Hədis
Beliau menghadap kiblat dan terus berdoa hingga matahari terbenam
Imam Ibnu Majah : 3065حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال
Bizə [Hisyam bin Əmmar], bizə [Hatim bin İsmayıl], bizə [Cəfər bin Məhəmməd] [atası] danışdı, dedi ki: “Bir dəfə [Cabir bin Abdullahı] görməyə gəlmişdim. Onunla görüşəndə insanların hal-əhvalını soruşdu, ta ki mənim haqqımda soruşana qədər. Mən də: “Mən Məhəmməd bin Əli bin Hüseynəm” dedim. O, əlini başıma qoyub üst və alt düymələrimi açdı, sonra çiynini sinəmin arasına qoydu və o vaxt mən hələ yetkinlik yaşına çatmış uşaq idim. O: “Xoş gəlmisiniz, nə istəyirsən soruş” dedi. Mən ondan kor olduğu üçün soruşdum. Namaz vaxtı çatana qədər o, namaz qıldığı yerdə dayanmışdı. Əgər dabanlarını namaz qıldığı yerdən götürsəydi, namaz qıldığı yerdən dartılırdı, şalı isə çiyinlərinin üstündən sallanırdı və bizə rəhbərlik edərək namaz qılırdı.” Sonra soruşdum ki: “Bizə Rəsulullahın necə həcc etdiyini danış!” O, əli ilə işarə etdi və doqquz barmağını uzadaraq dedi: “Həqiqətən də, Rəsulullah (sallallahu aleyhi və səlləm) doqquz il Həcc ziyarətinə getmədi, sonra onuncu ildə insanları Həcc ziyarətinə dəvət etdi. Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) Həcc ziyarətinə getdi, sonra bir çox insan Mədinəyə gəldi, hamısı Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) ilə birlikdə toplaşmaq və onun etdiyi kimi etmək istədi. O getdi və biz də onunla getdik. Zul-Hüleyfəyə çatanda Əsma bint Umeys Məhəmməd ibn Əbu Bəkri dünyaya gətirdi, ona görə də o, “Nə etməliyəm?” deyə soruşmaq üçün göndərildi. Sonra Əsmaya dedi: “Qüsl al, parça ilə möhkəm bağla və ehrama gir”. Sonra Rəsulullah (sallallahu aleyhi və səlləm) məsciddə namaz qıldı, sonra Kaşva dəvəsinə mindi və dəvə onu Səhra səhrasının üzərindən apararaq düz qalxdı. Cabir dedi: “Gördüyüm qədəriylə onun qarşısında, nəqliyyat vasitələrinin sürücüləri və piyadaların arasında, həmçinin sağında, solunda və arxasında çoxlu insan görürdüm - çoxlu insan görünürdü. Quran ona nazil olarkən Rəsulullah (sallallahu aleyhi və səlləm) aramızda idi və o, təkvili çox yaxşı bilirdi. O nə edirsə, biz də edirik. O, tövhid səsini ucaldaraq dedi: “Mən Sənin dəvətini yerinə yetirirəm, ey Allahım. Mən Sənin dəvətini yerinə yetirirəm, mən Sənin dəvətini yerinə yetirirəm. Sənin şəriki yoxdur, mən Sənin dəvətini yerinə yetirirəm. Həqiqətən, həmd, ləzzət və səltənət yalnız Sənə məxsusdur, Sənin şəriki yoxdur”. İnsanlar da oxuduqları tilavətlərlə səslərini ucaltdılar və o, (sallallahu aleyhi və səlləm) onların hərəkətləri barədə heç nə demədi. O, (sallallahu aleyhi və səlləm) təlbiyəsini oxumağa davam etdi”. Cabir radiyallahu anhu yenə dedi: “Bizim Həccdən başqa niyyətimiz yoxdur və hələ ümrə haqqında məlumatımız yoxdur”. Onunla birlikdə Beytullaha çatanda dərhal Təvafın əvvəlində rükunları ovuşdurdu, sonra üç dövrə qaçdı və digər dörd dövrəni normal şəkildə gəzdi. Sonra "Və Məqamı İbrahimi namaz yeri edin" ayəsini oxuyarkən Məqamı İbrahimə getdi. Həmçinin Məqamı İbrahim ilə Beytullah Kəbəsi arasında dayandı. Atam dedi: "Peyğəmbərin Məqamı İbrahimdə iki rükət namazda "Kəfirun" və "İxlas" surələrini oxuduğunu Peyğəmbərdən (sallallahu aleyhi və səlləm) rəvayət etməsindən başqa heç nə bilmirəm. Sonra Beytullaha qayıtdı, sonra Təvafın əvvəlində rükunları ovuşdurdu, öpdü və ya salam verdi, sonra Kəbənin qapısından çıxıb Şəfa təpəsinə tərəf getdi." Şəfaya yaxınlaşanda oxudu: “Şəfa və Mərva Allahın nişanələrindəndir, biz Allahın başladığı şeylə başlayırıq”. Səfadan namaz qılmağa başladı, sonra Kəbəni görənə qədər təpəyə qalxdı, sonra təkbir, təhlil və təhmid deyərək dedi: “Allahdan başqa tanrı yoxdur, yalnız Onun şəriki yoxdur. Mülkiyyət Ona məxsusdur və bütün həmd Ona məxsusdur. O, dirildən və öldürən Uca Allahdır və hər şeyə qadirdir. Yalnız Allahdan başqa tanrı yoxdur, şəriki yoxdur, vədlərini yerinə yetirən, qullarına kömək edən və bütün qrupları təkbaşına məğlub edən”. Sonra oxumalar arasında dua etdi, sonra oxumağı üç dəfə oxudu. Sonra ayaqları düz olanda vadinin ortasında qaçaraq Mərvaya endi. Ayaqları qalxdıqdan sonra Mərvaya çatana qədər getdi. Mərvada Şəfada etdiyini etdi. Təvafı Mərvədə başa çatdıqda dedi: “Əgər arxamda duran şeyə baxsaydım, kəsilən heyvanı - əl-hədyu - aparmazdım və onu ümrə edərdim. Aranızdan kim qurban gətirməsə, onu qəbul edib ibadət edərdi”. Beləliklə, hamı təhallul etdi və Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - və kəsilən heyvanları gətirənlər istisna olmaqla, saçlarını qısaltdı. Sonra Suraqə bin Malik bin Cüsyum ayağa qalxıb soruşdu: “Ey Allahın Rəsulu, bu, bu ilə aiddir, yoxsa əbədi?” - Rəvayətçi dedi: “Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - barmaqlarını barmaqları ilə birləşdirib cavab verdi: “Ümrə Həccin tərkibinə daxildir - təməttu həcci” - bu belə edilir”. O, bunu iki dəfə dedi və sonra dedi: “Xeyr - bu, yalnız bu ilə aiddir - amma əbədidir”. - Rəvayətçi dedi; “Əli radiyallahu anhu bir dəvə ilə gəldi -əl-hədyu- Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - sonra rəngli paltar geyinmiş və gözləri bağlı olan insanlardan biri olan Fatiməni tapdı. Əli onu günahlandırdı və Fatimə dedi: “Atam - Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - mənə bunu etməyi tapşırdı”. Əli radiyallahu anhu bunu İraqda olarkən dedi: “Sonra Allah Rəsulundan - sallallahu aleyhi və səlləm - məsləhət istəməyə getdim və Fatimənin hərəkətlərindən şikayət etdim, mən isə bunu inkar etdim. O cavab verdi: “O - Fatimə - haqlıdır, o haqlıdır. Əvvəlcə həcc etmək istəyəndə nə dedim?” Əli cavab verdi: “Mən dedim: “Ey Allahım, mən Sənin Rəsulunun - sallallahu aleyhi və səlləm - qaldırdığı səsi ucaldıram”. O dedi: “Həqiqətən, mən qurbanlıq heyvan gətirdim, ona görə də təhallulda iştirak etmə”. -Rəvayətçi dedi: Əlinin Yəməndən gətirdiyi və Peyğəmbərin (s) Mədinədən gətirdiyi qurbanlıq heyvanların sayı yüz idi. Sonra hamı başlarını birləşdirib saçlarını qısaltdı, yalnız Peyğəmbər (s) və qurbanlıq heyvanları gətirənlər istisna olmaqla. Tərviyə günü gələndə hamı Minaya getdi və Həcc niyyətlərini bildirdi. Rəsulullah (s) bir maşına mindi və orada günorta, əsr, məğrib, işa və sübh namazlarını qıldı. Sonra günəş çıxana qədər bir müddət gözləyin, sonra günbəzin Məşarildə ucaldılmasını əmr edin, çünki bu haramdır, ona görə də Namirədə tikilir. Rəsulullah (s) Qureyşin adətən etdiyi kimi getdi, lakin Məşaril Həramda və ya Müzdəlifədə dayandı. Peyğəmbər (s) onun Ərafata çatmasına icazə verdi. Namirədə ucaldılmış günbəzə yaxınlaşanda orada dayandı. Günəş batanda dəvəsini - Qaşvanı gətirməyi əmr etdi və dərənin dibinə çatana qədər onunla getdi. Sonra camaata təbliğ etdi: “Həqiqətən də sizin qanınız, var-dövlətiniz, şərəfiniz və səadətiniz - izzətiniz - bu gün, sizin ayınızda və ölkənizdə olduğu kimi haramdır. Unutmayın ki, cahiliyyənin bütün şeyləri ayaqlarımın altında rüsvay edilib, cahiliyyənin qanı rüsvay edilib və ilk xor gördüyüm qan əvvəllər Bəni Səaddan ruzi istəyən və Hüzeylə öldürülən Rəbiə ibn Harisin qanı idi. Cahiliyyənin sələmi ləğv edilib, ilk ləğv etdiyim sələm isə bizim sələmimiz, yəni Abbas ibn Əbdül Mütəllibin etdiyi sələm idi, hamısı ləğv edilib. Buna görə də qadınlardan Allahdan qorxun, çünki siz onları Allahın əmri ilə arvad etdiniz və Allahın sözləri ilə fərci halal etdiniz. Əslində, sizin onlar üzərindəki haqqınız budur ki, onlar sizin nifrət etdiyiniz başqa insanların yatağınızda yatmasına icazə verməsinlər. Əgər arvadlarınız bunu etsələr, onları ağrıtmayan bir zərbə ilə vurun.” Və sizə yaxşı şəkildə ruzi versinlər və geyindirsinlər. Sizə iki şey qoyuram ki, onlara əməl etsəniz, yolunuzu azmazsınız, o da Allahın Kitabı. Və siz mənim qarşımda məsuliyyət daşıyırsınız. Bəs nə demək istəyirsiniz? Onlar cavab verdilər: “Biz şəhadət veririk ki, siz təbliğ etdiniz, tapşırıqları yerinə yetirdiniz və nəsihət verdiniz”. O, barmağını səmaya işarə edərək dedi: “Ey Allahım, bax! Ey Allahım, şahid ol”. O, bunu üç dəfə dedi. Sonra Bilal azan, sonra iqamət dedi, sonra Zuhur namazını qıldı. -Bundan sonra Bilal qamətə qayıtdı, sonra əsr namazını qıldı və ikisi arasında heç bir namaz qılmadı. Sonra Rəsulullah (sallallahu aleyhi və səlləm) dəstəmaz yerinə çatana qədər arabasını sürdü. Sonra dəvəsini - dəvənin qarnı tarlaya dəyəcək şəkildə - oturtdu və qarşısına bir ip qoydu, sonra qibləyə tərəf döndü. Günəş batana və sarımtıl işıq bir az yox olana və günəşin topu batana qədər dəstəmaz almağa davam etdi. Sonra Üsamə ibn Səidin arxasına əyilib getdi. Həmçinin Qaşvanı cilovlarla bağladı ki, başı az qala mindiyi maşının ayaqlarının dibinə dəysin. Sağ əli ilə işarə edərək dedi: “Ey camaat, sakit olun, sakit olun!” Hər dəfə dəvəsinin cilovlarını uzadanda bir az rahatlandı ki, dəvə bir az qalxsın. Sonra Müzdəlifaya çatdı, orada bir azan və iki iqamətlə məğrib və işa namazlarını qıldı. Və ikisi arasında heç bir namaz qılmadı. Sonra sübh azanına qədər uzandı. Sübh olduğu aydın olanda bir azan və bir iqamətlə sübh namazını qıldı. Sonra Qaşvanı minib Məşaril-hərama çatana qədər təpəyə qalxdı və Allaha həmd etdi, Onu təriflədi və təsdiqlədi. Günəş tamamilə işıqlanana qədər vukuf etməyə davam etdi, sonra günəş doğmadan ayrıldı. O, Fəzl ibn Abbası - gözəl saçlı, ağ dərili və yaraşıqlı bir kişini kürəyində daşıyırdı. Peyğəmbər - sallallahu aleyhi və səlləm - gedərkən qaçan qadınların yanından keçdi, onlara baxdı və əlini digər tərəfə qoydu. Bu vaxt Fəzl üzünü digər tərəfə çevirdi. Muhassara çatanda bir az irəlilədi, sonra Kübra-Aqaba-Cumrəyə qısa yol seçdi və dərhal ağacın kənarındakı Cumrəyə çatdı. Sonra hər atışda təkbir gətirərək yeddi çınqıl atdı, sapanddan çıxan çınqıl böyüklüyündə çınqıllarla. Və onu vadinin qarnından atdı. Sonra qurbanlıq heyvanların kəsildiyi yerə getdi. Orada altmış üç qurbanlıq heyvanı özü kəsdi və qalanlarını qurbanlıq heyvanlarla birlikdə Əliyə təhvil verdi. Sonra kəsdiyi hər qurbanlıq heyvandan bir parça ətin ayrılmasını, sonra qazana qoyulmasını və sonra bişirilməsini əmr etdi. Rəsulullah və Əli də yeyib sousu içdilər. Sonra Rəsulullah (sallallahu aleyhi və səlləm) Kəbəyə - ifaz təvafını etmək üçün getdi, sonra Məkkədə günorta namazını qıldı və Zəmzəm suyu toplayan Bəni Əbdül Müttəlibin yanına gəldi. O dedi: "Götür, ey Bəni Müttəlib. Əgər insanlar sənə su verməkdə səndən üstün olmasaydılar, mən də səninlə birlikdə onun üçün mübarizə aparardım." Sonra ona -sallallahu aleyhi və səlləm - bir vedrə verdilər və o da ondan içdi.