޙަސަން އެވެ. ބައެއް ޢިލްމުވެރިން އިމާމްގެ ފަހަތުގައި އެކަނި ނަމާދު ކުރުން ކަމުނުދާ ކަމަށް އެބޭފުޅުން ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އިމާމްގެ ފަހަތުގައި އެކަނި ނަމާދު ކުރާނަމަ އޭނާގެ ނަމާދު ތަކުރާރު ކުރަން ޖެހެއެވެ.' މި ރައުޔު ނެގީ އަޙްމަދާއި އިސްހާޤުއެވެ. އަދި އެހެން ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. މި ރައުޔަކީ ސޫފިޔާން އަތުއްސައުރީ އާއި ބިން އަލް މުބާރަކް އަދި ޞައްޔަފީގެ ރައުޔެވެ. ކޫފާގެ ބައެއް ޢިލްމުވެރިން ވެސް ވާބިޝާ ބިން މަޢުބާދުގެ ޙަދީޘްފުޅުގައި ހިފަހައްޓަވާ ކަމަށް އެބޭކަލުން ވިދާޅުވެއެވެ؛ 'ސަފުގެ ފަހަތުގައި އެކަނި ނަމާދު ކުރާ މީހާ ދެން އޭނާގެ ނަމާދުގެ އަގު ދައްކަން ޖެހޭނެ'. މިގޮތަށް ވިސްނާ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހައްމާދު ބިން ސުލައިމާނާއި އިބްނު އަބޫލައިލާ އަދި ވާކިޢް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވައެވެ. ހިލާލް ބިން ޔަސަފްގެ އަރިހުން ޙަދީޘް ޙުސައިން ބައެއް މީހުންގެ ކިބައިން ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، އަބޫ އަލް އަޙްވާޝްގެ ރިވާޔަތާއި، ޒިޔާދު ބިން އަބޫ އަލްޖަޢުދުގެ އަރިހުން، ވާބިޝާ ބިން މަޢުބާދުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ވާހަކައެވެ. މި ހުސައިން ޙަދީޘްގައި ހިލާލް އެއްފަހަރަކު ވާބިޝާއާ ބައްދަލުވިކަމުގެ އިޝާރާތެއް އެބައޮތެވެ. މި މައްސަލައިގައި ޙަދީޘް ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ހިޔާލުތަފާތުވުން އުފެދިފައިވާކަމަށް އެއިން ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ ޢަމްރޫ ބިން މުއްރާގެ އަރިހުން، ހިލާލް ބިން ޔަސަފްގެ އަރިހުން، ޢަމްރޫ ބިން ރިސީދީންގެ ކިބައިން، ވާބިޝާ ބިން މަޢުބާދުގެ ކިބައިން ރިވާވެފައިވާ ޙަދީޘަކީ މާ ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ބުނަނީ، 'ހިލާލް ބިން ޔަސަފްގެ އަރިހުން، ޒިޔާދު ބިން އަބޫ އަލްޖަޢުދުގެ އަރިހުން، ވަބިޝާ ބިން މަޢުބާދުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ޙުސައިންގެ ޙަދީޘް މާ ޞައްޙަ’ ކަމަށެވެ. އަބޫ އީސާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ 'އަޅުގަނޑުގެ ނަޒަރުގައި މި ޙަދީޘަކީ އަމްރު ބިން މުއްރާގެ ޙަދީޘަށްވުރެ ޞައްޙަ ޙަދީޘެކެވެ. އެހެނީ އެ ޙަދީޘްވެސް ވަނީ ހިލާލް ބިން ޔަސަފްގެ ޙަދީޘް ފިޔަވައި އެހެން ޙަދީޘްތަކުން، ޒިޔާދު ބިން އަބޫ އަލްޖަޢުދުގެ އަރިހުން، ވާބިޝާޙުން ރިވާވެފައެވެ.