Hadithi ihagarariye
Urusan najih(keberhasilan), pada yang fasih
Imam Bukhari : 3577حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ أَنَّ سَالِمًا حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ مَا سَمِعْتُ عُمَرَلِشَيْءٍ قَطُّ يَقُولُ إِنِّي لَأَظُنُّهُ كَذَا إِلَّا كَانَ كَمَا يَظُنُّ بَيْنَمَا عُمَرُ جَالِسٌ إِذْ مَرَّ بِهِ رَجُلٌ جَمِيلٌ فَقَالَ لَقَدْ أَخْطَأَ ظَنِّي أَوْ إِنَّ هَذَا عَلَى دِينِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ أَوْ لَقَدْ كَانَ كَاهِنَهُمْ عَلَيَّ الرَّجُلَ فَدُعِيَ لَهُ فَقَالَ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ مَا رَأَيْتُ كَالْيَوْمِ اسْتُقْبِلَ بِهِ رَجُلٌ مُسْلِمٌ قَالَ فَإِنِّي أَعْزِمُ عَلَيْكَ إِلَّا مَا أَخْبَرْتَنِي قَالَ كُنْتُ كَاهِنَهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ فَمَا أَعْجَبُ مَا جَاءَتْكَ بِهِ جِنِّيَّتُكَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا يَوْمًا فِي السُّوقِ جَاءَتْنِي أَعْرِفُ فِيهَا الْفَزَعَ فَقَالَتْ أَلَمْ تَرَ الْجِنَّ وَإِبْلَاسَهَا وَيَأْسَهَا مِنْ بَعْدِ إِنْكَاسِهَا وَلُحُوقَهَا بِالْقِلَاصِ وَأَحْلَاسِهَا قَالَ عُمَرُ صَدَقَ بَيْنَمَا أَنَا نَائِمٌ عِنْدَ آلِهَتِهِمْ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ بِعِجْلٍ فَذَبَحَهُ فَصَرَخَ بِهِ صَارِخٌ لَمْ أَسْمَعْ صَارِخًا قَطُّ أَشَدَّ صَوْتًا مِنْهُ يَقُولُ يَا جَلِيحْ أَمْرٌ نَجِيحْ رَجُلٌ فَصِيحْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَوَثَبَ الْقَوْمُ قُلْتُ لَا أَبْرَحُ حَتَّى أَعْلَمَ مَا وَرَاءَ هَذَا ثُمَّ نَادَى يَا جَلِيحْ أَمْرٌ نَجِيحْ رَجُلٌ فَصِيحْ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقُمْتُ فَمَا نَشِبْنَا أَنْ قِيلَ هَذَا نَبِيٌّ
Yahya bin Sulaiman yatubwiye, Ibn Wahb yambwiye, Ibn Umar yambwiye ko Salim yamubwiye aturutse kuri Abdullah bin Umar (Allah amwishimire) wavuze ati: Sinigeze numva Umar avuga ku mpamvu iyo ari yo yose ati: 'Ndabikeka,' uretse ko ukuri kwari kuba nkuko yabikekaga. Umunsi umwe, Umar yari yicaye umugabo mwiza anyura aho. Umar yaravuze ati: 'Urwikekwe rwanjye ni rubi,' cyangwa 'Uyu mugabo aracyakomeza idini rye kuva mu gihe cy'ubujiji,' cyangwa 'Ni umupfumu wabo. Muzane hano.' Umugabo yahamagawe kuri Umar maze amubwira urwikekwe rwe aramubwira ati: 'Sinigeze mbona ikintu nk'iki gihe, aho umuyisilamu ahura n'ikiganiro.' Umar yongera kuvuga ati: 'Ndahamya - ku rwikekwe rwanjye - kuri wewe keretse umbwiye ikindi kintu.' Umugabo yaravuze ati: 'Nari umupfumu wabo mu gihe cya jahiliyyah'. 'Umar arabaza ati: 'Ni ikihe kintu gitangaje cyane umuhanga wawe yigeze akuzanira?'. Umugabo aramusubiza ati; “Umunsi umwe ubwo nari ku isoko, jini yaje aho ndi. Nari nzi ko afite ubwoba. Jini yaravuze ati: ‘Ese ntuzi ko jini ryari mu rujijo no kwiheba nyuma y’uko rihindukiye rireka kubona ingamiya nto ziri mu ntebe zazo’. ‘Umar aravuga ati: ‘Jin aravuga ukuri. Ubwo nari ndyamye hafi y’ibigirwamana byabo, – mu nzozi – umugabo yaje azanye inyana arayibaga. Hanyuma umuntu arataka cyane ntari nigeze numva ijwi ry’uwo muntu. Yaravuze ati: ‘Yewe jalih – umuntu ukomeye mu kurwanya umwanzi – mu by’ukuri ikibazo cya najih – intsinzi – kiri ku muntu uvuga neza, uvuga ati: ‘Laa ilaaha illallah’’. Nuko abantu baratangara cyane. Naravuze nti: ‘Sinzamureka kugeza igihe nzamenya ibiri inyuma y’ibi byose’. Hanyuma uwo mugabo yongera kuvuga ati: ‘Yewe muntu w’umunyabwenge, mu by’ukuri akazi ka najih ni ako umuntu uvuga neza, uvuga ati: ‘Laa ilaaha illallah’. Nuko ndahaguruka maze nyuma y’igihe gito biravugwa ngo: 'Uyu ni Umuhanuzi'.