Hadith Representative
Beliau menghadap kiblat dan terus berdoa hingga matahari terbenam
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
Acï lɛ̈k ɣook [Hïsyam bin Ammar]; aci lɛ̈k ɣook [Hatim bin Ismail]; aci lɛ̈k ɣook [Ja’far bin Muɣamed] tënë [wun], acï lueel; 'Ɣɛn acï bɛ̈n ë tök ba [Jabïr ë Abdullah] tïŋ. Na wën yökku yen, ke thiëc kɔc tɛ̈ tɔ̈ kek thïn, agut cï bï ɣɛn thiëëc. Ku ɣɛn acï dhuknhom; 'Ɣɛn ee Muɣämäth bän Äli bän Ɣüsain'. Go yecin tääu në ɣanhom ke ŋoot ke cë thök ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök, ku tɛ̈ɛ̈u ë nhom në kaam de ɣa nhom ku në ye thaa kënë ɣɛn ë ŋoot ke ɣɛn ye mɛnh ë dït cï ɣet. Go lueel; 'Acï bɛ̈n, thiëc kë wïc'. Ɣɛn acï ye thiëëc rin cï yen cɔɔr. Agut cï thaar de lɔ̈ŋ, acï kɔ̈ɔ̈c në thöny de lɔ̈ŋ kɔ̈u, ku, naa cï cök ke tääu në thöny de lɔ̈ŋ kɔ̈u, ke ka bï thɔ̈ɔ̈r në kë de thöny de lɔ̈ŋ thiin koor, ku thöny de lɔ̈ŋ acï tääu në ye kɔ̈u ku ka ye röök ke gɔ̈ɔ̈r ɣook.’ Ku thiëc ɣɛn; 'Lɛ̈kë ɣook tɛ̈ cï Rasulullah Hajj looi thïn! ' Go yecin nyuɔɔth ku thɛ̈ny cinke dhoŋuan, ku lueel; 'Ee yic, Raan cï lɔc ku dɔc akëc lɔ në Hajj yic në run kaa dhoŋuan, ku ka cï kɔc cɔɔl bïk Hajj looi në ruɔ̈ɔ̈n de thiäär yic.' Raan cï lɔc ku dɔc acï lɔ në Hajj yic, ku kɔc juëc aacï bɛ̈n Medina, keek aa wïc kedhiɛ bïk röt mat kek Raan cï lɔc ku dɔc ku bïk looi cït man cï yen ye looi. Go la, ku ɣok aacï la kek ye. Na wën cï ɣok ɣet Dzul Hulaifah, ke Asma’ bint Umais acï Muhammed bin Abubakr dhiëëth, ku yen acï tuɔɔc bï lɔ thiëëc; ‘Yeŋö ba looi? ' Ku lëk Asma: 'Lɔ pïu ë pïu yiic ku tääu ë pïu yiic apɛi në alɛ̈th ku lɔ ihram yic'. Ku röök në ɣön de muthilimïn yic ku jɔl jäl në thɔ̈rɔ̈l de Qashwa yic, ku thɔ̈rɔ̈l acï kɔ̈ɔ̈c ke cë thök ë thök ë thök ë thök ë Sahara. Jabiir aci luel; 'Ɣɛn cë tïŋ të nɔŋ ɣɛn kɔc juïc tɔ̈ në yenhom tueŋ, në kaam de kɔc ye gër në riäth ku kɔc ye cath në cök, ëyadɛ̈ në baŋ ciɛɛm, baŋ ciɛɛm ku baŋ ciɛɛm - kɔc juïc ake ye tïŋ -. Rasulullah ë tɔ̈ në wɔ yiic, ku ëcï Qur’an bɛ̈n piny tënë yeen, ku ëcï ŋic apɛi në takwilde. Kuat kë ye looi, ɣok aa ye looi aya. Acï rölde ë Nhialic tök jat nhial ke lueel: ‘Ɣɛn acï cɔ̈tdu thöl, O Allah. Ɣɛn acï cɔ̈tdu thöl, ɣɛn acï cɔ̈tdu thöl. Acïn raan tɔ̈ ke Yïn, ɣɛn acï cɔ̈tdu thöl. Ee yic, leec, miɛt de piɔ̈u ku bääny ee këdu yetök, Yïn acïn kɔc tɔ̈u ke yïn'. Kɔc aacï rölden jat nhial aya në thööŋ ë thööŋ ë thööŋ ë thööŋ ë thööŋ, ku acïn kë cï lueel në kë cïk looi. Acï bɛ̈n ŋoot ke kuen talbiyahde. Jabïr rädïälähu 'anhu acï bɛ̈ɛ̈l; ‘Acïn kë wïcku ke cie luɔi de Hajj, ku ɣok aa kuc kë de Umrah ëmɛn. Na wën cï ɣok ɣet Baitullah kek yen, ke ka cï -ciɛ̈m- Rukun -jɔ̈k de Tawaf-, ku jäl jäl ë dhöl kadiäk ku cath ë dhöl ë dhöl kɔ̈k kaŋuan yiic. Ku leer tënë Maqam Ibrahim, ke kuen athör: ‘Ku loi Maqam Ibrahim bï ya tëde lɔ̈ŋ’. Yen acë rɔt tɔ̈ɔ̈c eya në kaam de Maqam Yibrahim ku Baitullah -Kaaba-. -Acï wun lueel; - 'ku ɣɛn acïï ŋic të cï yen ye lueel tënë Raan cï lɔc ku dɔc, lɔn cï Raan cï lɔc ku dɔc kueen në lɔ̈ŋ de rak'ah kaa rou -në Maqam Ibrahim-. Ku dhuk Baitullah, ku rɔ̈m - thɛ̈m ka thɛ̈m - Rukun - jɔ̈k Tawaf -, ku jäl ɣöt thok - Kaaba - ku leer tën gɔt ë Shafa. Ku na cï thiɔ̈k ke Shafa, ke kueen: ‘Ee yic, Shafa ku Marwa aa tɔ̈ në kä ye Nhialic nyuɔɔth yiic, ɣok aa jɔɔk -sa’i- në kë ye Nhialic nyuɔɔth . Hanahu Wa Taäla jɔk'. Acï gɔl në lɔ̈ŋ ë Safa, ku jɔl lɔ nhial në gɔt nhom agut cï bï Kaaba tïŋ, ku jɔl takbir, tahlil ku tahmid lueel ke lueel: ‘Acïn jɔŋ dɛ̈t peei ee Nhialic yetök cïn raan tɔ̈ ke ye. Ku ë yen ë bääny ku ë yen ë leec ëbën. -Ee- ee Nhialic ë pïr gäm kɔc ku ee raan ë nɔ̈k, ku yen ë riɛl ëbɛ̈n në këriëëc ëbën. Acïn jɔŋ dɛ̈t peei ee Allah yetök, yen cïn raan tɔ̈ ke yeen, yen ye kä cïke thɔn thöl, ye kɔcke kony ku ye akuut kedhiɛ tiaam yetök’. Ku röök kam ë kuɛ̈n, ku lueel kuɛ̈n arak kadiäk. Acï bɛ̈n lɔ piny në Marwa, ke cath ago na wën cï cök thök, ke jäl jäl në thök ë thök. Na wën cï cökde jäl, ke cath agut cï bï ɣet Marwa. Në Marwa acë kë loi në Shafa yic. Ku na cï Tawaf de thök në Marwa, ke lueel: ‘Na ɣa tɔ̈ në kë tɔ̈ në ɣa cök, ke ɣɛn acïï län cï nɔ̈k -al hadyu- bï ya thɔ̈ɔ̈r, ku ɣɛn abï ye looi bï ya Umrah. Ku raan ë kamkun cïï län cï thɔ̈r bɛ̈i, ka bï gam ku looi bï ya röök’. Ku raan ëbën acï tahallul ku thöl nhiɛ̈mde ke cie Raan cï lɔc ku dɔc ku kɔc cï läi cï keek nɔ̈k bɛ̈i. Go Thuraɛ̈ bin Malik bin Juthyum rɔt jɔt ku luel ye; "O Raan cï lɔc ku dɔc, ye kën thöŋ ke ruɔ̈ɔ̈n kënë, ka ruɔ̈ɔ̈n ëbɛ̈n?" -Raan ë jam- acï lueel; 'Raan cï lɔc ku dɔc acï cinke tääu në cinke yiic ku dhuk nhom: 'Umrah ee tɔ̈ në Hajj yic - Hajj tamattu' - yen ee të yenë ye looi thïn'. Acï lueel në door yiic kaa rou ku lueel: 'Acie yeen - kën ee luui në ruɔ̈ɔ̈n kënë yic yetök - ku agut cï akälciɛ̈ɛ̈n''. -Raan ë jam- acï lueel; 'Ali radliallahu 'anhu acï bɛ̈n ke nɔŋ thɔ̈rɔ̈l -al hadyu- Raan cï lɔc ku dɔc, ku yök Fatima, raan töŋ de kɔc cï kɔ̈ɔ̈c ciɛɛl ke ceŋ alɛ̈th ke gɛ̈l ku ke ceŋ nyin. Ali acï ye gɔ̈k, ku lueel Fatimah; 'Wä - Raan cï lɔc ku dɔc - acï ɣa lɛ̈k ba kën looi'. Ali radiallahu 'anhu acï ye lueel ke tɔ̈ Iraq: 'Ku ɣɛn acï lɔ thiëc Raan cï lɔc ku dɔc ë Nhialic ku ɣɛn acï guɛl në kë cï Fatimah looi ku ɣɛn acï jai. Go dhuk nhom: ‘Yen - Fatimah - ee yic, ee yic. Yeŋö ca lueel wën wïc yïn ba Hajj looi tueŋ? ' Go Ali dhuk nhom; ‘Ɣɛn acï lueel; 'O Allah, ɣɛn ë röl ë cë jat nhial në Raan ë Nhialic ë tɔ̈ në yï nhom. Acï lueel: ‘Ee yic, ɣɛn acï län ë miɔ̈c bɛ̈i, ku duɔ̈në rɔt mat në tahallul yic’. -Raan ë jam- acï lueel; Ku ëcï läi ë röök cï Ali bɛ̈i bei Yemen ku ëcï Raan cï lɔc ku dɔc bɛ̈i bei në Medina, aake ye buɔt tök. Ku ëcï raan ëbɛ̈n nhom tääu tëtök ku thɛ̈lkë nhiɛ̈mden piny ke cie Raan cï lɔc ku dɔc ku kɔc cï läi ë röök bɛ̈i. Na wën cï nïn ke Tarwiyah bɛ̈n ke keek kedhiɛ aacï lɔ Mina ku rɛ̈lkë röt bïk lɔ Hajj. Raan cï lɔc ku dɔc acï lɔ në riän wïïric, ku tɛ̈ɛ̈n acï lɔ̈ŋ de akɔ̈l ciɛɛl looi, lɔ̈ŋ de Asr, lɔ̈ŋ de Maghrib, lɔ̈ŋ de Isha' ku lɔ̈ŋ de Fajr. Ku tïït ë thää lik agut cï akɔ̈l bï bɛ̈n, ku lööŋ bï dome tääu në Mash’aril, ee kë rɛɛc, ku këya, acï com në Namirah. Ku ëcï cath cït man yenë kɔc ke Quraysh lac cath, ku ka cï kɔ̈ɔ̈c në Mash’aril Haram ka Muzdalifah. Raan cï lɔc ku dɔc acï ye puɔ̈l bï ɣet Arafat. Ku wën cï yen thiɔ̈k ke dome cï yïk në Namira, ke kɔ̈ɔ̈c thïn. Na wën cï akɔ̈l lɔ piny, ke lëk bï thɔ̈rɔ̈lde - Qashwa - bɛ̈i, ku jɔl gër agut cï bï ɣet piny ë jɔ̈ɔ̈r. Ku jɔl kɔc juëc piɔ̈ɔ̈c: ‘Ee yic, riɛmdu, määldu, riɛ̈ɛ̈udu ku miɛt de piɔ̈udu - riɛldu - ee haram cït man ye yen haram në kööldu yic, në pɛ̈idu yic ku pinydu yic. n kën, tak, në yic, käŋ kedhiɛ ke jahilïy aacï keek yɔŋ në ɣa cök, riɛm de jahilïy acï yɔŋ ku riɛm cï ɣɛn kɔn lɛ̈ɛ̈t ee rim ke Rabi’ah bin Harith - man ë ye thiëc në mïïth tënë Bani Sa’ad ku ka cï bɛ̈n nɔ̈k ke ye raan ë tɔ̈ në ɣa cök tueŋ. ë thök ë thök ë thök ë thök ë thök, këriëëc ëbën acï thök. Ku riɔ̈ɔ̈ckë Allah tënë diäär, rin cï wek keek looi bïk ya diäär në lööŋ ke Allah ku wek aacï farji looi bïk ya löŋ në wël ke Allah. Në yic, yicdu tënë keek ee bïk kɔc kɔ̈k ë yïn yɔŋ cïï puɔ̈l bïk nïn nɔ̈k në ɣöndu yic. Na loi diäärku këya, ke yï gut keek në dhöl cïï keek ye nɔ̈k. Ku bïk yïïn gäm kä wïckë ku bïk yïïn ceŋ alɛ̈th path. Ɣɛn acï käŋ kaarou waan tënë yïïn, na yïn acï röt tääu thïn, ke yïn acïï bï jäl, ë ke ye athör ë Nhialic. Ku yïn ee raan ë mukthuul tënë ɣa. Ku yeŋö wïc ba lueel? ' Gokë br; 'Ɣok aa ŋic lɔn cï yïn käŋ thöl, loi luɔi ku gɛ̈m yïn wël. Ku lueel, ke nyooth ye cin nhial: ‘O Allah, tïŋ! O Allah, ë raan ë tïŋ'. Acï lueel arak kadiäk. Ku Bilal acï cɔ̈t de lɔ̈ŋ lueel, ku jɔl ya iqamat, ku jɔl lɔ̈ŋ de Zhuhur looi. -Na wën- Bilal acï dhuk qamat, ku jäl lɔ̈ŋ Asr looi ku acïn lɔ̈ŋ looi në kɛm ke keek kaa rou. Ku ëcï Rasulullah ë thɛ̈ny ë thɛ̈ny ë thɛ̈ny ë thɛ̈ny ë thɛ̈ny agut cï bï ɣet tën ë wukuf. Ku nyuuc thɔ̈rɔ̈lde - ago thɔ̈rɔ̈l ë thɔ̈rɔ̈l yök ke cë thök ë thök - ku tɛ̈ɛ̈u ë thɔ̈rɔ̈l ë cath në yenhom tueŋ, ku jɔl nhom tääu në Qibla nhom. Acï bɛ̈n ŋoot ke loi wukuf agut cï bï akɔ̈l lɔ piny ku ɣɛɛr ye ɣeer acï bɛ̈n jäl amääth ku bï akɔ̈l lɔ piny amääth. Ku ëcï Usamah bin Said dɔm ku jiɛ̈ɛ̈l. Acï Qashwa mac ëyadɛ̈ në rïŋ, agut cï bï nhomde thiɔ̈k ke thök ë cök ke riän ë tɔ̈ yen thïn. Ku ŋoot ke nyooth ë cin cuëc, ku lueel: ‘O kɔc, pɛ̈lkë röt piny, pɛ̈lkë röt piny! ' Ku ë thää ëbɛ̈n ë thɛ̈ny ë thɛ̈nyde, ka ye lɔ̈ŋ amääth ago thɛ̈nyde rot jɔt amääth. Ku jɔl ɣet Muzdalifah, ku looi lɔ̈ŋ de Maghrib ku Isha’ thïn ke nɔŋ cɔ̈t de lɔ̈ŋ tök ku lɔ̈ŋ de rou. Ku acïn lɔ̈ŋ looi kam keek kaarou. Ku ëcï tɔ̈c agut cï thëi. Acï lɔ̈ŋ de miäkduur looi të cï yen ye ŋic ke ye miäkduur, ke nɔŋ cɔ̈t tök de lɔ̈ŋ ku iqamat tök. Ku jɔl jäl në Qashwa yic agut cï bï ɣet në Mash’aril Haram, ku jäl lɔ nhial në gɔt nhom ku leec Nhialic -bertahmid-, ku leec -bertakbir- ku gɛ̈t -bertahlil-. Acï bɛ̈n ŋoot ke loi Wukuf agut cï akɔ̈l bï jäl ëbɛ̈n, ku jäl ke akɔ̈l këc bɛ̈n. Yen ee muk Fadl bin Abbas - raan nɔŋ nhiɛ̈m path, nɔŋ guɔ̈p ɣer ku nɔŋ guɔ̈p piɛth - në ye kɔ̈u. Nawën ë jäl ë Raan cï lɔc ku dɔc, ke jäl në diäär ë ke kat yiic, go ke tïŋ ku tɛ̈ɛ̈u yecin në baŋ dɛ̈t. Në ye thaa kënë, ke Fadl acï yenhom wel në baŋ dɛ̈t. Na wën cï ɣet Muhassar, go cath amääth ku jɔl dhöl thiin koor lööm bï la Kubra -Aqabah- Jumra, ku jɔl ɣet Jumra tɔ̈ në tim kɔ̈u. Ku thɛ̈ny ë kuur kadhorou ke takbir në kuur tökic, -ke- kuur ë dït cït kuur ë thɛ̈ny ë thɛ̈ny. Ku cuɛt wei piny ë jɔ̈ɔ̈r. Ku ëtɛ̈ɛ̈n, ke lɔ të ye läi ke näk nɔ̈k thïn. Ku tɛ̈ɛ̈n acï läi thiärdhetem ku diäk nɔ̈k ë rot, ku gɛ̈m Ali läi cï döŋ ke läi ë röök. Ku lëk län ëbɛ̈n cï nɔ̈k bï naŋ rïŋ . ee, tääu ë tɛ̈ɛ̈n ku tääu ë thäät yiic, ku thäät. Rasulullah ku Ali aacï cam aya ku thölkë pïu. Ku ëcï lɔ në Kaaba yic - bï Tawaf Ifadhah looi -, ku ëcï lɔ̈ŋ de akɔ̈l looi në Makkah ku bɔ̈ tënë Bani Abdul Muththalib ëke ye pïu ke Zamzam kuɔ̈ɔ̈t yiic. Aci luel: ‘löm lo, yin Bani Muthtalib. Na cïï kɔc yïïn tiaam në gɛ̈m yïn pïu, ke ɣɛn ë thɔ̈ɔ̈r ke yïn në yeen’. Ku gɛ̈mkë ye pïu ë pïu ë pïu, ku jɔl dek thïn.