ሐዲስ
Kematian didatangkan seperti domba kelabu lalu didirikan diantara surga neraka
Imam Tirmidzi : 2480حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ ثُمَّ يَطَّلِعُ عَلَيْهِمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ أَلَا يَتْبَعُ كُلُّ إِنْسَانٍ مَا كَانُوا يَعْبُدُونَهُ فَيُمَثَّلُ لِصَاحِبِ الصَّلِيبِ صَلِيبُهُ وَلِصَاحِبِ التَّصَاوِيرِ تَصَاوِيرُهُ وَلِصَاحِبِ النَّارِ نَارُهُ فَيَتْبَعُونَ مَا كَانُوا يَعْبُدُونَ وَيَبْقَى الْمُسْلِمُونَ فَيَطَّلِعُ عَلَيْهِمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ أَلَا تَتَّبِعُونَ النَّاسَ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ اللَّهُ رَبُّنَا هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى نَرَى رَبَّنَا وَهُوَ يَأْمُرُهُمْ وَيُثَبِّتُهُمْ ثُمَّ يَتَوَارَى ثُمَّ يَطَّلِعُ فَيَقُولُ أَلَا تَتَّبِعُونَ النَّاسَ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ اللَّهُ رَبُّنَا وَهَذَا مَكَانُنَا حَتَّى نَرَى رَبَّنَا وَهُوَ يَأْمُرُهُمْ وَيُثَبِّتُهُمْ قَالُوا وَهَلْ نَرَاهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّكُمْ لَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ تِلْكَ السَّاعَةَ ثُمَّ يَتَوَارَى ثُمَّ يَطَّلِعُ فَيُعَرِّفُهُمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَاتَّبِعُونِي فَيَقُومُ الْمُسْلِمُونَ وَيُوضَعُ الصِّرَاطُ فَيَمُرُّونَ عَلَيْهِ مِثْلَ جِيَادِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ وَقَوْلُهُمْ عَلَيْهِ سَلِّمْ سَلِّمْ وَيَبْقَى أَهْلُ النَّارِ فَيُطْرَحُ مِنْهُمْ فِيهَا فَوْجٌ ثُمَّ يُقَالُ هَلْ امْتَلَأْتِ فَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ ثُمَّ يُطْرَحُ فِيهَا فَوْجٌ فَيُقَالُ هَلْ امْتَلَأْتِ فَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ حَتَّى إِذَا أُوعِبُوا فِيهَا وَضَعَ الرَّحْمَنُ قَدَمَهُ فِيهَا وَأَزْوَى بَعْضَهَا إِلَى بَعْضٍ ثُمَّ قَالَ قَطْ قَالَتْ قَطْ قَطْ فَإِذَا أَدْخَلَ اللَّهُ أَهْلَ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلَ النَّارِ النَّارَ قَالَ أُتِيَ بِالْمَوْتِ مُلَبَّبًا فَيُوقَفُ عَلَى السُّورِ بَيْنَ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلِ النَّارِ ثُمَّ يُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ فَيَطَّلِعُونَ خَائِفِينَ ثُمَّ يُقَالُ يَا أَهْلَ النَّارِ فَيَطَّلِعُونَ مُسْتَبْشِرِينَ يَرْجُونَ الشَّفَاعَةَ فَيُقَالُ لِأَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلِ النَّارِ هَلْ تَعْرِفُونَ هَذَا فَيَقُولُونَ هَؤُلَاءِ وَهَؤُلَاءِ قَدْ عَرَفْنَاهُ هُوَ الْمَوْتُ الَّذِي وُكِّلَ بِنَا فَيُضْجَعُ فَيُذْبَحُ ذَبْحًا عَلَى السُّورِ الَّذِي بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ ثُمَّ يُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ خُلُودٌ لَا مَوْتَ وَيَا أَهْلَ النَّارِ خُلُودٌ لَا مَوْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِوَايَاتٌ كَثِيرَةٌ مِثْلُ هَذَا مَا يُذْكَرُ فِيهِ أَمْرُ الرُّؤْيَةِ أَنَّ النَّاسَ يَرَوْنَ رَبَّهُمْ وَذِكْرُ الْقَدَمِ وَمَا أَشْبَهَ هَذِهِ الْأَشْيَاءَ وَالْمَذْهَبُ فِي هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ الْأَئِمَّةِ مِثْلِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَابْنِ عُيَيْنَةَ وَوَكِيعٍ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ رَوَوْا هَذِهِ الْأَشْيَاءَ ثُمَّ قَالُوا تُرْوَى هَذِهِ الْأَحَادِيثُ وَنُؤْمِنُ بِهَا وَلَا يُقَالُ كَيْفَ وَهَذَا الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْحَدِيثِ أَنْ تُرْوَى هَذِهِ الْأَشْيَاءُ كَمَا جَاءَتْ وَيُؤْمَنُ بِهَا وَلَا تُفَسَّرُ وَلَا تُتَوَهَّمُ وَلَا يُقَالُ كَيْفَ وَهَذَا أَمْرُ أَهْلِ الْعِلْمِ الَّذِي اخْتَارُوهُ وَذَهَبُوا إِلَيْهِ وَمَعْنَى قَوْلِهِ فِي الْحَدِيثِ فَيُعَرِّفُهُمْ نَفْسَهُ يَعْنِي يَتَجَلَّى لَهُمْ
[ቁተይባ] እንደነገረን [አብዱል አዚዝ ቢን ሙሐመድ] ከ[አል አላ ኢብን አብዱረህማን] ከአባቱ [አቡ ሁረይራህ] እንደነገረን ረሱል ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም እንዲህ ብለዋል፡- አላህ ሰዎችን በትንሳኤ ቀን በአንድ ሜዳ ይሰበስባል ከዚያም ወደ እነሱ ይመጣል እንዲህም ይላል፡- እያንዳንዱ ሰው ያመልከውን ይከተላል። ከዚያም የመስቀሉን አምላኪዎች የመስቀሉን አምላኪዎች የመስቀሉን አምላኪዎች የምስሉን አምላኪዎች የምስሉን አምላኪዎች የእሳቱን አምላኪዎች አሳይተው ከዚያም በአንድ ወቅት ያመልኩት የነበረውን ተከተሉ እና ሙስሊሞችም ቀሩ። ከዚያ በኋላ የዓለማት ጌታ ወደ እነሱ መጣና “አትከተሏቸውምን?” ሲል ጠየቃቸው። “ከእናንተ በአላህ እንጠበቃለን፣ ከእናንተ በአላህ እንጠበቃለን፣ ጌታችን ይህ ጌታችንን እስክናይ ድረስ ቦታችን ነው።” አሉ። አዘዘና አጠነከራቸው ከዚያም ተሸሸገ። ከዚያም መጥቶ “አትከተሏቸውምን?” ሲል ጠየቃቸው። “ከእናንተ በአላህ እንጠበቃለን፣ ከእናንተ በአላህ እንጠበቃለን፣ ጌታችን ይህ ጌታችንን እስክናይ ድረስ ቦታችን ነው።” አሉ። እሱ ይገዛቸዋል እና ያጸናቸዋል። እነሱም ጠየቁ፡- እኛ እናየዋለንን? እርሱም መልሶ፡- “ሙሉ ጨረቃ በሆነች ሌሊት ጨረቃን ማየት ይቸገራችኋል?” ሲል ጠየቀ፡- አይ፣ የአላህ መልእክተኛ ሆይ። እርሱም፡- “በእርግጥ በዚያን ጊዜ እሱን ማየት አይቸግራችሁም። ከዚያ በኋላ ተደበቀ፣ ከዚያም ተገለጠ፣ ከዚያም ራሱን አስተዋወቃቸው፡- እኔ ጌታዬ ነኝ፣ ተከተሉኝ” አለ። ሙስሊሞች ቆሙ፣ ከዚያም ሺራቱ ተቀመጠ፣ እንደ ምርጥ ፈረሶችና ጋላቢዎች ተሻገሩ፣ በሺራቱ ላይ እያሉ ቃላቸው፡- አድኑ፣ አድኑ። ከዚያ በኋላ፣ የቀረው ሁሉ የሲኦል ነዋሪዎች ነበሩ፣ ከእነሱ መካከል አንድ ትልቅ ቡድን ወደ ሲኦል ተወረወረ፣ ከዚያም ሲኦል፡- ሞልታችኋል? ሲል ጠየቀ፡- ሌላ ነገር አለ? ከዚያ በኋላ፣ የሲኦል የቀሩት ነዋሪዎች፣ ከእነሱ መካከል አንድ ትልቅ ቡድን፣ ወደ ሲኦል ተጣሉ፣ ከዚያም ሲኦል፡- ሞልታችኋል? ሲል ጠየቀ፡- ሌላ ሰው አለ? ሁሉም እስኪመረመሩ ድረስ፣ አላህ ሩህሩህ እግሩን ወደ ሲኦል አስገባና እርስ በርስ ገፋፋቸው። እሱም፡- በቂ ነውን? ሲል ጠየቀ፡- በቂ ነውን? ሲል መለሰ፡- በቂ ነውን? አላህ የገነትን ነዋሪዎች ወደ ገነት እና የገነትን ነዋሪዎች ወደ ገነት ካስገባ በኋላ ሞት በመጎተት እና ከዚያም በገነት ነዋሪዎች እና በገነት ነዋሪዎች መካከል ግድግዳ ላይ ተተከለ፣ ከዚያም ለገነት ነዋሪዎች “የገነት ነዋሪዎች ሆይ!” ተባለ። በፍርሃት ተመለከቱ። ለገነት ነዋሪዎችም “የገነት ነዋሪዎች ሆይ!” ተባለ፤ በደስታም ተመለከቱ፣ ምልጃንም ተስፋ አደረጉ። ከዚያም ለገነት ነዋሪዎች እና ለገሃነም ነዋሪዎች “ይህንን ታውቃላችሁ?” ተባለ። እነሱም “እኛ እናውቃለን፣ ነፍሳችንን ለመውሰድ የተሰጠ ሞት ነው።” በገነት እና በገሃነም መካከል ባለ ግድግዳ ላይ ተኝቶ ታርዶ ገደለው፣ ከዚያም “የገነት ነዋሪዎች ሆይ፣ የዘላለም ዘመን ደርሷል፣ ሞት የለም እና የገሃነም ነዋሪዎች ሆይ፣ እናንተም ዘላለማዊ ናችሁ፣ ሞት የለም” አሉ። አቡ ኢሳ እንዲህ ብለዋል፡- “ይህ ሐዲስ ሐሰን ሳሂህ ነው። ከነቢዩ (ሰላም እና በረከት በእሱ ላይ ይሁን) የተተረኩ ብዙ ተመሳሳይ ትረካዎች አሉ፤ ሰዎች ጌታቸውን እንዳዩ፣ የጌታን መምጣት እና ተመሳሳይ ነገሮችን እንደማያነሱ አይጠቅሱም።” እንደ ሱፍያን አትስ ጣውሪ፣ ማሊክ ኢብኑ አናስ፣ ኢብኑ አል ሙባረክ፣ ኢብኑ ኡየይናህ፣ ዋኪ እና ሌሎችም ካሉ ኢማሞች መካከል የእውቀት ሰዎች በዚህ ጉዳይ ላይ ትክክለኛው የአስተሳሰብ ትምህርት እነዚህ ነገሮች -በኋላ ህይወት - እንደሚያዩ ነው። እንዲህ ብለዋል፡- እነዚህ ሐዲሶች የተተረኩ ናቸው እና በእነርሱ እናምናለን፣ እንዴት እንደሆነ - በቴክኒካል - አልተጠየቁም። ይህ የሐዲስ ሰዎች የመረጡት የአስተሳሰብ ትምህርት ነው፤ ነገሮች በሐዲሱ ውስጥ እንደተጠቀሱት እና እንደሚታመኑት ይታያሉ፣ አልተተረጎሙም፣ አልተገመቱም እና እንዴት እንደሆነ አልተጠየቁም። ይህ የመረጡት እና ያስቀመጡት የእውቀት ሰዎች አመለካከት ነው። የነቢዩ ሰለላሁ አለይሂ ወሰለም ቃላት ትርጉም፡- 'ከዚያም ራሱን አስተዋወቀላቸው' ማለት ለእነሱ መታየት ማለት ነው።