Hadith Representative
Beliau menghadap kiblat dan terus berdoa hingga matahari terbenam
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
सानु [हिस्याम बिन अम्मर] दस्सेया ऐ; ने सानु [हतिम बिन इस्माइल] दस्सेया ऐ; ने सानू [जफर बिन मुहम्मद] [अपने पिता] कोला दस्सेया ऐ, उने आखेआ; 'मैं इक वारी [जबीर बिन अब्दुल्लाह] नू वेखण आया सी। जदूं असीं उंदे कन्नै मिले तां उ’नें पुच्छेआ जे लोकें दा केह् हाल ऐ, जदूं तकर उ’नें मेरे बारे च नेईं पुच्छेआ। तां मैं जवाब दित्ता; 'मैं मुहम्मद बिन अली बिन हुसैन हां'। इस करिए उने मेरे उप्परले ते थल्ले दे बटन खोलदे होई मेरे सिर उप्पर हत्थ रक्खेआ, फिरी अपना कंधा मेरी छाती दे बिच्च रक्खेआ ते उस बेल्लै मैं अजें बी इक बच्चा हा जेह्ड़ा वयस्कता च पुज्जी गेदा हा। उसने आख्या; 'स्वागत है, जो चाहो पूछो'। मैं उसी इस करिए पुच्छेआ की ओह् अंधा हा। जदूं तकर नमाज दा समां नेईं आया, ओह् अपनी प्रार्थना चटाई उप्पर खड़ोते दा हा, जेह्ड़ी जेकर ओह् अपनी एड़ीएं गी प्रार्थना चटाई दे बक्खरे-बक्खरे हिस्सें च रक्खदा तां प्रार्थना चटाई दे छोटे आकार दे कारण खींचदा हा, जिसलै के उंदी शाल उंदे कंधें उप्पर लटकदी ही ते ओह् साढ़ी अगुवाई करदे होई प्रार्थना करदा हा।' फिरी मैं पुच्छया; 'बताओ कि रसूलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने हज किवें कीता! ' इस करिए उसने हत्थ कन्नै इशारा कीता ते उ'नें अपनी नौ उंगलियां फैलाइयै आखेआ; 'सचमुच रसूलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम नौ साल तक हज पर नहीं गए, फिर दसवें साल विच लोकां नू हज करन दा आह्वान कीता। नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम हज पर चली गे, फिर मते सारे लोक मदीना आए, ओह सारे नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम दे कन्ने इकट्ठा होना चाहंदे हे ते जिवें ओ करदे हे। इस आस् ते ओह़ चली गेया, ते अस बी उदे कन् ने चली गे। जदूं अस ज़ुल हुलैफाह पुज्जे तां असमा' बिंत उमैस ने मुहम्मद बिन अबू बकर गी जन्म दित्ता, इस करी उसी पुच्छने आस्तै भेजेआ गेआ; 'मैं की करां? ' फिर उसने असमा गी आखेआ : 'नहाओ ते कपड़े कन्नै कस्सिये बन्नी लैओ ते इहराम च दाखल होओ'। फिर रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने मस्जिद च नमाज पढ़ी फिर कशवा ऊंट पर सवार होया, ते ऊंट सहारा रेगिस्तान दे उपर उसी लेई जांदे होई सीधा खड़ा होई गेआ। जाबीर ने कहा; 'भैंने दे खा कक जहाॉ तक भैं दे ख वकता था, उवके ऩशरे, गड्डी ड्राइवरों औय पैदल चलने वालों के बीतय, उवके दाईं, बाईं औय ऩीछे बी - कई रोग दे खते थे -।' रसूलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम साडे विच सी, जबकि कुरान उन्हां दे कोल उतरदा सी, ते ओ इसदी तकवील तों बहुत वाकिफ सी। जो बी करदा ऐ, अस बी करदे आं। उसने इकेश्वरवाद दी आवाज़ च एह् आखदे होई उभारी लेआ: 'मैं तेरा आह्वान पूरा करदा हां, हे अल्लाह।' मैं तेरा पुकार, मैं तेरा आह्वान पूरा करदा हां। तेरे वास्ते कोई साथी नहीं, मैं तेरा पुकार पूरा करदा हां। सचमुच, स्तुति, भोग ते राज सिर्फ तुहाडे दा है, तुहाडे कोल कोई साथी नहीं है'। लोकें बी उंदे पाठें कन्नै अपनी आवाज़ बुलंद कीती, ते उने सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने उंदे कम्में दे बारे च किश नेईं आखेआ। उसने सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम अपनी ताल्बिया पढ़ना जारी रखे। जबीर रडियाल्लाहु 'अन्हू ने फिर कहा; 'असां हज करन तों सिवा कोई इरादा नहीं, ते उमरा दे बारे विच अजे तक पता नहीं।' जदूं असीं उंदे नाल बैतुल्लाह पहुंचे तां उसने फौरन रुकून -तवाफ दी शुरुआत- नू रगड़ के -चुंबन कीता-, फिर त्रै गोद जॉगिंग कीती ते बाकी चार गोद सामान्य तौर ते चलदे रेह। फिर मकाम इब्राहिम दे कोल गे, आयत पढ़दे होए: 'और मकाम इब्राहिम नू नमाज दी जगह बनाओ'। उने मकाम इब्राहिम ते बैतुल्लाह -काबा- दे बीच बी अपने आप गी तैनात कीता। -मेरे पिता ने आख्या; - 'औय भैं नशीॊ जानता, जफ तक उसने नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लभ से ऐवा ज़िक्र न ककमा, कक नबी ने दो रकात नमाज भें -मकाभ इब्राहिभ भें फिर बैतुल्लाह कोल वापस आ गया, फिर रगड़ के - चुम्मा लेया या नमस्ते कीता - रुकून - तवाफ दी शुरुआत -, फिर ओह - काबा दे दरवाजे तों बाहर निकल के सफा दी पहाड़ी दी तरफ चली गया। ते शफा दे कोल आंदे वक्त पढ़ेया: 'वास्तव च शफा ते मरवा अल्लाह दे निशानां विचों हन, असीं -साई- शुरू करदे हां जो अल्लाह सब हानाहु वा ता'आला शुरू होंदा ऐ'। सफा तों नमाज करन लग्गे, फिर प्हाड़ी ते चढ़ गया, जब तक कि काबा नहीं वेख सकदा, फिर तकबीर, तहलील ते तहमीद कहंदे होए आखया: 'अकेले अल्लाह दे सिवा कोई देवता नहीं है जिसदे कोई साथी नहीं।' उसी दा राज ऐ ते उसी गै सब किश स्तुति ऐ। -ओह- जीवन देने आला सर्वशक्तिमान ते मारने आला सर्वशक्तिमान ऐ, ते हर गल्ल उप्पर सर्वशक्तिमान ऐ। अल्लाह दे सिवा कोई परमात्मा नेईं ऐ, जिसदा कोई साथी नेईं ऐ, जेह्ड़ा अपने वादे गी पूरा करदा ऐ, अपने नौकरें दी मदद करदा ऐ ते अकेले सारे समूहें गी हरदा ऐ'। फिर पाठां दे बिच्च प्रार्थना कीती, फिर पढ़ाई त्रै बारी आख्या। फिरी ओह् मरवा च उतरी गेआ, चलदे-चलदे तां जे जदूं उंदी पैरें गी सीधा होई जंदा हा तां ओह् घाटी दे बिच्चो-बिच्च दौड़दा हा। जफ उवके ऩैय चढ गमे तो लश ऩैदा शो गमा, जफ तक मरवा नशीॊ ऩहुॊच गमा। मरवा में उसने शफा में जो किया था। ते जदूं उंदा तवाफ मरवा च खत्म होई गेआ तां उ’नें आखेआ जे जेकर मैं उस गल्लै दा सामना करदा हा जेह्ड़ा मैं पिच्छें हा, तां मैं कत्ल कीते गेदे जानवर -अल हद्दू- दी अगुवाई नेईं करदा, ते उसी उमरा बनाई लैंदा। तुहाडे विचों जो कोई बलिदान दा जानवर नहीं लांदा, फिर उस नू स्वीकार कर के इबादत बनाओ'। तो हर कोई तहल्लूल होंदा हा ते अपने बाल छोटे करदे हे सिवाय नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ते कत्ल कीते गेदे जानवर लाने आले लोकें दे। फिर सुराकह बिन मलिक बिन जु'स्यूम खड़े हो के आख्या; "हे अल्लाह दे रसूलुल्लाह, क्या ए इस साल लागू होंदा ऐ, या हमेशा लेई?" -कथाकार- ने आख्या; 'नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने अपनी उंगलियां गी अपनी उंगलियां कन्नै गूंथदे होई जवाब दित्ता: 'उमरा हज च शामल ऐ - हज तमातु' - एह् इस चाल्ली कीता जंदा ऐ'। उवने दो फाय कशा औय ऩशरे कशा- 'नशीॊ - मश तो शी इस वॊवष ऩय लागू शोता शै - रेककन सदा के लरए''। -कथाकार- ने आख्या; अली रदलीअल्लाहु अनहू ऊंट -अल हदीयू- नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कन्नै आए, फिर उसी फातिमा मिली गेई, जेह्ड़ी उनें लोकें च शामल ही जेह्ड़ी रंगीन कपड़े पाने ते अक्खीं पर पट्टी लाने दे बीच खड़ोती दी ही। अली ने उसे दोषी ठहराया, इस करिए फातिमा ने आख्या; 'मेरे पिता - नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने मिगी एह् करने आस्तै आखेआ ऐ'। अली रडियाल्लाहु अनहू ने इराक च होने दे दौरान एह् आखेआ हा: 'फिर मैं अल्लाह दे रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम कोला सलाह मंगने गित्तै गेआ ते फातिमा दे कम्में दी शिकायत कीती जिसदा मैं इन्कार करी दित्ता।' तो उसने जवाब दित्ता: 'ओह - फातिमा - सही है, ओह सही है।' जफ तुभ ऩशरे हज कयना चाशते थे तो भैंने क्मा कशा था? ' अली ने जवाब दित्ता; 'मैं आख्या; 'हे अल्लाह, मैं उस आवाज़ गी बुलंद करदा हां जो तुहाडे रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने उठाया सी। उसने आख्या: 'सचमुच मैं इक बलिदान दा जानवर लेई आया हा, इस करी तहल्लूल च हिस्सा नेईं लैओ'। -कथाकार- ने आख्या; अली ने यमन तों जो बलिदान दे जानवर लाए सन ते नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने मदीना तों लाए सन, उहनां दी गिणती सौ सी। फिर हर किसी ने सिर इकट्ठा कर के बाल छोटे कर दित्ते सिवाय नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ते बलिदान दे जानवर लाने वाले लोग। तरवीया दा दिन आया तां सारे मीना चली गे ते हज दा इरादे चिल्लाए। रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम इक वाहन च बैठे, ते उत्थें उने मध्याह्न, असर, मगरीब, ईशा ते फजर दी नमाज कीती। फिर थोड़ी देर इंतजार करो कि सूरज उग जावे, फिर मश'अरील विच गुंबद खड़ा करन दा हुक्म करो, ए हरम है, इस करके नमीरा विच लगाया जांदा है। रसूलुल्लाह शल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम फिर चलदे रेह जिवें कुरैश आमतौर ते करदे हन, पर ओ मश'अरील हरम या मुजदलिफाह ते रुक गए। नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने उसी अराफात च पुज्जने दी अनुमति दित्ती। ते जदुं ओह़ नमीरा च खड़ोते दे गुंबद दे नेड़े गेया, तां ओह़ उत्थें गै रुकी गेया। सूरज डूबदे गै उने अपने ऊंट - कशवा - गी लाने दा हुक्म दित्ता, फिरी ओह् उस पर सवार होई गेआ, जिसलै तकर ओह् घाटी दे तल पर नेईं पुज्जी गेआ। फिर उसने भीड़ गी उपदेश दित्ता: 'सचमुच, तुंदा खून, धन, इज्जत ते खुशी - तुंदी शान - हरम ऐ जि'यां तुंदे दिन, तुंदे महीने ते तुंदी धरती च हरम ऐ।' n इस, याद रखो, असल विच जहिलिया दी सारी चीजां मेरे पैरें हेठ बेइज्जत हो गईयां ने, जहिलिया दा खून अपमानित हो गया है ते जिस खून दा मैं पहले अपमान कीता सी ओ रबीआ बिन हरित दा खून सी - जो बनी सअद तों रोजी-रोटी मंगदा सी ते फिर हुदज़िल ने मारया सी -, जहिलिया दा सूद खत्म कर दित्ता गया है जबकि सूद जो मैं पहले खत्म कर दित्ता सी, साडा सूद सी, अर्थात अब्बास बिन अब्दुल मुथल्लब द्वारा किये गये सूद, सब कुछ खत्म कर दिया गया। इस करिए जनानियें कोला अल्लाह कोला डरो, कीजे तुसें उनेंगी अल्लाह दे हुक्म कन्ने पत्नी बनाई दित्ता ऐ ते तुसें अल्लाह दी गल्ल कन्ने फरजी गी हलाम करी दित्ता ऐ। दरअसल, उंदे उप्पर तुंदा हक एह् ऐ जे ओह् दूएं लोकें गी अपने बिस्तर उप्पर नेईं सोने दिंदे जिंदे कन्नै तुस नफरत करदे ओ। जेकर तुंदी पत्नियां इयां करदियां न तां फिर उनेंगी इक ऐसी झटका मारो जिस कन्नै कोई चोट नेईं औंदी। ते उंदे आस् ते तुंदी भरण-पोषण ते तुसेंगी अच्छे तरीके कन् ने कपड़े पाना। मैं तुहाडे वास्ते दो गल्लां छड्डदा हां, जो तुसीं उन्हां नाल चिपक जाओगे तां तुसीं भटक नहीं जाओगे, यानी अल्लाह दी किताब। ते तुस मेरे लेई जिम्मेदार ओ। फिर तुस की आखना चांदे ओ? ' उने जवाब दित्ता; 'असीं गवाही दिंदे हां कि तुसें संप्रेषित कीता ऐ, कम्में गी पूरा कीता ऐ ते सलाह दित्ती ऐ।' तो उसने आसमान की उंगली चकमाते शुए कशा- 'हे अल्लाह, दे खें! ओ अल्लाह, गवाह'। उने त्रै बारी आखेआ। फिर बिलाल ने नमाज दा आह्वान कीता, फिर इकमात, फिर उसने झूर दी नमाज कीती। -उसदे बाद- बिलाल कमात ते वापस आ गया, फिर उसने असर दी नमाज कीती ते दोनों दे बीच कोई नमाज नहीं कीती। फिर रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम ने अपनी गड्डी चलाया, जब तक कि वूकफ दी जगह नहीं पहुंच गया। फिरी उसने अपने ऊंट गी बैठाया - तां जे ऊंट दा पेट खेतर गी छुई जा - ते अपने सामने चलने दी रस्सी पाई, फिर किबला दा सामना कीता। ओह् वूकफ करदा रेआ, जिसलै तकर सूरज नेईं डूबी गेआ ते पीली रोशनी थोह् ड़ी-मती खत्म होई गेई ते सूरज दी गेंद डुब्बी गेई। फिर उसने उसामा बिन सैद गी पिगबैक करियै चली गेआ। उसने कशवा गी बी लगाम कन्नै बन्नी लेआ, जिसदे कन्नै उंदा सिर उस गड्डी दे पैरें दे आधार गी लगभग छुह्नदा हा। सज्जे हत्थ नाल इशारा करदे होए आख्या: 'हे लोक, शांत हो, शांत हो! ' हर बारी ओह् अपने ऊंट दी बागडोर फैलांदा हा तां ओह् थोह् ड़ी-मती आराम करदा हा तां जे ऊंट थोह् ड़ी-मती उप्पर चली जंदी ही। फिर मुजदलिफा च पुज्जे, फिर उथे इक नमाज ते दो इकामत कन्ने मगरीब ते ईशा दी नमाज कीती। ते उने दोने दे बीच कोई नमाज नेई कीती। फिर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम भोर तक लेट गया। उने फजीरे दी नमाज उसलै कीती जिसलै उसी साफ होई गेआ जे भोर ऐ, इक नमाज ते इक इकामत कन्नै। फिर कशवा पर सवार हो गए, जब तक कि मश'अरील हरम ना पहुंचे, फिर पहाड़ी पर चढ़ के अल्लाह -बेरहमीद- दी स्तुति कीती, उंदी महिमा -बरतकबीर- कीती ते उंदी पुष्टि कीती -बेरथलील-। ओह् उसलै तकर वुकुफ करदा रेआ जिसलै तकर सूरज पूरी चाल्ली उज्ज्वल नेईं होई गेआ, फिरी सूरज उगने कोला पैह्ले गै चली गेआ। ओह् फदल बिन अब्बास - इक माह्नू जिसदे बाल अच्छे, सफेद चमड़ी ते सुन्दर - पीठ पर लेई गेदा हा। जदों नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम जा रहे सन तां ओह दौड़दीआं जनानीआं दे कोलों गुजरे, इस करके उन्हां ने उन्हां नू वेखया ते फिर दूजे पासे हत्थ रख दित्ता। इस बीच फडल ने अपना मुंह दूजे पासे घुमाया। मुहस्सर च पुज्जदे गै ओह् थोह् ड़ी-मती हटी गेआ फिर कुबरा -अकबा- जुमरा च इक शॉर्टकट लेई गेआ, ते फौरन जुमरा च पुज्जी गेआ जेह्ड़ा बूह्टे दे बक्खी दा हा। फिर हर फेंकने पर इक तकबीर कन्नै सात कंकड़ फेंकदे हे, -जिंदे कन्नै- कंकड़े जेह्ड़े गुले दे कंकड़े दे बराबर बड्डे हे। ते उसी घाटी दे पेट थमां सुट्टी दित्ता। फिरी ओह् उस थाह् र पर चली गेआ जित्थें बलिदान दे जानवरें गी कत्ल कीता जंदा हा। उथे उसने खुद तेसठ बलिदान दे जानवरें गी कत्ल कीता, ते बाकी बलिदान दे जानवरें दे कन्नै-कन्नै अली गी सौंपी दित्ता। फिरी उने हर बलिदान दे जानवर गी मारने दा हुक्म दित्ता जे उंदे च मांस दा इक टुकड़ा होऐ हां, इक पासे रखो फिर पैन च पाओ, फिर पकाओ। रसुलुल्लाह ते अली ने भी खा के चटनी दा चुस्की लेया। फिर रसूलुल्लाह सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम काबा च गे - तवाफ इफादह करने आस्तै -, फिर मक्का च दोपहर दी नमाज कीती ते बनी अब्दुल मुथथलिब कोल आए जेह्ड़े ज़मज़म पानी इकट्ठा करा करदे हे। उसने कहा- ले लो ऐ बनी मुथतालिब। जेकर लोकें तुसेंगी तुंदा पेय देने च तुसेंगी मात नेईं दित्ता हुंदा तां मैं तुंदे कन्नै इस गल्लै पर लड़दा'। फिर उसे सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम गी इक बाल्टी दित्ती, ते ओह उस च पीता।'