Hadith Representative
Peran malaikat jibril dalam peristiwa isra mi'raj
Imam Nasa'i : 444أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ أَقْبَلَ أَحَدُ الثَّلَاثَةِ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مَلْآنَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَشَقَّ مِنْ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ فَغَسَلَ الْقَلْبَ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا ثُمَّ أُتِيتُ بِدَابَّةٍ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ ثُمَّ انْطَلَقْتُ مَعَ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ فَأَتَيْتُ عَلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ ابْنٍ وَنَبِيٍّ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى يَحْيَى وَعِيسَى فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِمَا فَقَالَا مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّالِثَةَ قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى يُوسُفَ عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى إِدْرِيسَ عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى هَارُونَ عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّادِسَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ ثُمَّ أَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَلَمَّا جَاوَزْتُهُ بَكَى قِيلَ مَا يُبْكِيكَ قَالَ يَا رَبِّ هَذَا الْغُلَامُ الَّذِي بَعَثْتَهُ بَعْدِي يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِهِ الْجَنَّةَ أَكْثَرُ وَأَفْضَلُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي ثُمَّ أَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّابِعَةَ فَمِثْلُ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ ابْنٍ وَنَبِيٍّ ثُمَّ رُفِعَ لِي الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يُصَلِّي فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ فَإِذَا خَرَجُوا مِنْهُ لَمْ يَعُودُوا فِيهِ آخِرَ مَا عَلَيْهِمْ ثُمَّ رُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبْقُهَا مِثْلُ قِلَالِ هَجَرٍ وَإِذَا وَرَقُهَا مِثْلُ آذَانِ الْفِيَلَةِ وَإِذَا فِي أَصْلِهَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَفِي الْجَنَّةِ وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ فَالْبُطَاءُ وَالنَّيْل ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَيَّ خَمْسُونَ صَلَاةً فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ فُرِضَتْ عَلَيَّ خَمْسُونَ صَلَاةً قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ بِالنَّاسِ مِنْكَ إِنِّي عَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ وَإِنَّ أُمَّتَكَ لَنْ يُطِيقُوا ذَلِكَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَاسْأَلْهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنْكَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَسَأَلْتُهُ أَنْ يُخَفِّفَ عَنِّي فَجَعَلَهَا أَرْبَعِينَ ثُمَّ رَجَعْتُ إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ جَعَلَهَا أَرْبَعِينَ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الْأُولَى فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَجَعَلَهَا ثَلَاثِينَ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الْأُولَى فَرَجَعْتُ إِلَى رَبِّي فَجَعَلَهَا عِشْرِينَ ثُمَّ عَشْرَةً ثُمَّ خَمْسَةً فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ لِي مِثْلَ مَقَالَتِهِ الْأُولَى فَقُلْتُ إِنِّي أَسْتَحِي مِنْ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ أَنْ أَرْجِعَ إِلَيْهِ فَنُودِيَ أَنْ قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي وَأَجْزِي بِالْحَسَنَةِ عَشْرَ أَمْثَالِهَا
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޢުޤޫބު ބިން އިބްރާހީމް] އަންގަވާފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ ބިން ސަޢީދު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހިޝާމް އައްދަސްތާވަޢީ] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޤަތަދާ] އަށް [އަނަސް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން [މާލިކް ބިން ޝަޢުޝާޢާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދީފައިވާ ގޮތުގައި ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ: ‘އަހަރެން ނިދިއާއި ހޭލުންތެރިކަމުގެ މެދުގައި ކަޢުބާ ކުރިމަތީގައި ހުއްޓާ ކުއްލިއަކަށް މެދުގައި ތިބި ތިން މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ޙިކުމަތާއި އީމާންތެރިކަމުން ފުރިފައިވާ ރަން ބާލިދީއެއް ހިފައިގެން އައިސް އަހަރެން ކަރުތެރެއިން ކަނޑާލީމެވެ ބަނޑަށް، ދެން އަހަރެންގެ ހިތް ޒަމްޒަމް ފެނުން ދޮވެ، ދެން ޙިކުމަތާއި އީމާންތެރިކަމުން ފުރާލީމެވެ. ދެން އަޅުގަނޑަށް ގެނައީ މުލަކަށްވުރެ ކުޑަ ސައިކަލުގައި ދުއްވާ ޖަނަވާރެއް - އަސް އާއި ޙިމާރެއް ކްރޮސްބްރީޑް ވުމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން އުފެދޭ ޖަނަވާރެއް - ޓްރާންސްލް - އަދި ޙިމާރަކަށްވުރެ ބޮޑު ޖަނަވާރެކެވެ. ދެން އަޅުގަނޑަށް ދަޢުވަތު ދެއްވީ ޖިބްރީލް އަލައިޙީސް ސަލާމެވެ. އަހަރެމެން ދުނިޔޭގެ އުޑުމައްޗަށް އާދެވުނުއިރު، ދެން އަހަރެމެންނާ ސުވާލު ކުރެވުނީ މިއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ ' އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ ޖިބްރީލް އެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް އަހާލީ ‘ކަލޭމެންނާއެކު ކާކު؟ ޖިބްރީލް ޖަވާބު ދިނީ 'މުހައްމަދު' އެވެ. އަނެއްކާވެސް އޭނާއާ ސުވާލު ކުރެވުނީ، އޭނާ އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހަށް ފޮނުއްވީ ހެއްޔެވެ؟ މަރުހަބާ، މަތިވެރި މެހެމާނުން އައިސްފި! ދެން އަހަރެން ދިޔައީ އާދަމް ކައިރިއަށް؟ laihis ސަލާމް އާއި ސަލާމް ކުރައްވައި ވިދާޅުވީ، އަޅުގަނޑުގެ ދަރިފުޅާއި ނަބިއްޔާއަށް މަރުހަބާ! ދެން އަހަރެމެން ދެވަނަ ސުވަރުގެއަށް އައިސް ސުވާލު ކުރެވުނީ މިއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ ޖިބްރީލް ޖަވާބު ދިނީ 'ޖަބްރީލް' އެވެ. އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީ ކަލޭމެންނާއެކު ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވީ 'މުހައްމަދު' އެވެ. ދެން ވީގޮތް ދިމާވީ އޭނަ އާދަމް އާއި އެކު އުޅުނު އިރުއެވެ. އަހަރެން ޔަޙްޔާއާއި އީސާގެ އަރިހަށް އައިސް އެދެމީހުންނަށް ސަލާމްކޮށްލީމެވެ، ދެން ދެމީހުންވެސް ޖަވާބު ދިނީ، މަރުހަބާ އޭ މަތިވެރި އަޚާ އަދި ނަބިއްޔާ! ދެން އަޅުގަނޑުމެން ތިންވަނަ ސުވަރުގެއަށް އައިސް، އޭނާ - ޖިބްރީލް - އާއި ސުވާލު ކުރެވުނީ، 'މިއީ ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'ޖަބްރީލް' އެވެ. ދެން އަނެއްކާވެސް ސުވާލުކުރީ ކަލޭމެންނާއެކު ކާކު ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ 'މުހައްމަދު' އެވެ. ދެން ކުރިއެކޭ އެއްފަދައިން ކަންތައް ހިނގައިގަތެވެ. ދެން ޔޫސުފް އަލައިހިސް ސަލާމްއާ ބައްދަލުވެ، ސަލާމް ބުނީމެވެ، ދެން ޖަވާބު ދިނީ؛ 'މަރުހަބާ، އޭ އަހަރެންގެ މަތިވެރި އަޚާ އަދި ނަބިއްޔާ! ދެން އަޅުގަނޑުމެން ހަތަރުވަނަ އުޑުމައްޗަށް އާދެވުނީމަ ކުރިންވެސް ދިމާވި ގޮތަށް ކަންތައް ވެގެން ދިޔައީ، އަޅުގަނޑު އިދްރީސް އަލައިޙީސް ސަލާމްގެ އަރިހަށް އައިސް، އަޅުގަނޑު ސަލާމް ކިޔާފައި، ދެން ޖަވާބު ދެއްވީ، މަރުހަބާ އޭ އަޅުގަނޑުގެ މަތިވެރި އަޚާ އަދި ނަބިއްޔާ. ދެން އަޅުގަނޑުމެން ފަސްވަނަ އުޑުމައްޗަށް އައީމަ ކުރިއެކޭ އެއްފަދައިން ވީގޮތް، ހާރޫން އަލައިޙީސް ސަލާމް ކައިރިއަށް އައިސް ސަލާމްބުނުމުން، ދެން ޖަވާބުދިނެވެ. އަހަރެންގެ އަޚުންނާއި ނަބިއްޔުންނަށް މަރުހަބާ! ދެން އަޅުގަނޑުމެން ހަވަނަ އުޑުމައްޗަށް އައީ، އަދި އެގޮތަށްވެސް ދިމާވީ، އަޅުގަނޑު މޫސާގެފާނުގެ އަރިހަށް އައީ؟ laihis ސަލާމް އާއި އަހަރެން ސަލާމް ކުރިއިރު، ދެން އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ، 'މަރުހަބާ، އަހަރެންގެ އަޚާ އަދި މަތިވެރި ނަބިއްޔާ! އަހަރެން އޭނާގެ ކައިރިން ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ފަހުން އޭނާ ރޮމުން ދިޔައިރު އޭނާއާ ސުވާލު ކުރެވުނީ ކީއްވެގެން ހެއްޔެވެ؟ 'އެކަލޭގެފާނު ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ. ދެން އަޅުގަނޑުމެން ހަތްވަނަ އުޑުމައްޗަށް އައީ އަދި އެކަންވެސް ކުރިއެކޭ އެއްގޮތަށް، އަޅުގަނޑު އައީ އިބްރާހީމްގެ އަރިހަށް؟ laihis ސަލާމް އާއި އަހަރެން ސަލާމް ކުރިއިރު، ދެން އޭނާ ޖަވާބު ދިނީ، 'މަރުހަބާ، އޭ އަހަރެންގެ މަތިވެރި ދަރިކަލުން އަދި ނަބިއްޔާ! ދެން އަޅުގަނޑު އައްޔަން ކުރީ ބައިތުލް މަކްމޫރެވެ. އަހަރެން ޖިބްރީލް އާއި އެކަމާ ސުވާލު ކުރުމުން ޖަވާބު ދިނީ މިއީ ބައިތުލް މަކްމޫރު ކަމަށެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު އެކަމުގައި ނަމާދުކުރާ ހަތްދިހަހާސް މަލާއިކަތުން ތިބެއެވެ. ދޫކޮށްލައިފިއްޔާ އެނބުރި ނާދެއެވެ. ދެން އަޅުގަނޑު ސިދްރަތޫލް މުންތަހާއަށް ގެންގޮސްފައި، އަޅުގަނޑަށް ފެނުނީ ޖަރާސީމެއްހާ މޭވާ ބޮޑު، ފަތްތައް ފިނޮޅު ކަންފަތް ފަދަ، އަދި ތިރީގައި ހަތަރު ކޯރު ހުރި ގަހެކެވެ. ފޮރުވިފައިވާ ދެ ކޯރާއި ސާފުކޮށް ފެންނަ ދެ ކޯރެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން ޖިބްރީލް އާއި ސުވާލު ކުރުމުން އޭނާ ޖަވާބު ދިނެވެ؛ ފޮރުވިފައިވާ ދެ ކޯރަކީ އުޑުމަތީގައިވާ ކޯރުތަކެއް ކަމުގައި ވާއިރު، ސާފުކޮށް ފެންނަ ދެ ކޯރަކީ ޔޫފްރެޓިސް އާއި ނައިލް ކޯރެވެ. ދެން އަހަރެންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވީ ފަންސާސް ފަހަރު ނަމާދު ކުރުމެވެ. ދެން އަހަރެން މޫސާގެފާނުގެ އަރިހަށް އައިސް ވިދާޅުވީ، ކަލޭ ކީއްކުރަނީ؟ އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ، ފަންސާސް ފަހަރު ނަމާދު ކުރުން އަހަރެންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެފައިވެއެވެ. 'އޭނާ ބުނީ، 'އަހަންނަށް ކަލެއަށް ވުރެ ރަނގަޅަށް އިންސާނީ ހާލަތު އެނގޭ.' އަހަރެން އިސްރާއީލުގެ ދަރިންގެ މައްޗަށް ކުރެވެން އޮތް ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކޮށްފިން. ތިޔަބައިމީހުންގެ މީހުންނަށް އެކަން ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭނެތީ، ތިޔަބައިމީހުންގެ ރައްބުގެ އަރިހަށް އެނބުރި ގޮސް އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން ލުއި ހޯއްދަވާށެވެ'. އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ ރައްބުގެ އަރިހަށް އެނބުރި އައިސް އަހަރެން އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުން ލުއި ދެއްވުމަށް އެދުމުން، الله ތަޢާލާ އެކަން ސާޅީސް ގުނައަށް ކުޑަކުރެއްވިއެވެ. ދެން އަހަރެން އެނބުރި މޫސާގެފާނަށް ދާންވީ ހެއްޔެވެ؟ laihis ސަލާމް އާއި އޭނާ ބުނީ ކީއްކުރަނީ؟ 'އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީ، 'އެކަލޭގެފާނު އެކަން ސާޅީސް ގުނައަށް ކުޑަކުރެއްވިއެވެ.' ދެން ފުރަތަމަ ފަހަރު ބުނިހެން ބުނުމުން އަހަރެން އަނެއްކާވެސް އަހަރެންގެ ރައްބު އައްޒާ ވަ ޖައްލާ ކައިރިއަށް އެނބުރި އައީމެވެ. އަދި ތިރީހަށް ކުޑަކުރެއްވިއެވެ. ދެން އަހަރެން މޫސާ އަލައިޙީސް އަށް ސަލާމް ކިޔައިދޭން އައިސް، އަސްލު ބަސްބުނާ އެއްޗެކޭ ބުނެލިއެވެ. އަހަރެން ދެން އެނބުރި އަހަރެންގެ ރައްބުގެ އަރިހަށް ދިޔައީމެވެ އަދި އެކަލާނގެ އެކަން ވިހި ގުނައަށް ކުޑަކުރެއްވިއެވެ. ދެން ދިހަ ފަހަރު، އަދި އެންމެ ފަހުން ފަސް ފަހަރު. ދެން އަހަރެން މޫސާ އަލައިޙީސްގެ ސަލާމްގެ އަރިހަށް އައިސް، އޭނާ ފުރަތަމަ ބުނިހެން ބުނި ނަމަވެސް އަހަރެން ލަދުގަތީ الله އައްޒާ ވަ ޖައްލާގެ އަރިހަށް އެނބުރި އައުމެވެ. ދެން އެކަލޭގެފާނު - ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ - ވިދާޅުވީ، އަހަރެންގެ ވާޖިބުތައް ޤާއިމުކޮށް، އަޅުންނަށް ލުއިކޮށްދީ، ކޮންމެ ހެޔޮ ޢަމަލަކަށް ދިހަ ޘަވާބު ލިބޭނެއެވެ.