Hadith Representative
Disingkaplah betis-nya hingga orang-orang yang menyembah Allah tetap bersujud
Imam Muslim : 269و حَدَّثَنِي سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ نَاسًا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ بِالظَّهِيرَةِ صَحْوًا لَيْسَ مَعَهَا سَحَابٌ وَهَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ صَحْوًا لَيْسَ فِيهَا سَحَابٌ قَالُوا لَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ أَحَدِهِمَا إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ لِيَتَّبِعْ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَعْبُدُ غَيْرَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ مِنْ الْأَصْنَامِ وَالْأَنْصَابِ إِلَّا يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ وَغُبَّرِ أَهْلِ الْكِتَابِ فَيُدْعَى الْيَهُودُ فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ عُزَيْرَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَمَاذَا تَبْغُونَ قَالُوا عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى النَّارِ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ ثُمَّ يُدْعَى النَّصَارَى فَيُقَالُ لَهُمْ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالُوا كُنَّا نَعْبُدُ الْمَسِيحَ ابْنَ اللَّهِ فَيُقَالُ لَهُمْ كَذَبْتُمْ مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ صَاحِبَةٍ وَلَا وَلَدٍ فَيُقَالُ لَهُمْ مَاذَا تَبْغُونَ فَيَقُولُونَ عَطِشْنَا يَا رَبَّنَا فَاسْقِنَا قَالَ فَيُشَارُ إِلَيْهِمْ أَلَا تَرِدُونَ فَيُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ كَأَنَّهَا سَرَابٌ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ حَتَّى إِذَا لَمْ يَبْقَ إِلَّا مَنْ كَانَ يَعْبُدُ اللَّهَ تَعَالَى مِنْ بَرٍّ وَفَاجِرٍ أَتَاهُمْ رَبُّ الْعَالَمِينَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى فِي أَدْنَى صُورَةٍ مِنْ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا قَالَ فَمَا تَنْتَظِرُونَ تَتْبَعُ كُلُّ أُمَّةٍ مَا كَانَتْ تَعْبُدُ قَالُوا يَا رَبَّنَا فَارَقْنَا النَّاسَ فِي الدُّنْيَا أَفْقَرَ مَا كُنَّا إِلَيْهِمْ وَلَمْ نُصَاحِبْهُمْ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْكَ لَا نُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى إِنَّ بَعْضَهُمْ لَيَكَادُ أَنْ يَنْقَلِبَ فَيَقُولُ هَلْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُ آيَةٌ فَتَعْرِفُونَهُ بِهَا فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِهِ إِلَّا أَذِنَ اللَّهُ لَهُ بِالسُّجُودِ وَلَا يَبْقَى مَنْ كَانَ يَسْجُدُ اتِّقَاءً وَرِيَاءً إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ظَهْرَهُ طَبَقَةً وَاحِدَةً كُلَّمَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ خَرَّ عَلَى قَفَاهُ ثُمَّ يَرْفَعُونَ رُءُوسَهُمْ وَقَدْ تَحَوَّلَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي رَأَوْهُ فِيهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمْ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا ثُمَّ يُضْرَبُ الْجِسْرُ عَلَى جَهَنَّمَ وَتَحِلُّ الشَّفَاعَةُ وَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْجِسْرُ قَالَ دَحْضٌ مَزِلَّةٌ فِيهِ خَطَاطِيفُ وَكَلَالِيبُ وَحَسَكٌ تَكُونُ بِنَجْدٍ فِيهَا شُوَيْكَةٌ يُقَالُ لَهَا السَّعْدَانُ فَيَمُرُّ الْمُؤْمِنُونَ كَطَرْفِ الْعَيْنِ وَكَالْبَرْقِ وَكَالرِّيحِ وَكَالطَّيْرِ وَكَأَجَاوِيدِ الْخَيْلِ وَالرِّكَابِ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَخْدُوشٌ مُرْسَلٌ وَمَكْدُوسٌ فِي نَارِ جَهَنَّمَ حَتَّى إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ بِأَشَدَّ مُنَاشَدَةً لِلَّهِ فِي اسْتِقْصَاءِ الْحَقِّ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِلَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ فِي النَّارِ يَقُولُونَ رَبَّنَا كَانُوا يَصُومُونَ مَعَنَا وَيُصَلُّونَ وَيَحُجُّونَ فَيُقَالُ لَهُمْ أَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَتُحَرَّمُ صُوَرُهُمْ عَلَى النَّارِ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا قَدْ أَخَذَتْ النَّارُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَإِلَى رُكْبَتَيْهِ ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا مَا بَقِيَ فِيهَا أَحَدٌ مِمَّنْ أَمَرْتَنَا بِهِ فَيَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا أَحَدًا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ نِصْفِ دِينَارٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا مِمَّنْ أَمَرْتَنَا أَحَدًا ثُمَّ يَقُولُ ارْجِعُوا فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ فَأَخْرِجُوهُ فَيُخْرِجُونَ خَلْقًا كَثِيرًا ثُمَّ يَقُولُونَ رَبَّنَا لَمْ نَذَرْ فِيهَا خَيْرًا وَكَانَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ يَقُولُ إِنْ لَمْ تُصَدِّقُونِي بِهَذَا الْحَدِيثِ فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا } فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ النَّبِيُّونَ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَلَمْ يَبْقَ إِلَّا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ فَيُخْرِجُ مِنْهَا قَوْمًا لَمْ يَعْمَلُوا خَيْرًا قَطُّ قَدْ عَادُوا حُمَمًا فَيُلْقِيهِمْ فِي نَهَرٍ فِي أَفْوَاهِ الْجَنَّةِ يُقَالُ لَهُ نَهَرُ الْحَيَاةِ فَيَخْرُجُونَ كَمَا تَخْرُجُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ أَلَا تَرَوْنَهَا تَكُونُ إِلَى الْحَجَرِ أَوْ إِلَى الشَّجَرِ مَا يَكُونُ إِلَى الشَّمْسِ أُصَيْفِرُ وَأُخَيْضِرُ وَمَا يَكُونُ مِنْهَا إِلَى الظِّلِّ يَكُونُ أَبْيَضَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّكَ كُنْتَ تَرْعَى بِالْبَادِيَةِ قَالَ فَيَخْرُجُونَ كَاللُّؤْلُؤِ فِي رِقَابِهِمْ الْخَوَاتِمُ يَعْرِفُهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ هَؤُلَاءِ عُتَقَاءُ اللَّهِ الَّذِينَ أَدْخَلَهُمْ اللَّهُ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا خَيْرٍ قَدَّمُوهُ ثُمَّ يَقُولُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ فَمَا رَأَيْتُمُوهُ فَهُوَ لَكُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ فَيَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُونَ يَا رَبَّنَا أَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا فَيَقُولُ رِضَايَ فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا قَالَ مُسْلِم قَرَأْتُ عَلَى عِيسَى بْنِ حَمَّادٍ زُغْبَةَ الْمِصْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ فِي الشَّفَاعَةِ وَقُلْتُ لَهُ أُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْكَ أَنَّكَ سَمِعْتَ مِنَ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ نَعَمْ قُلْتُ لِعِيسَى بْنِ حَمَّادٍ أَخْبَرَكُمُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَرَى رَبَّنَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ إِذَا كَانَ يَوْمٌ صَحْوٌ قُلْنَا لَا وَسُقْتُ الْحَدِيثَ حَتَّى انْقَضَى آخِرُهُ وَهُوَ نَحْوُ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ وَزَادَ بَعْدَ قَوْلِهِ بِغَيْرِ عَمَلٍ عَمِلُوهُ وَلَا قَدَمٍ قَدَّمُوهُ فَيُقَالُ لَهُمْ لَكُمْ مَا رَأَيْتُمْ وَمِثْلُهُ مَعَهُ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ بَلَغَنِي أَنَّ الْجِسْرَ أَدَقُّ مِنْ الشَّعْرَةِ وَأَحَدُّ مِنْ السَّيْفِ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ اللَّيْثِ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ الْعَالَمِينَ وَمَا بَعْدَهُ فَأَقَرَّ بِهِ عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ و حَدَّثَنَاه أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ بِإِسْنَادِهِمَا نَحْوَ حَدِيثِ حَفْصِ بْنِ مَيْسَرَةَ إِلَى آخِرِهِ وَقَدْ زَادَ وَنَقَصَ شَيْئًا
Mpi yandi songaka mono [Suwaid bin Sa’id] yandi tubaka, yandi songaka mono [Hafsh bin Maisarah] katuka na [Zaid bin Aslam] katuka na [‘Atha’ bin Yasar] katuka na [Abu Sa’id Al Khudri] nde kimvuka mosi ya bantu na ntangu ya Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam yulaka nde, ‘O Rasulullah! Keti beto tamona Rabb na beto na Kilumbu ya Lufutumuku?’ Yandi vutulaka nde: ‘Keti nge ke pusa sambu na kumona ntangu na kilumbu ya ke sema kukonda matuti?’ Bo vutulaka nde: ‘Ve, O Ntumwa ya Allah’. Yandi tubaka nde, ‘Keti nge ke nwana sambu na kumona ngonda na mpimpa ya ngonda ya mvimba kisika matuti kele ve?’ Bau vutulaka nde, ‘Ve’. Na nima yandi tubaka nde: ‘Nge ke pusa ve na kumona Rabb na nge, kansi mutindu nge ke -pusa ve na kumona mosi na kati ya bantu yai zole. Na kilumbu ya lufutumuku, muntu mosi ya ke binga bantu ta boka nde ‘Bika nde bantu yonso kulanda mambu yina bo vandaka kusambila ntete’, tii kuna muntu mosi ve ta sambila muntu ya nkaka katula kaka Allah na mutindu ya biteki ti biteki kansi bo ta bwa na bilungi, tii kuna muntu mosi ve ta bikala katula kaka bantu yina ke sambilaka Allah; bantu ya mbote ti ya mbi, ti bantu ya nkaka ya Mukanda, na nima bo bingaka Bayuda mpi bo yulaka bo nde, ‘Inki beno vandaka kusambila ntete? ’ Bau vutulaka nde, ‘Beto vandaka kusambila Uzair, mwana ya Allah’. Na nima bo tubaka nde: ‘Nge me tuba luvunu, Allah salaka ve bankento ti bana. Ebuna, inki nge ke zola? ’ Bau vutulaka nde: ‘Beto kele na mpusa ya masa, O Mfumu na beto, yo yina pesa beto masa ya kunwa’. Na nima bo vandaka kupesa bo kidimbu na kima mosi yina vandaka kusala nde bo manisa mpusa na bo ya masa, bo vandaka kunata bo na bilungi, bonso nde na nzila ya mirage, bankaka vandaka kubula bankaka, na nima bo vandaka kubwa na bilungi’. Na nima, bo bingaka Bakristu, mpi bo yulaka bo nde, ‘Nki beno vandaka kusambila ntete? ’ bo vutulaka nde, ‘Beto vandaka kusambila Mesia, mwana ya Allah’. I bosi, bavoveswa vo, ‘Nuvovele luvunu. Allah ke katulaka ve bankento ti bana’. Yo yina bo tubilaka bo nde, ‘Nki beno ke zola? ’ Bau vutulaka nde: ‘Beto kele na mpusa ya masa, O Mfumu na beto, pesa beto masa ya kunwa’. Yandi tubaka nde: ‘Na nima, bo songaka bo yo. 'Beno kunwa ve'. ye bo vukanaka na bilungi ya Jahannam, bonso nde bilungi vandaka mirage kisika bankaka na kati na bo bulaka bankaka, na nima bo bwaka na bilungi, tii kuna ata muntu mosi ve bikalaka katula kaka bayina vandaka kusambila Allah na kati ya bantu ya mbote ti bansukami. Allah na nima kwisaka na bo na mutindu ya kuluta pete yina bo lendaka kumona. Allah ke tuba nde; "Inki beno ke vingila, ata konso dibundu ke landa mambu ya bo ke sambilaka?" Bavova vo; "O Rabb eto, tuvambananga ye wantu a nza vava tuvuidi nsatu za dina tuvuidi o mfunu kwa yau, kansi ke tuna akundi au ko." Yo yina Allah tubaka nde; "Mono kele Rabb na beno." Buna bavova vo; "Mono ke sosa kisika ya kubumbana na Allah na Nge, beto ta vukisa ve ata kima mosi ti Allah." Bau tubaka yau mbala zole to tatu, na mpila nde bankaka na kati na bau vandaka penepene na kubaluka, na nima Allah yulaka; "Keti kele ti bidimbu na kati na nge ti Yandi, yina nge lenda zaba yo?" bo vutulaka nde; "Ee" ebuna mwana na yandi ya ngombe monanaka, na mpila nde ata muntu mosi ve kubikalaka yina vandaka ntete kufukama na ntwala ya Allah katuka na kati na yandi mosi -na masonga yonso- katula kaka kana Allah kupesa yandi nzila ya kufukama. Mpi ata muntu mosi ve me bikala yina vandaka kufukama ntete sambu na ego ti riya` katula kaka kana Allah kusala mukongo na yandi na kitini mosi, konso ntangu ya yandi vandaka kuzola kufukama yandi vandaka kubwa na mukongo ya dikosi na yandi. Na nima bo tombulaka ntu na bo mpi Allah sobaka na kifwani yina bo lendaka kumona sambu na mbala ya ntete, Allah tubaka nde: v “Mono kele Rabb na beno.” Buna bavova vo; “Ngeye i Rabbi eto.” Na nima, bo tandulaka pont mosi na zulu ya Jahannam, mpi kisambu kusalamaka na ntangu yina, bo vandaka kubokuta; "O Allah, gulusa, gulusa." Muntu mosi yulaka nde; ‘O Ntumwa ya Allah, . nki kele pont yina?” yandi vutulaka nde; "Kisika ya kusieta yina lenda sieta, kele ti bima ya kutudila bibende, bansende ya bibende mpi bansende ya bibende yina bo me sala na banti ya bansende." Na nima, bakwikidi ta luta bonso kubwa ya disu, bonso nzasi, bonso mupepe, bonso bandeke, bonso bampunda ya ke tambula ntinu, mpi bonso bambisi yina ke tambulaka na zulu na yo. Yo yina, Bamizilma ya nkaka ta guluka, bankaka ta pasuka mpi bankaka ta losama na bilungi. Na mpila nde ntangu minkwikidi ta katuka na bilungi, buna na nzila ya Muntu yina moyo na mono kele na Maboko na yandi, ata muntu mosi ve na kati na beno ta kangama mutindu yina na kulomba Allah na kulomba al-right na Kilumbu ya Lusambisu sambu na bampangi na yandi ya babakala ti ya bankento yina kele na bilungi, bo ta dila; O Rabb na beto, bo ke buyaka madia ntangu yonso ti beto, ke sambaka ti beto, mpi ke salaka Hajj ti beto.” Yo yina bo tubilaka bo nde; "Katula bantu ya nge me zaba." Yo yina bifwanisu na bo vandaka ndombe sambu bo vandaka kuyoka yo na tiya ya bilungi, na nima bo vandaka kubasisa bantu mingi kibeni yina bilungi vandaka kudia tii na kati-kati ya bana-bangombe na bo mpi tii na mabolongo na bo. I bosi bavova vo; "E Mfumu, beto me bikala diaka ve ti muntu mosi ya nge me pesa beto nsiku." Na nima Allah tubaka nde; "Vutuka, ebuna konso muntu ya nge ta mona na ntima na yandi ya bisalu ya mbote ya kele na kilo bonso dinar mosi, ebuna basisa yandi." Bau basisaka ntalu ya nene mutindu yina, na nima bau tubaka nde; "O Rabb na beto, beto me bika ve na kati na yo muntu mosi ya nge me songa beto." Na nima Allah tubaka nde; "Vutuka, ebuna konso muntu ya nge ta mona na ntima na yandi mambote ya ndambu ya dinar, ebuna basisa yandi." Muna kuma kiaki, basadila nzimbu zayingi. I bosi bavova diaka vo; "O Rabb na beto, beto me bika ve na kati na yo muntu mosi ya nge me songa beto." Na nima Allah tubaka nde; "Vutuka, ebuna konso muntu ya nge ta mona na ntima na yandi kele mbote bonso mbuma ya masangu, katula yandi." Yo yina, bo basisaka diaka mbongo mingi. I bosi bavova vo; "O Rabb na beto, beto me bika kima mosi ya mbote ve ata fioti na kati na yo." Abu Sa'id al Khudri tubaka nde: 'Kana beno ke kwikila ve na hadith yai, pardo tanga verse yai: -Ya kieleka, Allah ke salaka muntu mbi ve ata fioti bonso zarrah, mpi kana kele ti kikalulu ya mbote ya nene bonso zarrah, kieleka Allah ta yika yo mingi mpi ta pesa katuka na yandi lufutu ya nene.- -Qs. Nisa mosi: 40-. Allah tubaka na nima nde: ‘Bawanzio, Baprofete ti bantu ya lukwikilu me lomba, ntangu yai bantu yina me lomba ve kele Muntu ya Kuluta Mawa.’ Na nima Allah simbaka diboko mosi katuka na mudindu ya bilungi, katuka na kati yina Allah basisaka bantu yina salaka ve ata kima mosi ya mbote, mpi bo vandaka dezia ti kifwanisu ya makala ya ndombe. Allah na nima losaka bo na nzadi na ntwala ya zulu yina bo ke bingaka nzadi ya luzingu. Bo ke basikaka na nima na nzadi bonso bankeni yina ke yelaka na masa ya nzadi, keti nge ke monaka bo ve ke yela -ke tambula- na zulu ya matadi to na banti ke landa -nsemo ya ntangu. Na nima yina - yina ke yela bonso bankeni - ke vandaka ti mukubu ya mbwaki-ble mpi ya mbwaki-ble, kansi yina ya kele na kivudi ta vanda mpembe'. I bosi, akundi awaya bayuvula vo: ‘Nze vo nuvungula mameme muna zunga kia esi Bedouin?’ Yandi landaka na kutuba nde: ‘Na nima bo basikaka bonso mayaka, na ntangu yina na mabolongo na bo kuvandaka ti bampu yina bantu ya zulu lendaka kuzaba. Mpi bo kele bantu yina Allah me katula na kimpika mpi me tula na zulu kukonda kusala ata kisalu mosi ya mbote to ntima ya mbote ata fioti. Allah tubaka na nima nde: ‘Beno kota na zulu. Mambu nge ke mona, yina nge ta vanda na yo’. Bo vutulaka nde: ‘O Rabbi na beto, kieleka Nge me pesa beto kima yina nge me pesaka ntete ve . mbizi kwa konso muntu ozingilanga ova ntoto’. Allah tubaka na nima nde: '-Na kutuba ya mbote- mambu ya beto me yidika sambu na beno me luta mambu yai yonso'. Bo tubaka diaka nde: ‘O Rabi, inki kele mbote kuluta mambu yai yonso!’ Allah vutulaka nde: ‘Kiese na mono, mono ta wila nge ve ata fioti makasi’. Muzuluma tubaka nde, ‘Mono tangaka hadith yai na ntwala ya [Isa bin Hammad Zughbah al Mishri] na yina metala kusamba Nzambi. Mono tubilaka yandi nde: ‘Mono ke pesa hadith yai ya me katuka na nge, nde nge me wa na [Laits bin Sa’d] na [Khalid bin Yazid] na [Sa’id bin Abu Hilal] na [Zaid bin Aslam] na [Atha bin Yasar] na [Abu Sa’id Al Khudri] nde yandi tubaka nde, ‘O Rabb Ntumwa na beto ya Allah? Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Sallam yulaka na mvutu nde: ‘Keti nge ke monaka kigonsa na kutala ntangu na kilumbu ya pwelele?’ beto ke pesa mvutu; 'Ve'. Na nima, mono landaka kusala hadith tii kuna yo manaka. Mpi hadi yai kele bonso hadi ya Hafsh bin Maisarah’. Mpi yandi yikaka na nima ya bangogo na yandi nde, ‘kukonda kusala ata kisalu mosi to mambote ata fioti’. I bosi, bavoveswa vo: ‘Mu kuma kieno dina nuamona ye diakala mpila yoyo kwa yandi’. Abu Sa’id tubaka nde, ‘yo me kwisila mono nde ba pont kele fioti kuluta nsuki mpi makasi kuluta bambele ya bitumba’. Mpi na hadith ya Laith kele ve ti redaction: ‘Bo tubaka nde, ‘O Rabb na beto, nge me pesa beto kima yina bo ke pesaka ve ata muntu mosi na ntoto’. Na phrase na nima ya yina. Na Isa bin Hamad ndimaka’. Yau me zabisama na beto [Abu Bakar bin Abu Syaibah] me zabisa beto [Ja’far bin Aun] me zabisa beto [Hsyyam bin Sa’d] me zabisa beto [Zaid bin Aslam] kele kiteso mosi ti isnad ya zole bonso hadith ya Hafsh bin Maisarah, tii na ba sub-addition ya nsuka, mpi kele ti ba phrase ya nsuka ya ad.